تالارها ثبت نام نظرسنجی جستجو موقعیت قوانین آخرین ارسالها   چت روم
ایران

Imperial Iranian world | شاهنشاهی جهانی ایران

صفحه  صفحه 2 از 10:  « پیشین  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  پسین »  
#11 | Posted: 11 Jan 2014 10:58
‫‫ ‫ﮔﺎﻫﺸﻤﺎري ﺗﺎرﯾﺦ اﯾﻼم‬


در ﻫﺰاره دوم پ.م اﯾﻼم داراي ﯾﮏ ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ ﻣﻠﯽ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواﯾﺎﻧﺶ ﺧﻮد را ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺧﺪاوﻧﺪ،‬ ‫ﭘﺪر رﻋﯿﺖ و ﺷﺎه اﻧﺸﺎن (اﯾﻼم) و ﺷﻮش ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ. اﯾﻼم را ﺑﻪ ﺳﻪ دوره اﯾﻼم ﮐﻬﻦ، اﯾﻼم ﻣﯿﺎﻧﯽ و اﯾﻼم ﻧﻮ‬ ‫ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي ﮐﺮدهاﻧﺪ. ﺑﺎ ﯾﮏ دﯾﺪ ﮐﻠﯽ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ ﯾﮑﭙﺎرﭼﻪ اﯾﻼم از ﻣﯿﺎﻧﻪ ﺳﺪه ﻧﻮزدﻫﻢ پ.م( 1500پ.م) ﯾﻌﻨﯽ 3500ﺳﺎل ﭘﯿﺶ، آﻏﺎز ﻣﯽﺷﻮد.‬
‫درﺑﺎره دوره ﻧﺨﺴﺖ ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ اﯾﻼم داﻧﺴﺘﻨﯽﻫﺎي ﺑﺴﻨﺪهاي در دﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ. ﺑﯿﺸﺘﺮ آﮔﺎﻫﯽﻫﺎي ﻣﺎ از اﯾﻦ‬ ‫دوران ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎي ﺑﺮ ﺟﺎي ﻣﺎﻧﺪه از ﻗﻮم ﺳﻮﻣﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. از ﺟﻤﻠﻪ ﻧﺎﻣﻪاي وﺟﻮد دارد ﮐﻪ در آن از ﯾﮏ‬ ‫ﭘﺎدﺷﺎه اﯾﻼم ﻧﺎم ﺑﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺷﮑﻞ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از ﭘﺎدﺷﺎﻫﺎن ﺳﻮﻣﺮ از او ﺳﻨﮓﻫﺎي ﮔﺮاﻧﺒﻬﺎ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﮐﺮده‬ است.

‫از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺑﺨﺸﯽ از ﺳﺮزﻣﯿﻦ اﯾﻼﻣﯿﺎن ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﺑﻮده، اﻏﻠﺐ ﻣﻮاﻗﻊ در ﺻﻮرت ﯾﻮرش دﺷﻤﻦ، ﺑﻪ ﮐﻮه ﭘﻨﺎه‬ ‫ﺑﺮده و اﺳﺘﻘﻼل و ﺑﻘﺎي ﺧﻮد را ﺣﻔﻆ ﻣﯽﮐﺮدهاﻧﺪ و اﯾﻦ وﯾﮋﮔﯽ را ﯾﮑﯽ از دﻻﯾﻞ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺑﻮدن دوره اﯾﻼﻣﯿﺎن‬ ‫ﻣﯽداﻧﻨﺪ. در ﺣﺪود ﺳﺎل 1750 پ.م ﮐﻮﺗﯿﺮ ﻧﺎﻫﻮﻧﺘﻪ ﺷﺎه اﯾﻼم در ﭼﯿﺮﮔﯽ ﺑﺮ ﻣﯿﺎﻧﺮودان ﮐﺎﻣﯿﺎب ﻣﯽﺷﻮد. وﻟﯽ‬ ‫ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺖ ﭼﻨﺪ دﻫﻪ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮرده و دﯾﮕﺮ ﺗﺎ ﻣﺪتﻫﺎ ﮔﺰارﺷﯽ از اﯾﻼم ﻧﯿﺴﺖ. ﭼﺮاﮐﻪ ﻗﺪرت در ﻣﻨﻄﻘﻪ از‬ ‫آن ﮐﺎﺳﯽﻫﺎﺳﺖ. دوره دوم را در ﺗﺎرﯾﺦ اﯾﻼم ﻣﯽﺗﻮان دوره اوج ﻗﺪرت و ﺷﮑﻮه ﺗﻤﺪن اﯾﻼﻣﯿﺎن ﺑﺮﺷﻤﺮد. ﯾﻌﻨﯽ‬ ‫در زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ اوﻧﺘﺎش ﻧﺎﭘﯿﺮﯾﺸﺎ در‬‫ﺳﺪه 31 پ.م ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺖ ﺷﻬﺮﻫﺎي ﻧﻮ‬ ‫و زﯾﺒﺎﺳﺎزي ﺷﻬﺮﻫﺎي ﮐﻬﻦ ﭘﺮداﺧﺖ.‬

