My Beautiful Homeland | سرزمین زیبای من

با سلام خدمت مدیران محترم، تقاضا دارم برای بنده در بخش ایران تاپیكی تحت عنوان سرزمین زیبای من باز كنید تا مقالات و مطالب مربوط به استان های ایران با موضوعیت جغرافیا، تاریخچه، اماكن گردشگری، آثار تاریخی، صنایع دستی و... در آن قرار داده شود به منظور معرفی جاذبه ها و زیبایی های كشور عزیزمون ایران و آشنا شدن هرچه بیشتر دوستان عزیز مراجعه كننده به سایت با استان های كشور با مضامینی كه در بالا ذكر كردم، باتشكر.

با تشكر از مدیران محترم كه این فرصتو در اختیار من گذاشتن، دوستان عزیزی كه با توجه به پست اول این تاپیك مطالب یا مقاله های خوبی دارند بی زحمت بزارند تا بتونیم این تاپیكو كامل كنیم، با تشكر.

خودمم اول از همه با استان زیبا و سرسبز مازندران شروع میكنم، ببینم شما چیكار میكنید و چطوری كمك میكنید كه این تاپیكو با همكاری همدیگه كامل كنیم.

استان مازندران

جغرافياي طبيعي، هنرهاي دستي، موزه ها و مشاهير مازندران.
جغرافياي طبيعي مازندران
موقعيت و وسعت :
استان مازندران از شمال به درياي مازندران، از جنوب به استان هاي تهران، البرز، سمنان و قزوين ، از غرب به استان گيلان و از شرق به استان گلستان محدود است.قسمت جنوبي مازندران كوهستاني و شمال آن جلگه اي و ساحلي است. مساحت آن 3/24091 كيلومتر مربع و 46/1 درصد مساحت كل كشور را به خود اختصاص داده است.
ناهمواري ها :
سلسله جبال البرز همچون سدي رفيع مازندران را به دو قسمت جلگه اي و كوهستاني تقسيم نموده و آن را از قسمت داخلي ايران جدا مي سازد. قسمتي از البرز غربي و تمام البرز مركزي و بخشي از البرز شرقي در محدوده اين استان قرار دارد و شيب زمين از منطقه كوهستاني به سوي جلگه و دريا كاهش مي يابدو سلسله جبال البرز داراي رشته كوه هاي فرعي است كه از جنوب به شمال و يا به موازات دريا كشيده شده است. از مرتفع ترين قلل مازندران مي توان ( بادله كوه) ( كوه چنگي ) و ( كوه سفيد ) را در شهرستان ساري نام برد. مرتفع ترين قللي كه به موازات دريا كشيده شده عبارتند از ( تخت سليمان ) با بيش از 4000 متر ارتفاع از سطح دريا در جنوب شرقي شهرستان تنكابن و ( قله شور ) ( كلارآباد ) و ( سياه سنگ ) در شهرستان نوشهر .
آب و هوا :
آب و هواي مازندران با توجه به وجود دريا، كوه و جنگل به دو نوع معتدل مرطوب و كوهستاني تقسيم مي شود. آب و هواي معتدل و مرطوب : وجود درياي مازندران و رشته كوه هاي البرز و نزديكي اين دو مظهر طبيعت به يكديگر در نواحي جلگه اي تا كوهپايه هاي شمالي البرز، آب و هواي معتدل و مرطوب را به وجود آورده است، تابستان هاي آن به ويژه در سواحل دريا، گرم و مرطوب است. زمستان هاي اين نواحي معتدل و مرطوب و به ندرت يخ بندان مي شود.
آب و هواي كوهستاني شامل آب و هواي معتدل كوهستاني و آب و هواي سرد كوهستاني است. دوري از دريا و افزايش تدريجي ارتفاع در اراضي جلگه اي، تغييرات خاصي را در آب و هواي اين استان پديد آورده است. به طوري كه در ارتفاعات 1800 تا 3000 متري ، آب و هواي معتدل كوهستاني با زمستاني هاي سرد و يخ بندان طولاني و تابستان هاي كوتاه و معتدل وجود دارد.در ارتفاعات بالاي 3000 متر كه دماي هوا به شدت پايين مي آيد، داراي زمستاني هاس سرد همراه با يخ بندان طولاني و تابستان ها كوتاه و خشك است. در اين نواحي هوا غالبا" برفي است و در ارتفاعات مهم چون تخت سليمان و دماوند يخچال هاي كوهستاني و طبيعي ايجاد شده است. ميانگين ميزان ريزش باران در اين استان كمتر از گيلان است.
منابع آب :
درياي مازنداران بزرگ ترين درياچه جهان اين دريا با وسعتي حدود 438000 كيلومتر مربع ، بزرگترين درياچه جهان به شمار مي رود. و در بين كشورهاي ايران، روسيه ، تركمنستان ، قزاقستان و آذربايجان واقع شده است. سطح آب اين درياچه در اعصار گذشته بالاتر از سطح درياهاي آزاد بوده است.087/0 از آب رودخانه هاي ولگاو اورال در روسيه 07/ 0 رودخانه هاي سواحلي غربي و 5/0 رودخانه سواحلي جنوبي در ايران به اين دريا مي ريزد . حجم آب درياي مازندران 79319 كيلومتر مكعب است. اين درياچه يكي از ميدان هاي وسيع و غني نفتي جهان است.
رود ها :
بيشتر رودهاي جاري در مازندران دايمي هستند. در نواحي كوهستاني در فصل زمستان واوايل بهار پر آب و در تابستان كم آب و گاهي خشك است. طول رودهاي غرب اين استان به دليل نزديك بودن كوه به دريا كوتاه تر و رود هاي شرقي طولاتي تر است. رودهايي كه به جنوب به شمال در جريان است عبارتند از : رودهاي هراز، چالوس، تجن، تالار و بابل كه به درياي مازندران مي ريزد.از ديگر منابع آب اين استان درياچه هاي كوچك محلي است كه به هنگام طغيان رودها در قسمت هايي كه سطح آب هاي زيرزميني بالا است به وجود مي آيد و براي كشاورزي، صيد و شكار مورد استفادع قرار مي گيرد. نوع ديگر ذخاير آبي و مهار سيلاب ( آب بندان ) است كه در آن ماهي پرورش مي يابد. درياچه دايمي ( ولشت ) يا ( سما ) در شمال غربي مرزن آباد شهرستان چالوس يكي ديگر از منابع آبي طبيعي است كه از جوشش چشمه هاي اطراف تشكيل شده و از جاذبه هاي گردشگري استان است. در مازندران چشمه هاي آب معدني فراواني يافت مي شود كه خاصيت درماني دارد و در معالجه امراض پوستي، مفصلي ، عصبي، و گوارشي موثرند، چشمه هاي ( آب اسك ) ( لاريجان ) ( آملو ) و ( استراباكو ) در شهرستان آمل جاده هراز و حمام هاي آب معدني ( گوگردي ) در شهرهاي رامسر و كتالم و سادات محله شهرستان رامسر از آن جمله اند.
هنرهاي دستي مازندران
صنايع چوبي:
صاحبان پيشه و فن همواره با عشق به زيبايي و سايل مادي زندگي را خلق كرده اند . دستان توانمند هنرمند ذهن مستقل و پويا وانديشه جستجو گرش مجموعه اي ديدني و سزاوار تحسين را به يادگار گذاشته است . مهم ترين آنها عبارتند از :

در ضريح ، صندوق مزار، ارسي :
از قرن پنجم تا هفتم ه.ق. هنرمند منب كار با استفاده از شيوه قاب و گره ، طرح هاي نو آفريده از قرن هشتم هجري نمونه هاي فراواني از رسم و عناصر هندسي و اشكال نباتي و گل و بته روي منبرهاي چوبي، صندوق مزارها، در و پنجره و رحل قرآن باقي مانده است.ازاوايل قرن نهم هجري اين هنر رونق ويژه اي يافت و صنعتگران موفق شدند در اثار خود با به كارگيري انواع خطوط نمونه هاي ارزشمندي را بيافرينند كه اكنون زينت افزاي مرقد امامزادگان و بزرگان ديني است.پنجره هاي زيبا و خوش نقش و نگار چوبي كه نشانه نور و روشنايي است با استفاده از هنر گره سازي و نقش هاي هندسي سه گوشه و چهار گوشه، ستاره هاي چهار پر و هشت پر و و درنهايت شيشه هاي رنگين پيشاني و رواق بناها راآذين مي بخشد اين پنجره ها به اورسي معروفند.