‫او ﺑﻨﺎﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎري را در اﯾﻼم ﺳﺎﺧﺘﻪ‬ ‫و ﻧﺎم ﺧﻮد را ﺑﻪ زﺑﺎن اﻧﺰاﻧﯽ و اﮐﺪي‬ ‫درج ﮐﺮد. ﯾﮑﯽ از اﯾﻨﻬﺎ ﺑﻨﺎي‬ ‫ﺷﮑﻮﻫﻤﻨﺪ زﯾﮕﻮرات ﭼﻐﺎزﻧﺒﯿﻞ در‫ﺷﻬﺮ دوراوﻧﺘﺎش اﺳﺖ، ﮐﻪ ﮐﻬﻨﺘﺮﯾﻦ‬ ‫اﺛﺮ اﯾﺮاﻧﯽ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه در ﯾﻮﻧﺴﮑﻮ (ﺑﺎ ﺑﯿﺶ از۳۲۰۰ﺳﺎل پیشینه)ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﻫﻨﺮ زﯾﮕﻮرات ﺳﺎزي را ﺑﻪ‬ ‫ﻣﯿﺎﻧﺮوداﻧﯽﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﯽدﻫﻨﺪ و اﻟﺒﺘﻪ ﮐﻬﻨﮕﯽ زﯾﮕﻮراتﻫﺎي ﺳﻮﻣﺮي و اﮐﺪي ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﺰارهﻫﺎي ﺳﻮم و ﭼﻬﺎرم‬‫‫پ.م ﻣﯽرﺳﻨﺪ، اﯾﻦ ادﻋﺎ را ﺗﺎﯾﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ. وﻟﯽ ﺷﺎﯾﺎن ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻠﻨﺪي زﯾﮕﻮرات اﯾﻼﻣﯽ ﺑﯿﺶ از دو ﺑﺮاﺑﺮ‬ ‫ﺑﻠﻨﺪي ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ زﯾﮕﻮرات ﻣﯿﺎﻧﺮوداﻧﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ.‬




ﺷﻮﺗﺮوك ﻧﺎﻫﻮﻧﺘﻪ(1160 – 1210 پ.م) در ﺑﻌﺪ ﺳﯿﺎﺳﯽ، اﯾﻼم را ﺑﻪ اوج ﻗﺪرت رﺳﺎﻧﺪ. او در ﺳﺎل ۱۱۷۱ پ.م بابل راﺗﺼﺮف ﮐﺮده است وﮐﺎﺳﯽﻫﺎي ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺎﺑﻞ را از ﭘﺎي در آورده و ﻣﺮدوك ﺧﺪاي ﻣﻘﺪس ﻣﯿﺎﻧﺮودان را‬ ‫ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺧﻮد ﺑﻪ ﺷﻮش ﻣﻨﺘﻘﻞ ﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ اﻣﺮ اﺛﺮ روﺣﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺨﺮﺑﯽ ﺑﺮ ﻣﺮدم ﻣﯿﺎﻧﺮودان داﺷﺖ. ﮔﻮﯾﺎ ﻟﻮح‬ ‫ﺣﻤﻮراﺑﯽ ﻧﯿﺰ در اﯾﻦ زﻣﺎن ﺑﻪ ﺷﻮش ﻣﻨﺘﻘﻞ میﺷﻮد. ﭘﺲ از ﺷﻮﺗﺮك، ﭘﺴﺮش ﮐﻮﺗﯿﺮ و ﭘﺲ از او ﺑﺮادرش‬ ‫ﻫﻮﺗﻪﻟﻮﺗﻮش اﯾﻨﺸﻮﺷﯿﻨﺎك (1140 – 1160 پ.م)ﯾﮑﯽ از بزرﮔﺘﺮﯾﻦ ﺷﺎﻫﺎن ﺗﺎرﯾﺦ اﯾﻼم ﺑﺮ ﺗﺨﺖ ﻧﺸﺴﺖ. اﯾﻦ‬ ‫دوره را ﻣﯽﺗﻮان دوران ﺑﻠﻮغ اﻧﺪﯾﺸﻪ و ﺗﻤﺪﻧﯽ اﯾﻼم در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭘﺎدﺷﺎه ﻧﻘﺶ زﯾﺎدي در‬ ‫ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ اﯾﻼﻣﯿﺎن داﺷﺘﻪ اﺳﺖ.

از اﯾﻦ ﭘﺲ ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎ و اﻟﻮاح ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ زﺑﺎن اﯾﻼﻣﯽ و ﺧﻂ اﯾﻼﻣﯽ ﻧﻘﺶ ﻣﯽﺑﻨﺪﻧﺪ و‬ ‫ﮐﻮﺷﺶ در ﺟﻬﺖ رو در روﯾﯽ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ. ﺧﺪاي اﯾﻨﺸﻮﺷﯿﻨﺎك ﺟﻨﺒﻪ ﻣﻠﯽ ﺑﻪ ﺧﻮد‬ ‫ﻣﯽﮔﯿﺮد و ﺷﺎه و ﺧﺎﻧﻮاده او در زﻣﺎن زﻧﺪﮔﯽ ﻣﻮرد ﭘﺮﺳﺘﺶ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ. از دﯾﮕﺮ ﮐﺎرﻫﺎي ﻣﻬﻢ در اﯾﻦ دوره‬ ‫ﻧﻈﻢ ﮔﺮﻓﺘﻦ ارﺗﺶ آﻧﻬﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﻣﺮي ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ. زﯾﺮا اﯾﻼﻣﯿﺎن در اﯾﻦ دوره ﺑﺮ ﺗﺠﺮﺑﺎت ﺟﻨﮕﯽ ﺧﻮد‬ ‫اﻓﺰوده و ارﺗﺸﯽ ﮐﻼﺳﯿﮏ و ﻣﻨﻈﻢ و ﺣﺮﻓﻪاي ﺑﺮﭘﺎ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ آﻣﺎدﮔﯽ و ﻗﺪرت بیشتریﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ دﺷﻤﻨﺎن‬ خود بروند.

‫وﻟﯽ ﻫﺮ ﺻﻌﻮدي، اﻓﻮﻟﯽ را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دارد. اﯾﻼم از اﯾﻦ ﻗﺎﻋﺪه ﻣﺴﺘﺜﻨﺎ ﻧﺒﻮد. ﺑﺎ روي ﮐﺎر آﻣﺪن ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ‬ ‫ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻧﺒﻮﮐﺪﻧﺼﺮ ﯾﮑﻢ در واﭘﺴﯿﻦ ﺳﺎلﻫﺎي ﻫﺰاره دوم در ﺑﺎﺑﻞ، ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﺣﻤﻠﻪ ﻧﺎﻣﻮﻓﻖ، ﺳﺮاﻧﺠﺎم‬ ‫ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ اﯾﻼم در ﻫﻢ ﮐﻮﺑﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮد. ﺷﻮش ﺗﺴﺨﯿﺮ ﺷﺪه و ﺑﺖ ﻣﺮدوك ﺑﺎ اﻓﺘﺨﺎر و ﺷﮑﻮه ﺑﻪ ﻣﻌﺒﺪش در ﺑﺎﺑﻞ ‫ﺑﺎز ﻣﯽﮔﺮدد.‬


نـــقد


‫(۱) اﯾﻼﻣﯿﺎن ﻓﺎﻗﺪ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎﯾﯽ ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺘﻮان ﻧﺎم اﻣﭙﺮاﺗﻮري را ﺑﺮاي ﮔﺴﺘﺮه ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواﯾﯽ اﯾﺸﺎن ﺑﻪ ﮐﺎر‬ ‫ﮔﺮﻓﺖ. اﻣﭙﺮاﺗﻮري، ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻧﻈﺎم ﺳﯿﺎﺳﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، اﻗﻮام ﻣﺘﻔﺎوت و ﻣﺘﻌﺪد را در ﯾﮏ‬ ‫واﺣﺪ ﺳﯿﺎﺳﯽ، ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺳﺎزد و آﻧﻬﺎ را زﯾﺮ ﭼﯿﺮﮔﯽ ﯾﮏ ﻧﻈﺎم ﻣﺮﮐﺰي درآورد. در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ اﯾﻼم‬ ‫در اوج ﺑﺮﺗﺮياش، ﺳﯿﺎدﺗﯽ زودﮔﺬر ﺑﺮ ﺑﺨﺶﻫﺎﯾﯽ از ﻣﯿﺎﻧﺮودان داﺷﺘﻪ و ﺣﺘﺎ ﻫﻤﻪ ﭘﻬﻨﻪ ﺳﺮزﻣﯿﻦ اﯾﺮان آن روز را‬ ‫ﻫﻢ درﺑﺮ ﻧﻤﯽﮔﺮﻓﺖ. ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ اﯾﻼم اﺗﺤﺎدي از اﯾﻼت و ﻃﻮاﯾﻒ ﻣﻨﻄﻘﻪ را درﺑﺮ ﻣﯽﮔﺮﻓﺖ، وﻟﯽ ﭼﻨﯿﻦ‬ ‫اﺗﺤﺎدي ﻟﺰوﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ اﻣﭙﺮاﺗﻮري ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ. ﭼﺮاﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﺮدﻣﺎن ﻣﻮﺟﻮد در ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ اﯾﻼم، اﯾﻼﻣﯽ ﺑﻮدهاﻧﺪ.‬