لاك تراشي :
لاك تراشي در مناطق روستايي و جنگلي مورد توجه پيشه وران هنرمندان بوده و انواع سازه هاي آن براساس نياز زندگي روزمره رشد يافته است. روستاييان ساكن مناطق جنگلي درگذشته بيشترين نيازهاي خود را از چوب تهيه مي كردند و در ساخت لوازم چوبي از مهارت خوبي برخوردار بودند.استادكاران بااستفاده از ريشه و تنه درختان بدون بهره گيري از ابزار كار امروزي ظروف چوبي مانند جوله، كلز، لاك دانه پاش، قند چوله، تنباكو چوله، قاشق ، ملاقه، كترا، توليد مي كرند.هنر لاك تراشي يك كار ابتكاري است و جنگل نشينان با شناختي كه از انواع درختان جنگلي دارند براي ساخت مصنوعات چوبي از ريشه و چوب درختان خاصي با استفاده از ابزار كار بسيار ابتدايي استفاده مي كنند.درختاني كه از چوب آنها براي اين كار بهره مي گيرند افرا، راش، ملج، توسكا، ممرز، شمشاد ، نم دار و انجيلي است. ظروفي كه از ريشه درختان تهيه مي شود سبك تر و در مقابل سرما و گرما مقاوم تر است ترك بر نمي دارد و در اثر ضربه به سادگي نمي شكند لاك تراشان معتقدند ظروفي كه از ريشه درختان تهيه مي شود، اگر خوب نگه داري شود عمر مفيد آنها حداقل بالاي صد سال خواهد بود . در صورتي كه لوازم تهيه شده از ساقه و تنها درختان همين خاطر در گذشته لاك تراشان لوازم مورد نياز در منزل را از ريشه تحتاني ريشه هايي كه از ساقه با شيب ملايمي در خاك نفوذ كرده اند استفاده كنند زيرا به نظر آنان قسمت تحتاني اين نوع ريشه ها كمتر در معرض برف و باران قرار داشت.برخي از ظروف چوبي كه در مازندارن كاربرد دارد عبارتند از :
دانه پاش :
به جاي سيني براي پاك كردن برنج و حبوبات به كار مي رود.
جوله :
اين وسيله شبيه پارچ آب، باگردن باريك و دهانه اي گشاد و در اندازه هاي متفاوت ساخته مي شود. در قديم براي دوشيدن شير و نگه داري انواع مواد لبني از آن بهره مي گرفتند از نقش هاي متدوال روي بدنه جوله مي توان از جوله نقش مارپيچ ، نقش زنجيره اي و نقش حلوايي نام برد.بزرگ ترين نوع جوله مندر ناميده مي شود كه حدود 18كيلوگرم ظرفيت دارد . نوع ديگري از جوله كه جوله كون نام دراد از ريشه درخت افرا تراشيده مي شود.
كلز :
از اين وسيله چوبي به جاي ملاقه براي هم زدن و سرد كردن شير استفاده مي كردند در مناطق مختلف مازندران اين وسيله به نام هاي گوناگون خوانده مي شود. به طور مثال در منطقه رامسر گيال در بخش مركزي كلز يا كيلز و در منطقه گرگان كمچه لز نوع ديگر پيمانه شير به نام منقار درمناطق جنگلي ساخته مي شود و حدود 200 كليوگرم ظرفيت دارد.قاشق و ملاقه وكفگير: اين وسايل كه در زبان محلي « گچه » « پل گير » و « كترا » ناميده مي شود. از ساقه و شاخه درخت شمشاد تهيه شده و در كنار انواع وسايل امروزي همچنان گذشته كابرد دارند.
كيله لاك :
به عنوان پيمانه استفاده مي شود. هر پيمانه حدود 6 كيلوگرم « شالي » و يا « جو » و حدود5/7 كيلوگرم « گندم » ظرفيت دارد.
عصا :
از چوب درخت آزاد كه به زبان محلي « ازدار» نام دارد تهيه مي شود.
قند چوله :
براي خرد كردن قند به كار مي رود.
تنباكو چوله :
به عنوان ظرف تنباكو مورد استفاده دارد.
سير كوب :
در اندازه هاي متفاوت ساخته مي شود. در قديم از اين ظرف به جاي هاون براي كوبيدن و خرد كردن نيز استفاده مي شد.
حصير بافي :
حصير بافي در برخي از روستاهاي استان مازندران به ويژه در غرب استان رايج است. در مازندران از نوعي حصير به نام « كوب » براي زير انداز استفاده مي شود. براي بافت « كوب» از گياهان خود رو چون « گاله » و « واش » كه در باتلاق ها و اب بندان ها مي رويد بهره مي جويند. براي تهيه زنبيل و سبد نيز از همين گياهان استفاده مي شود. گاه تهيه اين مصنوعات با به كارگيري چوب و ني ياد و نوع علف به نام هاي « وران » و « سازير » انجام مي شود.
گليم بافي :
گليم بافي نيز يكي از ديگر صنايع دستي و سنتي استان محسوب مي شود. در حال حاضر در بيشتر روستاها و شهرهاي استان به اين هنر اشتغال دارند. نقوش گليم اغلب به شكل هندسي است و بافنده با الهام گرفتن از اطراف طبيعت خود، نقش مي زند. رنگ گليم نيز بر گرفته از طبيعت پيرامون و غالب رنگ هاي تند و شاد مانند قرمز ، نارنجي ، كرم، سبز، سرمه اي است.
جاجيم بافي :
در ميان دست بافت هاي روستايي ، جاجيم از اهميت بيشتري برخوردار است و كاربردهايي نظير زيرانداز، پشتي، سجاده رختخواب پيچ، مفرش، پتو، وريه كرسي و... داردو اين هنر در بسياري از مناطق روستايي از جمله « متكازين » از توابع بهشهر بخش دودانگه شهرستان ساري، آلاشت سواد كوه ، كجور، نوشهر و كلاردشت چالوس اقبال و توجه است. در روستاي كوهستاني و ييلاقي متكازين در بخش هزار جريب بهشهر ، اصولا" بافت جاجيم توسط زنان صورت مي گيرد و مردان جز در مرحله تهيه پشم، نقش چنداني ندارند. در بافت جاجيم اين منطقه پس از بافتن حاشيه، نقش اندازي كه در اصطلاح « گل » خوانده مي شود صورت مي گيرد . اين نقش ها اسامي مختلفي دارند چهار گل، خشتي ، پنجه اي، گل آفتاب گردان، آفتاب تيره، حاشيه هاي اطراف نيز با طرح مثلث دندانه دار پر مي شود.براي بافت جاجيم در اندازه هاي بزرگ تر دو يا چند عدد جاجيم بافته شده به اندازه عرض دار موجود را به يكديگر متصل مي نمايند و يك جاجيم در اندازه دل خواه شكل مي گيرد.
جوراب بافي :
جوراب بافي يكي از صنايع دستي رايج و بومي منطقه است كه به ويژه در روستاي « صالحان » از جمله صنايع دستي اساسي محسوب مي شود. اين صنعت بومي را مي توان بر مبناي توليد و مصرف آن به جوراب چكمه اي يا گردن بلند و گردن كوتاه تقسيم كرد. در روستاهاي منطقه در حال حاضر توليد جوراب به شكل ساده انجام مي شود و پشم گرفته شده از گوسفند بدون ررنگ آميزي واستفاده از نقوش مختلف عرضه شده و جنبه هنري ندارد.
موج بافي :
ماده اوليه موج بافي كه به نام هاي « رختخواب پيچ » و « ايزار » نيز معروف است، پشم است. به همين دليل ارزان و قابل شستشو داراي استحكام، نرم و سبك است. موج بافي به دليل صفت هايي كه بر شمرديم، به عنوان هنري فراگيري در كذشته مطرح بود و اكنون ميز كم وبيش در اين منطقه رواج دارد.امروزه اين هنر بيشتر در روستاهاي منطقه كجور به جا مانده است. گونه اي از اين دست بافت ها با همين كاربرد « چاد شب » ناميده مي شود. معروف ترين آن « چادر شب دارايي» است كه داراي رنگ هاي متنوع به وبژه طيف هاي گوناگون رنگ قرمز كه جاذبه بيشتري نسبت به رنگ هاي ديگر دارد است. در اين منطقه در كنار بافت اين نوع پارچه، سفره هاي ظريف و پرارزش نيز بافته مي شود.
پارچه بافي :
در گذشته بافت انواع پارچه هاپشمي، ابريشمي و نخي معمول بود. نوعي پارچه ابريشمي كه اليجه نام داشت براي دوخت كت زنانه به كار مي رفت. از پارچه هاي پشمي « چوغا» و « باشلق» براي پالتو استفاده مي شود. و از شمد كه نوعي پارچه خنك و لطيف است در تابستان به جاي پتو استفاده مي شود.
چنته لفور :
چنته نوعي كيف دسته دار است كه در قريه « لفور» از توابع سواد كوه توليد مي شود براي بافت آن از دستگاه « كرك چال » استفاده مي شود و مراحل توليد آن مانند جاجيم است با اين تفاوت كه پس از پايان كار، دوردوزي و گاه با مهره هاي تزييني و خرمهره تزيين مي شود.
نمد مالي :
نمد مالي در بيشتر مناطق استان مازندران به خصوص درمنطقه كجور و روستاهاي اطراف رامسر رواج دارد. ماده اصلي نمد پشم و گوسفند و به رنگ هاي طبيعي مانند سفيد و سياه و قهوه اي و براي نقش اندازي آن از پشم هاي رنگ شده شيميايي بهره مي جويند معمولا" ساخت يك قطعه نمد يك روز به طول مي انجاميد و اغلب چند نفر روي آن كار مي كنند.
سفال گري :
يكي از مراكز ساخت سفال و سفال گري، كلاگر، محله جويبار و اقاي غلامعلي چيني ساز از استادان به نام اين منطقه است. ابزار سفال گري شامل چرخ، كاردك براي بريدن و سوراخ كردن كار، غربال ، سطل، تشت ، كوره ، ول كارد ، نخ ، قالب گل زدن است.