(۲) در روزﻫﺎي ﻧﺨﺴﺖ ﺷﮑﻞﮔﯿﺮي ﺧﺎورﺷﻨﺎﺳﯽ اﯾﻦ ﺗﺰ ﻣﻄﺮح ﺷﺪ ﮐﻪ ﺷﺎﯾﺪ زﺑﺎن اﯾﻼﻣﯽ ﺑﺎ زﺑﺎن ﺗﺮﮐﯽ‬ ‫ﻫﻢﺧﺎﻧﻮاده ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﺮاﮐﻪ ﺳﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ، ﻓﺎرﺳﯽ و ﺗﺮﮐﯽ اﻣﺮوز در ﺣﻮزه ﺗﻤﺪﻧﯽ اﯾﻼم ﻣﻮﺟﻮد ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﻌﯿﺪ‬ ‫ﻧﺒﻮد ﮐﻪ ﺳﻪ ﻋﻨﺼﺮ ﺳﺎﻣﯽ، آرﯾﺎﯾﯽ و آﻟﺘﺎﯾﯽ را ﺑﻪ دوران ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺑﺒﺮﯾﻢ. وﻟﯽ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﮔﻨﺠﯿﻨﻪ ﺑﺮج ﺑﺎروي ﭘﺎرﺳﻪ‬ ‫ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻨﺪ ده ﻫﺰار ﻟﻮح ﮐﻮﭼﮏ ﺑﻪ ﺧﻂ ﻣﯿﺨﯽ و ﺑﻪ زﺑﺎن اﯾﻼﻣﯽ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪ ﮐﻪ ﮔﻨﺠﯽ ﺑﺰرگ از زﺑﺎن و‬ ‫ادﺑﯿﺎت اﯾﻼﻣﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺨﺶ ﺑﺰرﮔﯽ از اﯾﻦ ﮔﻨﺠﯿﻨﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان اروﭘﺎﯾﯽ و آﻣﺮﯾﮑﺎﯾﯽ ﺑﻪ وﯾﮋه در‬ ‫ﻧﯿﻢ ﺳﺪه اﺧﯿﺮ در داﻧﺸﮕﺎهﻫﺎ و آﮐﺎدﻣﯽﻫﺎي ﺧﺎورﺷﻨﺎﺳﯽ ﻏﺮب ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ.‬

هر شب دلم بهانه ی تـــو را ، هیچ ... بگذریم ...
امشب دلم دوباره تـــو را ... ، هیــچ ... بگذریم ...
     
#12 | Posted: 11 Jan 2014 11:07 | Edited By: anything
فصـــل دوم

‫ﮐﻮچ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ و اوﺿﺎع ﺟﻬﺎن در آن زﻣﺎن‬


‫ﺑﺨﺶ ﯾﮑﻢ: ﮐﻮچ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ‬


‫درﺑﺎره ﮐﻮچ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﺳﺨﻦ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ. وﻟﯽ ﺑﺪﺑﺨﺘﺎﻧﻪ ﻫﯿﭽﮑﺪام از اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪﻫﺎ، ﻗﻄﻌﯽ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ.‬‫ﭼﺮاﮐﻪ ﻧﻪ ﺗﺎرﯾﺨﯽ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ وﺟﻮد دارد و ﻧﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﺸﻨﺎﺳﯽ ﮐﻤﮏ ﺷﺎﯾﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ.‬ ‫ﭘﺲ از ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺑﺸﺮ در داﻧﺶ زﺑﺎﻧﺸﻨﺎﺳﯽ، ﻫﻤﮕﺎن ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﻪ زﺑﺎنﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻫﻢرﯾﺸﻪ و‬ ‫ﻫﻢﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺴﺘﻨﺪ. اﯾﻦ ﮐﺸﻔﯿﺎت ﺑﻪ ﻣﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ زﺑﺎنﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪﻫﺎﯾﯽ از ﯾﮏ زﺑﺎن ﯾﮕﺎﻧﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ. وﻟﯽ‬ ‫ﭼﻮن ﻧﻤﯽﺗﻮان ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﺑﺨﺶﻫﺎي ﮔﺴﺘﺮدهاي از ﺟﻬﺎن در دوران ﭘﯿﺶ از ﺗﺎرﯾﺦ ﺑﻪ ﯾﮏ زﺑﺎن ﯾﮕﺎﻧﻪ ﺳﺨﻦ‬ ‫ﻣﯽﮔﻔﺘﻨﺪ، ﭘﺲ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ ﮐﻪ اﯾﻦ زﺑﺎن ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻗﻮم ﮔﺮدآﻣﺪه در ﯾﮑﺠﺎ ﺑﻮده اﺳﺖ و ﺳﭙﺲ ﮐﻮچ رخ‬ ‫داده و ﻣﯿﺎن اﯾﻦ ﻗﻮم ﭼﻨﺪ دﺳﺘﮕﯽ ﭘﯿﺪا ﺷﺪه و ﻫﺮ ﺷﺎﺧﻪاي، رﻫﺴﭙﺎر ﮔﻮﺷﻪاي از ﺟﻬﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ.



زﺑﺎن در ﺑﻌﺪ‬ ‫زﻣﺎن ﺗﮑﺎﻣﻞ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ. دوري ﻣﯿﺎن ﺷﺎﺧﻪﻫﺎ، ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه ﺗﺎ زﺑﺎن اﻗﻮام در ﺟﻬﺖﻫﺎﯾﯽ ﻣﺘﻔﺎوت ﺗﮑﺎﻣﻞ ﯾﺎﺑﺪ. و ﭘﺲ از‬ ‫ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺳﺪه ﺑﯿﻨﻨﺪه اﯾﻦ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺷﺎﺧﻪﻫﺎ ﮐﻪ زﻣﺎﻧﯽ ﻫﻤﺰﺑﺎن ﺑﻮدﻧﺪ، دﯾﮕﺮ زﺑﺎن ﻫﻤﺪﯾﮕﺮ را ﻧﻔﻬﻤﻨﺪ. ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎي‬ ‫داﻧﺶ زﺑﺎﻧﺸﻨﺎﺳﯽ ﮐﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﺗﺎرﯾﺨﯽ و ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﺸﻨﺎﺳﯽ آﻧﺮا ﺗﮑﻤﯿﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﺑﻪ ﻣﺎ ﮐﻤﮏ ﻣﯽدﻫﺪ ﺗﺎ درﯾﺎﺑﯿﻢ ﮐﻪ‬ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎي زﺑﺎنﻫﺎي ﺑﺸﺮي ﭼﻪ ﺑﻮدﻧﺪ؟‬

‫ﯾﮑﯽ از اﯾﻦ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﮐﻪ ﺳﺮﺷﻨﺎسﺗﺮﯾﻦ، ﻣﻌﺘﺒﺮﺗﺮﯾﻦ، ﮔﺴﺘﺮدهﺗﺮﯾﻦ و ﭘﺮﻣﺨﺎﻃﺐﺗﺮﯾﻦ ﺧﺎﻧﻮاده زﺑﺎﻧﯽ ﺑﺸﺮ‬ ‫اﺳﺖ، ﻧﺎﻣﻮر اﺳﺖ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮاده زﺑﺎنﻫﺎي ﻫﻨﺪو اروﭘﺎﯾﯽ ﮐﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﻧﺎﻣﯽ ﻧﺎﺗﻤﺎم اﺳﺖ و ﺑﺎﯾﺪ ﻫﻨﺪو اﯾﺮاﻧﯽ اروﭘﺎﯾﯽ‬ ‫ﻧﺎﻣﯿﺪه ﺷﻮد. ﭼﺮاﮐﻪ ﻣﻨﻈﻮر از ﻫﻨﺪواروﭘﺎﯾﯽ، از ﻫﻨﺪ ﺗﺎ اروﭘﺎﺳﺖ و اﯾﺮان را ﻫﻢ درﺑﺮ ﻣﯽﮔﯿﺮد. ﻣﺸﮑﻞ اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ‬ ‫‫ﮐﻪ اﻣﺮوز در راه ﻣﯿﺎن ﻫﻨﺪ و اروﭘﺎ ﺑﯿﻨﻨﺪه زﺑﺎنﻫﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﯿﻢ ﮐﻪ ﻫﻢرﯾﺸﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ. و ﺑﺮاي اﯾﻨﮑﻪ‬ ‫ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺧﻮد را ﺟﺎﻣﻊ و ﮐﺎﻣﻞ ﮐﻨﯿﻢ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ زﺑﺎنﻫﺎي ﻫﻨﺪو اﯾﺮاﻧﯽ اروﭘﺎﯾﯽ.‬