موزه هاي مازندران
موزه بابل :
موزه بابل در خيابان مدرس واقع است. ساختمان اين موزه در سال 1307 هجري شمسي به عنوان بلديه ( شهرداري ) بنا شده و به دليل دارا بودن ويژگي هاي خاص معماري در فهرست آثار ملي ايران ثبت شده است.
اين بنا در اسفند ماه 1374 با كاربري فرهنگي در اختيار سازمان ميراث فرهنگي مازندران قرار گرفت و در بهمن ماه سال 1375 پس از احيا و مرمت و باز پيرايي تحت عنوان موزه بابل گشايش يافت . در حال حاضر از طبقه همكف موزه به عنوان نمايشگاه موقت اثار فرهنگي – هنري استفاده مي شود و در طبقه دوم آن اثار باستان شناسي و مردم شناسي به نمايش در آمده است.
بخش باستان شناسي:
در اين بخش اثاري از دوره هاي پيش از تاريخ، و اسلامي در يك اتاق و دو سالن در معرض ديد است.
از قديمي ترين آثار دوران پيش از تاريخ اين موزه ظروف سفالي قرمز رنگ منقوش « اسماعيل آباد» متعلق به هزاره پنجم قبل از ميلاد است. همچنين سفال هاي منقوش هزاره چهارم و سوم پيش از ميلاد از تپه حصار دامغان سيلك كاشان و شوش را مي توان در اين موزه ديد. ويتريني نيز به سفال خاكستري رنگ داغ دار « تورنگ تپه» و ظروف خاكستري مازندران در اواخر هزاره سوم و اواخر هزاره دوم پيش از ميلاد اختصاص دارد. در يكي از سالن ها اشيايي از اواخر هزاره دو م و اوايل هزاره اول پيش از ميلاد تا دوره پارت و ساساني موجود است. اين آثار شامل مجسمه هاي سفالي، مفرغي، جنگ افزارهاي مفرغي و ظروف سنگي است. بيشتر اين اشيا از مناطق باستاني مازندران مانند بهشهر، ساري، قائم شهر، نكا و نور به دست آمده و بيانگر تمدن ديرپاي مناطق باستاني خطه شمال است. سالن دوم موزه نيز به ارايه آثار اسلامي اختصاص يافته و آثاري چون ظروف سفالي لعاب دار از قرن سه تا ده هجري، آبگينه در اشكال تنگ، صراحي، پياله و ... است. زيورآلات هزاره اول قبل از ميلاد و دوره اسلامي نيز در اين موزه در معرض ديد قرار دارند.
بخش مردم شناسي :
اين بخش شامل يك تالار نسبتا" وسيع است و آثار موجود در آن عموما" مربوط به زندگي اقوام خاصي نيست: وسايل كشاورزي، پوشاك مازندران، گيلان، تركمن، چادر شب بافي زنان مازندران ، صنايع دستي زنان تركمن صحرا و صنايع دستي كارگاه ميراث فرهنگي كشور اعم از زري بافي و سفال گري در اني بخش به نمايش گذاشته شده است.
يادمان هاي چوبي:
يك سالن از اين موزه به يادمان هاي چوبي مازندران اختصاص يافته است و در، پنجره ، قسمت هايي از كتبيه و تزيينات صندوق مزار بقاع متبركه اين سامان در انواع منبت- مشبك و قاب و گره را در خود جاي داده است. قديمي ترين اثر اين بخش كتيبه صندوق مزار بقعه متبركه امامزاده علي ( ع) روستاي سواد كوه با تاريخ 833 ه.ق. است. دو لنگه در چوبي منبت كاري شده كتيبه دار متعلق به بقعه متبركه شاهزاده رضا ( ع) روستاي « لدربندپي» شرقي بابل نيز از اشياي با ارزش اين مجموعه است. اين موزه كه در سال 1380 مرمت اساسي شد، در آينده نزديك بازگشايي خواهد شد.
مشاهير مازندران
محمدبن جريربن رستم السروي ( ساروي ) از شاگردان علي بن موسي الرضا محمد بن جريربن يزيد طبري الام
شيخ ابوالعباس قصاب آملي عارف قاضي هجيم آملي عالم و شاعر اسپهبد مرزبان بن رستم بن شهريار بن شروين پريم صاحب كتاب مرزبان نامه به گويش طبري استاد علي پيروزه شاعر بارگاه عضدالدوله ديلمي
ديواره وز ( مسته مرد ) شاعر طبري بهاءالدين محمد بن حسن بن اسفنديار كاتب صاحب كتاب تاريخ طبرستان سيد ظهيرالدين بن سيد نصرالدين مرعشي مولف كتاب تاريخ طبرستان و رويان و مازندران محمد بن علي بن شهر آشوب ساروي از علماي شيعه ابوالحسن علي بن سهل بن ربان طبري طبيب معتصم و متوكل خلفاي عباسي كه محمد بن زكريا رازي نزد او طب آموخت محمد بن حسن آملي مشهور به اولياالله صاحب كتاب تاريخ رويان امير پازواري با مجموعه اشعار طبري و كتاب كنزالاسرار
طالب آملي ملك الشعراي دربار جهانگير امپراتور هندوستان ميرزامحمد تقي نوايي شاعر ميرزا علي قلي چلاوي آملي متخلص به اقبال شاعرحكيم ملا علي نوري مازندراني فيلسوف و شاعرسيد نعمت الله لاريجاني متخلص به فكرت شاعر
ميرزا مهدي ساروي متخلص به داوري شاعرميرزا جعفر ارطه اي متخلص به غيبي مولانا اسمعيل مازندراني خواجويي صاحب شرح دعا الصباح، شيخ محمد سعيد العلماء فقيه و عالم حاج ميرزا حسين بن محمد تقي نوري مولف كتاب البدر المشعشع سلامه المرصاد، طوفان مازنداراني شاعرعارف و فقيه از فرزندان وي شيخ عبدالله حايري و از نوادگان وي دكتر زين العابدين رهنما
سيد محمد علي معروف به داعي الاسلام لاريجان اديب و شاعر كه ونديداد را از اوستا به فارسي ترجمه كرد
ابراهيم خوجه نوري اهل نور صاحب كتاب هاي تجديد عظمت ايراندكتر پرويز ناتل خانلري اهل نور اديب و شاعر و مترجم شيخ زين العابدين ولويي چهار دانگه اي ساروي از علما و فقها ابراهيم سعيد العلما لاريجاني اهل آمل عالم و فقيه عباس شايان صاحب كتاب هاي تاريخ و جغرافياي مازندران و رجال مازندران محمد تقي صاحب اهل قائم شهر اديب و شاعر جواد فاضل اهل آمل عالم و فاضل داراي بيش از 70 جلد ترجمه و تاليف از جمله خطبه هاي پيغمبر ( ص ) زين العابدين فروزش اديب
مرحوم شيخ فضل الله نوري مجتهد مشروطه خواهد كتر منوچهر ستوده محقق نويسنده و مترجم دكتر محمد صادق كيا اديب و دانشمند ابوالفضل لساني نويسنده حشمت نوري شاعرمحمد يوسف متخلص به حكيم پسر محمد حسين نوري شاعر
خرم كجوري شاعر، مهدي داوري ساروي شاعراسماعيل مهجوري صاحب كتاب تاريخ مازندران فتح الله صفاري نويسنده كتاب شكوفه هايي از ادب مازندران فخرالدين سورتيجي شاعر و محقق غلامرضا كبيري شاعر علي بابا عسكري نويسنده. كتاب شرف البلاد و نيما يوشيج شاعر علی بابا عسكری.