‫اﯾﻦ ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ واژﮔﺎن و ﻣﻔﺮدات زﺑﺎنﻫﺎي اروﭘﺎﯾﯽ، زﺑﺎنﻫﺎي اﯾﺮاﻧﯽ و زﺑﺎنﻫﺎي ﻫﻨﺪي ﻫﻤﺮﯾﺸﻪ‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ. اﻟﺒﺘﻪ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﭘﮋوﻫﺸﻬﺎ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺗﺸﺎﺑﻪ ﮔﺮوه زﺑﺎنﻫﺎي ژرﻣﻨﯿﮏ(۱) ﺑﺎ زﺑﺎنﻫﺎي اﯾﺮاﻧﯽ را ﻧﺸﺎن داد‬ ‫و ﺣﺘﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﺗﺎ ﻧﺎزيﻫﺎ در آﻟﻤﺎن، ﻣﻠﺖ آﻟﻤﺎن را ﺗﻨﻬﺎ وارﺛﺎن ﻗﻮم ﺷﺮﯾﻒ آرﯾﺎ داﻧﺴﺘﻪ و ﺑﻪ ﭘﺎﮐﺴﺎزي ﻗﻮﻣﯽ‬ ‫آﻟﻤﺎن دﺳﺖ زﻧﻨﺪ. وﻟﯽ ﻫﺮﭼﻪ ﭘﮋوﻫﺸﻬﺎ اداﻣﻪ ﯾﺎﻓﺖ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪيﻫﺎي ﺳﺎﯾﺮ زﺑﺎنﻫﺎي اروﭘﺎﯾﯽ ﺑﺎ زﺑﺎنﻫﺎي اﯾﺮاﻧﯽ ﻫﻢ‬ ‫ﯾﺎﻓﺖ ﺷﺪ. از ﮔﺮوه زﺑﺎنﻫﺎي اﺳﻼو ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﮔﺮوه زﺑﺎنﻫﺎي رُمانس (۲) و زﺑﺎن ﯾﻮﻧﺎﻧﯽ.‬
‫ﻓﺮﺟﺎم ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه از اﯾﻦ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﺰرگ، اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻗﻮام آرﯾﺎﯾﯽ زﻣﺎﻧﯽ ﯾﮑﺠﺎ در ﯾﮏ ﻣﮑﺎن در ﮐﻨﺎر ﻫم زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ و زﺑﺎﻧﯽ ﯾﮕﺎﻧﻪ داﺷﺘﻨﺪ. و ﺳﭙﺲ ﻣﯿﺎن آﻧﻬﺎ ﺟﺪاﯾﯽ اﻓﺘﺎده اﺳﺖ.‬ ‫ﺗﺎ اﯾﻨﺠﺎ اﺧﺘﻼﻓﯽ دﯾﺪه ﻧﻤﯽﺷﻮد. زﯾﻦ ﭘﺲ ﭘﺎي ﮔﻤﺎﻧﻪﻫﺎي اﺛﺒﺎت ﻧﺸﺪه ﺑﻪ ﻣﯿﺎن ﻣﯽآﯾﺪ. روز ﺑﻪ روز ﻫﻢ ﺑﺮ‬ ‫ﺷﻤﺎر ﮔﻤﺎﻧﻪﻫﺎ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﻓﺰون ﻣﯽﮔﺮدد. ﺳﺮﺷﻨﺎسﺗﺮﯾﻦ ﮔﻤﺎﻧﻪ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي در‬ ‫اﺑﺘﺪا ﻧﻪ در اروﭘﺎ، ﻧﻪ در ﻫﻨﺪ و ﻧﻪ در اﯾﺮان زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ و ﭘﺲ از ﮐﻮچ ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﺑﺨﺸﺒﻨﺪي ﺷﺪه و ﻫﺮ‬ ‫دﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﯾﮑﯽ از اﯾﻦ ﺳﺮزﻣﯿﻦﻫﺎ رﻓﺖ. ﻣﯿﻬﻦ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ آﻧﺎن ﺷﺎﯾﺪ در ﮐﻮهﻫﺎي ﭘﺎﻣﯿﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ.

و در ﮔﺎم ﭘﺴﯿﻦ از‬ ‫ﺟﻨﻮب ﺗﺎ ﺟﻠﮕﻪ ﺳﻨﺪ، از ﺷﺮق ﺗﺎ ﮐﺸﻤﯿﺮ و از ﻏﺮب ﺗﺎ ﻣﺮو و از ﺷﻤﺎل ﺗﺎ ﺧﻮارزم را در ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ. ﺟﺎﻟﺐ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ از دﯾﺮﺑﺎز آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ، ﺑﻪ ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﺳﯿﺴﺘﺎن ﺑﺰرگ (ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن اﯾﺮان و ﭘﺎﮐﺴﺘﺎن) ﻧﯿﻤﺮوز (۳)ﻣﯽﮔﻔﺘﻨﺪ‬ ‫ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺳﻮي ﺟﻨﻮب اﺳﺖ. و اﯾﻦ ﺑﻪ روﺷﻨﯽ ﺟﺎﯾﮕﺎه اﺻﯿﻞ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ را در ﭘﯿﺶ از ﺗﺎرﯾﺦ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ.‬ ‫‫ﺷﻤﺎل سیستانﺑﺰرگ، ﯾﻌﻨﯽ ﺧﺮاﺳﺎن ﺑﺰرگ.‬

‫ﻧﮑﺘﻪ ﻣﻬﻢ اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﻮچ ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﯾﮏ ﻗﻮم از ﻣﯿﻬﻦ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺧﻮد ﺑﺮوﻧﺪ. ﮐﻮچ دﻟﯿﻞ‬ ‫دارد و ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ دﻟﯿﻠﺶ ﺗﺮاﮐﻢ ﺟﻤﻌﯿﺖ و ﮐﻤﺒﻮد زﻣﯿﻦ و ﻏﺬا اﺳﺖ. ﭘﺲ ﭼﻪ دﻟﯿﻠﯽ دارد ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﯾﮏ ﻗﻮم از‬ ‫ﺳﺮزﻣﯿﻨﯽ ﮐﻮچ ﮐﺮده و آﻧﺮا ﮐﺎﻣﻼ ﺗﺨﻠﯿﻪ ﮐﻨﻨﺪ؟ اﮔﺮ ﻣﯿﻬﻦ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ را در آﺳﯿﺎي ﻣﯿﺎﻧﻪ ﺑﺪاﻧﯿﻢ، ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﻢ‬ ‫ﮐﻪ آﺳﯿﺎي ﻣﯿﺎﻧﻪ ﺗﺎ ﺳﺪهﻫﺎ ﭘﺲ از ﮐﻮچ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ، ﻫﻤﭽﻨﺎن آرﯾﺎﯾﯽ ﺑﺮﺟﺎي ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ. در ﻧﺎﺣﯿﻪ ﺗﺨﺖ ﻗﺒﺎد در ﮐﺮاﻧﻪ‬ ‫راﺳﺖ آﻣﻮدرﯾﺎ آﺛﺎري ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﺰاره ﻧﺨﺴﺖ ﭘﯿﺶ از ﻣﯿﻼد ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﭘﺲ از ﮐﻮچ‬آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﺑﻪ اﯾﺮان، ﻫﻤﭽﻨﺎن آن ﻣﻨﻄﻘﻪ آرﯾﺎﯾﯽ اﺳﺖ.

ﺣﺘﺎ اﻣﺮوز ﺑﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺨﺶﻫﺎي ﺑﺰرﮔﯽ از آن ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﺗﺮك‬ ‫ﻧﺸﯿﻦ اﺳﺖ وﻟﯽ ﺑﺨﺸﯽ از آن ﯾﻌﻨﯽ ﺗﺎﺟﯿﮑﺴﺘﺎن، ﺳﻤﺮﻗﻨﺪ و ﺑﺨﺎرا ﻫﻤﭽﻨﺎن واﺟﺪ ﻓﺮﻫﻨﮓ آرﯾﺎﯾﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. اﯾﻦ‬ ‫درﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ در ﺳﯿﺒﺮي اﺛﺮي از آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﻧﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ و ﻧﻪ اﻣﺮوز دﯾﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. ﺑﺮﺧﯽ دﯾﮕﺮ از‬ ‫ﺑﺎورﻫﺎ و رﺳﻢ و رﺳﻮﻣﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻨﺴﻮب ﺑﻪ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ اﺳﺖ ﻣﺜﻼ دﺧﻤﻪ ﮔﺬاري آﻧﺎن، داﻣﭙﺮور ﺑﻮدﻧﺸﺎن و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‬ ‫اﯾﻨﮑﻪ ﮐﻤﺘﺮ ﮐﺸﺎورزي ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ، ﻣﺎ را ﺑﻪ ﺳﻤﺖ اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺳﻮق ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ آﻧﺎن در ﺑﻠﻨﺪيﻫﺎي ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ‬ ‫زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ. ﭼﯿﺰي ﮐﻪ در ﮐﻮهﻫﺎي ﭘﺎﻣﯿﺮ و ﺑﻠﻨﺪيﻫﺎي ﻫﻨﺪوﮐﺶ وﺟﻮد دارد.‬