معرفی کوتاه چهار گنجینه استان مازندران

مازندران به استناد اشیای به دست آمده یکی از قدیمی ترین نقاط اسکان در ایران است. این منطقه به دلیل شرایط خوب آب و هوایی هرساله شاهد سفر تعداد زیادی از مسافران است. هرچند مازندران به رغم سابقه طولانی تمدنی و میزبانی تعداد زیادی از میهمانان نوروزی و تابستانی؛ تعداد کمی موزه دارد اما می توان در سفرها به همین موزه های اندک هم سری زد .
موزه بابل
ساختمان موزه بابل تنها موزه مازندارن در خيابان مدرس شهرستان بابل قرار دارد و مشهور به شهرداري سابق است. بناي موزه بابل در سال 1307 هجري شمسي به عنوان بلديه احداث شد. موزه با توجه به زيرزمين سه طبقه است و 1650 متر زير بنا دارد.
موزه بابل براي اولين بار در اسفند 1375 در دو بخش باستان شناسي و مردم شناسي با به نمايش گذاشتن199 قلم شي افتتاح شد . اما به دليل فرسودگي شديد بنا در مرداد 79 همراه با تعطيلي سالن نمايش دائمي اشياء مرمت بنا آغاز شد كه تا اسفند سال 1381 به طول انجاميد. در حال حاضر از طبقه اول به عنوان نمایشگاه موقت آثار فرهنگی _ هنری استفاده می شود. در طبقه دوم نیز آثار باستان شناسی و مردم شناسی به نمایش در آمده است.
در بخش باستان شناسی موزه ، آثاری از دوره های پیش از تاریخ ، تاریخی و اسلامی در دوسالن به نمایش در آمده است که از قدیمی ترین این آثار می توان به ظروف سفالی قرمز رنگ اسماعیل آباد متعلق به هزاره پنجم پیش از میلاد و سفال های تپه حصار و سیلک و شوش نام برد. در این موزه ویترینی به سفال های خاکستری مازندران اختصاص دارد.
تالار وسیع بخش مردم شناسی نیز زندگی اقوام شمالی کشور به نمایش در آمده است. در این بخش یک سالن به یادمان های چوبی مازندران اختصاص دارد. قدیمی ترین اثر این مجموعه بخشی از کتیبه بقعه امامزاده علی از روستای سواد کوه است. همچنین دو لنگه در چوبی منبت کاری شده متعلق به بقعه متبرک شاهزاده رضا (ع) روستای لدار بند پی بابل از باارزش ترین اشیای این مجموعه به شمار می آید.
مجموعه فرهنگي كندلوس
هفت كيلومتر قبل از مرزن آباد در سمت چپ جاده چالوس- تهران - ، دهكده سرسبز و زيباي كندلوس قرار دارد که از جمله روستاهاي « ميخ ساز» بخش كجور شهرستان نوشهر است. شهر تاريخي كجور در قديم ايام مركز ناحيه رويان و سپس پايتخت رستمدار بود. مجموعه فرهنگي كندلوس به منظور ارج نهادن به فرهنگ و هنر و سنت مردم كجور، پس از سال ها تلاش در سال 1367 توسط مهندس « علي اصغر جهانگيري » بر پا شد.
این مجموعه بخش های مختلفی نظیر بخش باستان شناسي دارد و در آن سفالينه، آبگينه، سكه، ظروف چيني، وسايل روشنايي از هزاره دوم قبل از ميلاد تا دوره قاجاريه و بخش اسناد و كتب خطي، نسخ خطي كلام الله مجيد، ديوان اشعار، عقدنامه، فرامين و جمع آوری شده است.
این موزه در بخش بخش هنرهاي سنتي نیز بافته ها ، پوشاك و زينت آلات روستايي بخش مجسمه ها و نقاشي هاي سنتي و قهوه خانه اي را به نمایش گذاشته است. بخش ظروف و ابزارآلات فلزي و چوبي روستايي و شهري از كله چو« خانه روستايي مازندراني» تا دوك نخ ريسي از جنگ افزار تا وسايل دامداري و شكار، از پيه سوز و چراغ بادي تا چراغ هاي گردسوز، از نمد و جاجيم تا هنر سوزن دوزي گردآوري شده است.
موزه تاريخ طبيعي خشكه داران
حد فاصل عباس آباد و سلمانشهر منطقه حفاظت شده خشكه داران قرار دارد . اين منطقه كه در صد متري دريا قرار دارد به عنوان تنها جنگل جلگه اي و بكر و از آخرين بازمانده هاي اكوسيستم هاي جنگلي شمال ايران است. اين موزه با مساحتي بالغ بر 2600000 متر مربع داراي گونه هاي مختلف جانوري و گياهي است.
سازمان حفاظت محيط زيست موزه تاريخ طبيعي خشكه داران را با مجموعه تاكسيدرمي حيوانات شمال ايران در اين منطقه داير کرده كه مورد استفاده گروه هاي مختلف گردش گران به ويژه دانش پژوهان قرار گرفته است.
تماشاگه خزر-كاخ رامسر
در سال 1316 به دست معماران و حجاران هنرمند ايراني و به سرپرستي مهندسان آلماني كاخ رامسر ساخته شد. محوطه بيروني كاخ باغ وسيعي مملو از گياهان گونه گون و درختان متنوع و نادر است و بنا در ميان آن قرار دارد. نماي خارجي كاخ از سنگ مرمر رگه دار و ايوان آن با 4 ستون حجاري شده از سنگ مرمر يك پارچه و سرستون ها و پايه ستون هاي تزييني شكل گرفته است.اين بنا داراي يك تالار مركزي است كه در دو سمت آن دو اتاق قرار دارد. اين كاخ هم اكنون به عنوان موزه ( تماشاگه) خزر با آثاري از ارزشمندترين يافته هاي باستان شناسي منطقه خزر، بافته هاي دستان توانمند هنرمندان ايراني، تابلوهاي نفيس از نقاشان بزرگ دنيا، مجسمه هاي برنزي و سنگي بسيار زيبا و آثار منحصر به فرد ديگري از هنرمندان بزرگ و معروف جهان را در خود جاي داده و پذيراي علاقه مندان و پژوهش گران است.

صنايع دستی مازندران

از صنايع دستی موجود در استان مازندران می توان به قالی بافی، گليم بافی، جاجيمچه بافی، بافت گليچه، چوقا، شمد و ملحفه، سوزن دوزی، رنگرزی و چاپ سنتی سفالگری و سراميک سازی، فرآورده های پوست و چرم، هنرهای مرتبط با فلز، هنرهای مرتبط با چوب، حصير بافی، طراحی سنتی و نگارگری، صحافی و جلد سازی سنتی، صنايع دستی دريايی عروسک سازی اشاره کرد.
قالی بافی و گليم بافی از رشته های اصلی و اساسی مازندران نيست ولی در استان بافته می شود. در شرايطی که فرش در بعضی مناطق حرف اول برای ابراز وجود دارد تنها شهرت خود را در مازندران به ساير رشته ها واگذار کرده است و نقشه هايی که درمازندران بافته می شود مربوط به ساير مناطق است.
دستبافی (نساجی سنتی)
امروزه دستبافی به صورت تهيه و توليد انواع پارچه ها و برخی زيراندازها جاجيم، جاجيمچه، روتختی، روميزی، روسری، لباسهای محلی، ملحفه و شمد و ... . در بسياری از مناطق روستايی و برخی نقاط شهری استان مازندران مرسوم است. راميان در استان مازندران نيز يکی از مراکز مهم پارچه های ابريشمی محسوب می شود. بعضی از دستبافان از دستگاههای ساده بافندگی نظير دستگاههای "دووردی" و "چهاروردی" استفاده می نمايند و برخی از آنها دستگاه های ژاکارد دستی، تک فاز و سه فاز را نيز به تدريج جايگزين دستگاههای قديمی نموده اند.
قالی کلاردشت:
قالی کلاردشت، فرشی است که در منطقه مازندران و حتی در ايران، بسيار ناشناخته است و حتی بين تجار و بافندگان نيز نا آشنا است. اين قالی در بازار داخل به طور کل خريدار بسيار اندکی دارد و تنها گروهی از صادر کنندگان قالی اقدام به صادرات آن به کشورهای اروپايی می نمايند.
معروف ترين قالی کلاردشت در روستای مکارود استان بافته می شود. قالی کلاردشت جزء قالي های درشت با فت می باشد که به قالی خرسک نيز معروف است. نقوش قالی کلاردشت عمدتاً ذهنی و بدون نقشه هستند. در نقشهای قالی کلاردشت گويی طبيعت زيبا و در عين حال سخت کوهستانی متجلی می شود.
نقش "مل چفته" در حاشيه گليم هرسين دقيقاً در حاشيه نقش متن يک قالی قديمی کلاردشت مشاهده می شود. از ديگر نقوش قالی در کلاردشت می توان به نقش جنگلی، صندوقی، رودبارکی، مجمه ای، گل سينی، عينکی، چخماقی، رسولی، شمله، خرکی، شکری، سيخ کبابی و مزلقان اشاره کرد.
گل هايی که در متن فرش کلاردشت استفاده می کنند، عبارتند از:
رسين گل (که به آن" طناب رسن" می گويند)، شاخ نر، چنگ گربه، گل کلوچه، حلوا قجل( که يک نوع حلوا با کره محلی و عسل درست می شود)، نقشه گوزن، گنجشک، مسير کاه گل، شانه هيری، گل ترکمن، گل لاری، گل شاه عباسی، پيل مل يا پول گردن، ماهی گل، گل چخماق، لوله پنجه، پيچ پيچی، پمپال، گل سينی، ميش دندان، گل پياله، پتو گل، کريم خانی، چهارواز، چنار، گل شيدی، پل بز(بز بدون شاخ) و بز چلچله ای(بز شاخ دار)
سفالگری و سراميک سازی:
خاک رس که ماده اوليه کوزه گری است تقريباً در هر کشوری و در هر منطقه ای يافت می شود. و وقتی که بشر اوليه زندگی شکاری خود را تبديل به دامداری و کشاورزی کرد کوزه های سفالينه نيز به وجود آمد. سفال گری در مازندران نيز از رشته های بسيار رايج است. خاک رس در منطقه بسيار يافت می شود و به دليل در دسترس بودن خاک رس، اين از رشته های رايج استان می باشد. مهمترين مراکز سفال گری استان مازندران عبارتند از کلاگر محله جويبار در 19 کيلومتری قائم شهر، چالوس، تنکابن و برخی از روستاهای بابل و آمل.
کنده کاری روی چوب:
در استان مازندران به دليل شرايط جوی و محيطی و وجود جنگل های فراوان توليد صنايع و هنرهای چوبی بسيار رايج است. از جمله اشيای کنده کاری شده، پيمانه و ظرف شير، قاشق شربت خوری، صندوق تخته شطرنج يا تخته نرد و قندان و مجسمه های حيوانات است.
چوب هايی که برای اين رشته هنری استفاده می شود چوبهايی هستند که دارای سطح صاف و مناسبی می باشند مثل چوب گردو، فوفل، راش انار سرخ، انار زرد و افرا. اما برای کارهای ظريفتر از چوب گلابی استفاده می شود.
ايجاد نقش های برجسته از جمله فنون معمول است، و آن را منبت می نامند.يکی ديگر از روشهايی که زياد به کار برده می شود و با برجسته کاری ترکيب می شود، مشبک است. يکی از فعاليتهای منبت کاران در گذشته ساختن قالبهای مشبک در و پنجره بود، که گاهی اوقات فضای بين گره ها با شيشه رنگی پر می شد، اين گره ها را قامه می ناميدند.
حصير بافی:
حصيربافی نيز از جمله هنرهايی است که جنبه خود مصرفی دارد ولی در حال حاضر جنبه هنری کمتری دارد و بيشتر برای روزمره استفاده می شود
طراحی سنتی و نگارگری:
طراحی سنتی و نگارگری بسيار محدود است و تقريباً می توان گفت حرفی برای گفتن در اين خطه سبز ندارد.
صحافی و جلد سازی:
صحافی و جلد سازی سنتی نيز بسيار محدود است .
ساير رشته های صنايع دستی مثل صنايع دريايی، عروسک سازی و .... است. ولی مورد ديگری که از رشته های مهم مازندران به حساب می آيد نمدمالی است.
نمدمالی:
نمد مالی يکی از رشته های مهم استان است. تهيه نمد براساس دو خاصيت پشم است، يکی خاصيت جعديابی و ديگری پوسته ای شدن. زمانی که پشم در حرارت مرطوب مجعد شده و الياف آن درهم می روند پوسته ها نمی گذارند الياف دوباره از هم باز شوند اين بهم پيچيدگی، بافت نا منظمی درست می کند که اگر ترکيبات نمدسازی (مانند خاک نمد) را به آن بيافزايند محکم تر می شود.

کوتاه از جاذبه‌هاي گردشگري مازندران

استان مازندران با 23 هزار و 756 كيلومتر مربع مساحت از شمال به درياي خزر، از غرب به استان گيلان از جنوب به استانهاي سمنان و تهران و از شرق به استان گلستان محدود است.
مازندران تنها استاني است كه از طريق سه محور هراز، كندوان، فيروزكوه با مركز كشور مرتبط بوده و سه فرودگاه ساري، نوشهر، رامسر، ارتباط هوايي آن را با ساير نقاط برقرار ساخته و راه آهن سراسري نيز از آن عبور مي‌كند، علاوه بر آن جاده ساحلي از رامسر تا بابلسر بطول 220 كيلومتر و با فاصله 30 الي 300 متر از كنار درياي خزر مي‌گذرد.
اين استان شامل 15 شهرستان، 37 شهر، 40 بخش، 106 دهستان مي‌باشد كه 34 درصد ازشهرها در طول نوار ساحلي درياي خزر واقع شده است.
واژه مازندران كه از نظر جغرافيايي بخش بزرگي از طبرستان بوده است در حوالي سده هفتم هجري قمري جانشين نام طبرستان شد و در طول تاريخ حضور انسان با توجه به مطالعات باستان‌شناسي در غارهاي كمربند و هوتو بهشهر به حدود 9500 سال قبل از ميلاد مي‌رسد و آريايي نژادان مهاجرت خود را از سرزمين‌هاي شمال شرقي مرزهاي كنوني ايران در حدود هزاره سوم پيش از ميلاد آغاز كردند و با بوميان در آميختند.
استان مازندران با توجه به موقعيت طبيعي و جغرافيايي در بخش توريسم و گردشگري جزء استان‌هاي برتر كشور به شمار مي‌آيد و سالانه در حدود 12ميليون نفر گردشگر داخلي و بيش از 20 هزار توريست خارجي هر ساله به منظور بهره‌گيري از جاذبه‌هاي طبيعي و گردشگري از نقاط مختلف استان مازندران ديدن مي‌كنند.
وجود درياي زيباي خزر با سواحل هميشه بهار و جذاب و دلربا به همراه 12 پارك جنگلي، 9 پارك ملي و منطقه‌اي، حيات وحش،‌150 اثر تاريخي و ملي ثبت شده و 12 آبشار زيبا، 10 درياچه و صدها رودخانه خروشان و آب‌هاي گرم و سرد معدني، 4 تالاب، چشمه‌هاي جوشان، و انبوهي از جاذبه‌هاي طبيعي ديگر اين استان را به مجموعه‌اي زيبا و بي نظير تبديل كرده است.
در اين استان بيش از 200 واحد پذيرايي، 25 ميهان پذير، ويلاهاي خصوصي و استيجاري، نزديك به 60 هتل و مجتمع‌هاي تفريحي، توريستي و بيش از يكصد دفتر خدمات مسافرتي و جهانگردي خدمات لازم را به گردشگران و توريست‌هاي خارجي ارائه مي‌دهند.
نزديكي ساحل خروشان دريا با جنگل‌هاي انبوه و جوشش چشمه‌هاي زلال و آب جاري رودخانه‌ها و نغمه‌هاي دلنشين پرنده‌ها و عطر خوش گل‌هاي هميشه بهاري، اين سرزمين را به زيبايي‌هاي بي‌نظير عالم خلقت تبديل كرده است كه در فصول بهار و تابستان ميزبان هزاران مسافر دلباخته و عاشق طبيعت است.

ببر مازندران، سایه‌ای از یك رؤیا

صرف‌نظر از آن‌چه كه كارشناسان محیط زیست انجام می دهند و یا تاكنون انجام داده‌اند، به نظر می‌رسد كه یافتن ردپای «ببر» در جنگل‌های این سامان به محال رسیده است. اگر چه تا چند دهه‌ی قبل، غرش ببرها در بیش‌تر جنگل‌های «هیركانی» در ورای بوته‌ها و نی‌زارهای اطراف مرداب‌ها طنین‌انداز بود، امروز تنها نشانی كه از ببر خزری در یادها باقی مانده، سایه‌هایی است از یك رؤیا در افسانه‌های روستایی مازندران. بر اساس آمار «كنوانسیون تجارت بین‌المللی گونه‌های در حال انقراض جهان» (cites) با درنظرگرفتن شكار بی‌رویه ببرها در مناطق زیست بوم قاره آسیا، شمارش جمعیت این جانور پرشكوه بسیار مشكل است. تعداد آن‌ها نیزدر مناطق سوماترا، آمور سیبری و هند كه تا ده سال قبل به ترتیب 650 ، 200 و سه هزار و 750 قلاده گزارش شده بود، اكنون بسیار كاهش یافته است. هر چند ببر خزری فقط در زیست بوم خود منقرض شده، بر اساس برخی گزارش‌ها گفته می‌شود تعدادی از باقی‌ماندگان نسل این حیوان اكنون در گوشه‌ی برخی از باغ وحش‌ها با همان غرور گذشته (كه در پی شكار گراز و گوزن در استپ‌ها، جنگل‌ها و حاشیه‌ی مرداب های مازندران مشاهده می‌شدند) وجود دارد. در باغ وحش‌های شهر «اكسبورگ» آلمان و كالیفرنیای آمریكا چندین ببر ایرانی با قید زیست بوم این جانور وجود دارد؛ به علاوه در دفتر اطلاعات باغ وحش كالیفرنیا در قسمت ببرهای تانگای هند و مازندران كه هر یك جداگانه نگه‌داری می‌شوند، این مضمون به چشم می‌خورد: «پنج ببر مازندران از اعقاب ببرهایی است كه در زمان قاجار به آمریكا آورده شده است». منطقه‌ی جنوبی دریای خزر از نظر ویژگی‌های خاك و گیاه‌شناختی كاملاً منحصر به فرد است؛ به طوری كه مناطق كم عمق و نزدیك به ساحل این دریا با رفتار چرخه‌ای دارای مخلوطی از آب و هوای نیمه حاره‌ای معتدل است. جنگل‌های مازندران سرشار از گونه‌های ارزش‌مند وحوشی بوده است كه ببر نمونه‌ی بارز آن‌هاست؛ اما به دلیل تخریب زیست‌گاه‌ها، ناشی از بهره‌برداری‌های بی‌رویه به ویژه اطراف تالاب‌ها، نسل این حیوان از اوایل قرن بیستم به سرعت قربانی شد. پیشرفت و توسعه‌ی برنامه‌ریزی نشده در ایران كه متأسفانه فرایند اولیه و قابل لمس آن تخریب جنگل‌های هیركانی از چهاردهه‌ی قبل بود، انقراض برخی از گونه‌های گیاهی و حیوانی را رقم زد كه تاكنون هیچ اقدامی در پیش‌گیری از تخریب زیستگاه‌ها و به تبع آن نیستی تدریجی وحوش انجام نگرفته است. برخی كارشناسان براین باورند بیش‌تر حیوانات نظیر گوزن، غزال، پلنگ، گراز، انواع گربه‌های وحشی، خرس قهوه‌ای، شغال، گرگ، روباه، سمور، سنجاب، قوچ و بز وحشی هنوز در بقایای سرزمین‌های هیركانی وجود دارد كه با وجود نگرش تجاری به جنگل‌های این منطقه می‌توانند به سرنوشت ببر مازندران گرفتار شوند. بر اساس اطلاعات موجود تعداد ببرها در ایران، از آغاز قرن بیستم در نواحی خزری نسبتاً فراوان بوده، نشانه‌هایی از آن در ادبیات و هنر قرن‌های گذشته كشورهای هم‌جوار ایران و روسیه مشاهده می‌شود. نقش و اثر ببر در برخی از مینیاتورهای ایرانی به قرن 16 میلادی و هم‌چنین در نقش‌ها و طرح‌های قالی‌های بافته‌شده توسط قبایل ایرانی دیده می‌شود. علت اصلی انهدام نسل ببر در ابتدای قرن بیستم در كوهستان‌های ققفاز، همانا شكار بی‌رویه اعلام شد، اما در ایران طبق نظر كارشناسان خبره و سازمان حفاظت محیط زیست علاوه بر عامل فوق، تبدیل جنگل‌ها، نی‌زارها و بوته‌زارهای اطراف به مزارع و استفاده از دام‌های كرگبار و سموم نیز از علل این بی‌رحمی می‌باشد. در زمان حاضر درباره‌ی وجود دوباره ببر خزر يا ببر مازندران هیچ اظهار نظر رسمی نشده اما بر اساس گفته‌ی برخی كارشناسان حفاظت محیط زیست مازندران با بررسی‌های به عمل آمده نسل این حیوان تاكنون منقرض شده است. گزارش‌های محلی حكایت از مشاهده‌ی این حیوان در برخی جنگل‌ها دارد كه البته از اعتبار چندانی برخوردار نیست. گفته می‌شود آخرین ببر مازندران در سال 1338 با رنگ حنایی مایل به قرمز با خطوط پهن سیاه‌رنگ در ارتفاعات جنگلی شمال ایران شكار شده است. اگر چه امیدی به وجود ببر خزر در جنگل‌های شمال نیست، بی‌تردید یكی از شاخه‌های بارور درخت زندگی وحوش در جنگل‌های كهن‌سال هیركانی شكسته است كه باید مسئولانه‌تر برای جلوگیری از انقراض سایر وحوش تلاش كرد.

جاده چالوس يكى از ۱۰ جاده زيباى دنيا

در بين گذرگاه هاى منتهى به شمال كشور، محور چالوس - كرج از بى بديل ترين مناظر و چشم اندازهاى بكر و طبيعى و پرطرفدارترين مسيرها بوده كه اين عامل بسيار مهم جاده چالوس را در شمار ۱۰ جاده زيباى دنيا قرار داده است. با توجه به اين كه زمين لرزه بلده در هشتم خردادماه سال گذشته رخ داد با وجود خسارت هاى جانى و مالى كه بر اثر سقوط سنگ ها به جاده به بار آمد، زيان هاى اقتصادى زيادى را دربرداشت كه ما را از حضور گردشگران در كشور بى نصيب مى كند و بهسازى آن مى تواند مانع از تكرار اين خسارت ها باشد. اين جاده با جلوه هاى زيبا و منحصر به فرد خود مى تواند جاذبه هاى زيادى براى گردشگران داشته باشد كه عدم رسيدگى و ايمن سازى آن مانع از استفاده توريستى مى شود.
به گفته محمد جواد بلورچى رئيس گروه زمين شناسى، مهندس سازمان زمين شناسى كشور، اين جاده از دره اى عبور مى كند كه بارها توسط گسل هاى مختلف قطع مى شود و اصولاً وضعيت زمين شناختى اين منطقه حاكى از يك زمين شناسى جوان است كه پديده هايى است كه در تكامل طبيعى چنين منطقه اى نهفته شده و دسترسى غيرمعقولانه بشر در دامن طبيعت ايمنى اين منطقه را در معرض خطر قرار داده است. وقوع زلزله بلده در هشتم خردادماه سال ۸۳ به دليل سنگ ريزش در مسير، جاده آن را مسدود كرد و ضريب ايمنى آن را تا حد بسيار بالايى كاهش داد.
كارشناسان زمين شناسى كشور مهمترين درس اين زلزله را توجه به لغزش هاى تحريك شده از زمين لرزه مى دانند، لغزش هايى كه همگى پيش از رويداد زمين لرزه پايدار بود اما با تحريك اين زلزله فرو ريختند و اين درحالى است كه براى رخداد رانش زمين تنها يك زمين لرزه با بزرگاى كم نيز كفايت مى كند. مسئول هلال احمر مازندران با اعلام آسيب زلزله خردادماه سال ۸۳ كه در طول ۵۰ كيلومتر جاده چالوس رخ داده بود اظهار كرد: رانش زمين، جاده تهران- شمال را به دو تكه تقسيم كرد.
مهندس اسفنديار عشورى مديركل راه و ترابرى استان تهران هم اعلام كرده بود كه در سال ۸۳ براى بازسازى و افزايش ضريب ايمنى اين جاده ۵/۳ ميليارد تومان اختصاص يافت و تصريح كرد: هيچ گونه كمبود اعتبارى در اين خصوص وجود ندارد. مهندس پيام مهستى كارشناس گردشگرى اظهار كرد: تنها اقدام بعد از زلزله، آسفالت برخى از قسمت ها بود و هنوز بخش هايى كه در معرض آسيب جدى قرار داشت مرمت نشده اند.
وى افزود: جاده چالوس يك جاده قديمى با شيب هاى تند به طول حدود ۱۵۹ كيلومتر، داراى خطرات زيادى نظير ريزش است و چون يك عامل بسيار مهم در جلب توريسم است نياز به حفظ، نگهدارى، مرمت و ايمن سازى دارد.
اين كارشناس گردشگرى با اشاره به سادگى كار ايمن سازى در برخى از قسمت ها خاطر نشان كرد: يك تيم معمولى زمين شناسى با تشخيص قسمت هايى كه احتمال ريزش دارد به راحتى مى تواند مانع ريزش كوه شده و يا در زمان هاى مطمئن سبب ريزش شده و خطر را برطرف كند. مهستى با اشاره به نگاه دوباره جهان به شهر آكروپوليس يونان پس از برگزارى كنسرت موسيقى «يانى» خاطرنشان كرد: برگزارى اين برنامه علاوه بر جذب گردشگران بى شمار از سراسر جهان سبب بازسازى و رسيدگى به اين بناى تاريخى و ايجاد اماكن تفريحى در اطراف آن شد كه ارز زيادى را نيز وارد اين كشور كرد. وى افزود: برگزارى يك مسابقه رالى در طول جاده چالوس همراه با اقداماتى نظير ايمن سازى، ارائه بهترين سرويس دهى در جاده، ايجاد اماكن تفريحى و استراحتگاهى در حاشيه آن مى تواند علاوه بر معرفى يكى از زيباترين جاده ها به جهانيان سبب افزايش اعتبار و بهره ورى آن شود.
درحالى كه با نصب تابلو هاى ممنوعيت حمل مواد مضر براى آب و محيط زيست، استفاده از بهترين آسفالت در سطح جاده، نصب گاردريل حفاظ و تابلوهاى مطابق با استانداردهاى روز، احداث مراكز توريستى در طول جاده و اطراف سد اميركبير، مراكز فروش صنايع دستى شهرهاى مختلف كشور، بازبينى خودروها از لحاظ امنيت و عدم شكل فنى نظير سالم بودن چراغ ها، سيستم ترمز و غيره به جهت ممانعت از وقوع تصادف يا ايجاد آلودگى محيط جاده، جلوگيرى از عبور وسايل نقليه سنگين كه به ريزش كوه كمك مى كند و نيز شناساندن فرهنگ صحيح رانندگى مى توان ضمن كاستن از بار ترافيكى جاده، استفاده بهينه را از آن كرد. مهستى در ادامه با اشاره به پيشينه فلات ايران براى ايجاد ارتباط دنياى شرق و غرب ياد آور شد: در گذشته نيز ايران در مسيرهاى بازرگانى زيادى مانند مسير ابريشم، مسير ادويه و غيره قرار داشته كه در حال حاضر نيز مى تواند نقش بازرگانى خود را با ايجاد راه هاى ايمن و زيبا حفظ كند.

چالوس در يک نگاه

تاريخچه شهر چالوس:
چالوس از شهرهاي قديمي استان مازندران است كه در جلگه مياني سواحل درياي خزر واقع شده است. نام اين شهر در گذشته هاي دور سالوس يا شالوس بود كه در پيرامون آن دو شهر كوچك ديگر به نام كبيره و كچه نيز وجود داشته است. بعضي از علماي جغرافيانويس، چالوس را از آبادي هاي طبرستان دانسته اند. محمد بن اويس از امراي دوره تسلط خلفاي عرب به دستور خليفه معتصم به حكمراني چالوس منصوب شد. محمد بن اويس خود در رويان (قسمتي از طبرستان) استقرار يافت و پسرش احمد را به حكومت چالوس گمارد. شهر چالوس در زمان حمله امير تيمور تخريب شد و سپس تا قرن هاي متمادي به صورت روستايي كوچك درآمد. در دهه اول قرن حاضر (1310) با پشتيباني دولت وقت آرام آرام به صورت شهري سازمان يافته در آمد و امروزه به شهري زيبا با امكانات فراوان جهانگردي تبديل شده است.
مراکز تاريخي و باستاني
كاخ اجابت
كاخ اجابت در دوره سلطنت پهلوي، در روستاي اجابت از بخش كلاردشت ساخته شده است. اين كاخ در محلي مشرف به منطقه كلاردشت بنا شده، تزئينات و گچبري هايي زيبا به شيوه معماري اروپا دارد. محوطه اين كاخ بسيار زيباست و در داخل آن لوسترهايي نفيس و گران قيمت قرار دارد. حياط كاخ پوشيده از درختان سرو سرسبز است كه در حال حاضر به عنوان استراحت گاه مورد استفاده قرار مي گيرد.
كاخ چاي خوران
كاخ چاي خوران چالوس اوايل سلطنت سلسله پهلوي ساخته شد و نماي داخلي و خارجي آن تزئينات گچبري و كاشي كاري بسيار زيبا دارد. اين كاخ بر خلاف ساير كاخهاي اين دوره‌، بسيار ساده و بي پيرايه است. مصالح عمده آن را سنگ و آجر تشكيل مي دهد و پوشش بام آن به صورت شيرواني است. ساختمان كاخ بامي دارد كه به شيوه خاصي نرده چيني شده است. نفوذ معماري اروپايي در ساختمان كاخ نيز به وضوح مشهود است. در حال حاضر كليه امكانات در اختيار نيروهاي انتظامي است.
جاذبه هاي طبيعي
آبشار اكاپل
اين آبشار در جنگل كوهستاني سردي چال كلاردشت واقع شده چشم انداز و مناظري بديع دارد. همجواري اين آبشار با ييلاقات كلاردشت و زيبايي طبيعي آن كه درياچه ولشت را نيز در خود جاي داده، قابليت تفرجگاهي آن را به طور فوق العادهاي افزايش مي دهد.
آبشار هريجان
اين آبشار بالاي روستايي به همين نام در نزديكي گردنه هزارچم در جاده تهران ـ چالوس قرار گرفته، بيش از 9 متر ارتفاع دارد ويكي از زيباترين آبشارهاي كوه البرز است. اين آبشار با آب فراوان، فضاي مرتفع و بيشه اي وچشم انداز كوهستاني، دره اي و جنگلي از فراز كوهي سنگي با پخشابي ويژه سرازير و در پايين دست به آبشارهاي متعددي تبديل مي شود .
پارك جنگلي چالوس
پارك جنگلي چالوس (في ين) در هفت كيلومتري جاده چالوس ـ تهران واقع شده است. رودخانه چالوس كه از كنار آن مي گذرد ويژگي خاص و جالبي به آن مي بخشد. در اين پارك، اردوگاهي احداث شده است كه كلبه و كومه هايي براي اقامت مسافران دارد. اين پارك امكانات خاص تفرجگاهي نظير ميز، نيمكت وجايگاه بازي بچه ها نيز دارد.
پارك جنگلي نمك آبرود
اين پارك بيش از 200 هكتار مساحت دارد و مانند ساير پارك هاي جنگلي، درختان خودرو و انبوهي را درخود جاي داده است. گونه هاي مختلف گياهان شمشاد آن بيش از 700 سال برآورد گرديده است. پارك نمك آبرود با طبيعت بكر و وحشي، ضمن حفظ سيستم هاي اكولوژيكي به عنوان يكي از پارك هاي جنگلي زيباي جهان محسوب مي شود .
درياچه ولشت
اين درياچه در جنوب غربي چالوس و شمال شرقي منطقه كلاردشت در ميان دره اي عميق قرار گرفته است . وسعت آن حدود 15 هكتار و عمق متوسط آن 20 متر مي باشد. حجم آب درياچه حدود سه ميليون متر مكعب برآورد شده و شيرين است و به همين دليل نيز مأمن پرندگان مهاجر، ماهي و ساير آبزيان است . دسترسي به درياچه از طريق مرزن آباد و سمت غربي جاده چالوس امكان پذير است .
درياچه سد دريوك
اين درياچه كه در حدود يك هكتار وسعت دارد، روبروي دره ولي آباد هزارچم و در دامنه كوه دال كمر قرار گرفته است. عمق آن حدود 5 متر است و آبي شيرين دارد. اطراف آن را مراتع و مرغزار احاطه كرده است. به همين جهت اين درياچه مأْمن و زيستگاه پرندگان بومي و وحوش است
مرداب كندوچال
اين مرداب در ميان جنگل انبوه ’’في ين‘‘ چالوس قرار گرفته است. اين تالاب يك هكتار وسعت و حدود 4 تا 5 متر عمق دارد. آب آن از چشمه هاي اطراف تأمين مي شود و شيرين است. غير از درختان جنگلي كه دورتادور آن را فرا گرفته اند، پيرامون و سطح مرداب نيز پر از ني و گياهان مردابي است. اين تالاب در ارتفاع 730 متري دريا قرار گرفته است و مأمن پرندگان و آبشخور وحوش است .