‫ ‫ﮔﺮوﻫﯽ از ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان اﯾﺮاﻧﯽ در ﺳﺎلﻫﺎي ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﻼش داﺷﺘﻪاﻧﺪ ﺗﺎ رﯾﺸﻪ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ را اﯾﺮان ﺑﺪاﻧﻨﺪ.‬‫ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻣﺸﮑﻞ ﺗﻔﺎوتﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد ﻣﯿﺎن ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي اﻗﻮام ﺑﻮﻣﯽ اﯾﺮان در ﭘﯿﺶ از ﺗﺎرﯾﺦ و اﻗﻮام آرﯾﺎﯾﯽ اﺳﺖ.‬ ‫دﺷﻮاري ﺑﺰرﮔﺘﺮ اﯾﻨﺎن ﺗﻨﺎﻗﺾ آب و ﻫﻮاي ﮔﺮم و آﻓﺘﺎﺑﯽ اﯾﺮان ﺑﺎ زﻣﺴﺘﺎنﻫﺎي دراز و 10 ﻣﺎﻫﻪ ﻣﻮﺟﻮد در‬‫اﺳﺘﻮره ﻣﻠﯽ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ اﺳﺖ. ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺘﻮره اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽﺷﻮد ﻫﺮﮔﺰ ﺧﺎﺳﺘﮕﺎه آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ را ﻫﻨﺪ ﻧﺪاﻧﯿﻢ.‬‫ﻫﻨﺪي ﮐﻪ وارون اﯾﺮان ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯿﻠﯿﻮﻧﯽ و ﺻﺎدر ﮐﺮدن اﻗﻮام ﺑﻪ ﺑﯿﺮون را ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﺑﺎﻟﻘﻮه دارد. ﻋﻤﺪه‬‫اﯾﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﭘﺮﺳﺶ دوم اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﯽدﻫﻨﺪ ﮐﻪ آب و ﻫﻮا دﮔﺮﮔﻮن ﻣﯽﺷﻮد. ﺷﺎﯾﺪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ اﯾﺮان ﮔﺮم و‬‫آﻓﺘﺎﺑﯽ و ﺧﺸﮏ ﻧﺒﻮده و ﺷﻤﺎر زﯾﺎدي رودﺧﺎﻧﻪ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ.‬

‫اﻟﺒﺘﻪ ﮐﻪ در ﻋﺼﺮ ﺑﺎرﻧﺪﮔﯽ ﯾﻌﻨﯽ ﭘﯿﺶ از 12 ﻫﺰار ﺳﺎل ﭘﯿﺶ، ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﮑﻪ دﯾﺪﯾﻢ ﺳﺮزﻣﯿﻦﻫﺎي ﭘﺴﺖ ﻓﻼت‬ ‫اﯾﺮان درﯾﺎﭼﻪ ﺑﻮده و ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺑﺎرش ﻓﺮاوان، ﺑﯽﮔﻤﺎن ﺷﻤﺎر زﯾﺎدﺗﺮي رودﺧﺎﻧﻪ در اﯾﺮان وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. وﻟﯽ‬ ‫ﺑﺎ آﻏﺎز ﻋﺼﺮ ﺧﺸﮑﯽ ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﻫﺰاره، ﻓﻼت اﯾﺮان ﺑﻪ ﮐﺸﻮري ﺧﺸﮏ ﺑﺪل ﺷﺪه و ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﺟﻤﻌﯿﺖ‬ ‫ﻓﺮاواﻧﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻪ ﻃﻮريﮐﻪ در زﻣﺎن ﻣﺎدﻫﺎ و ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯿﺎن و ﭘﯿﺶ از آن، ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ ﺟﻤﻌﯿﺖ و ﺷﻬﺮﻫﺎي‬ ‫ﺑﺰرگ در اﯾﺮان ﻧﺸﺎنﮔﺮ ﮐﻢﺟﻤﻌﯿﺘﯽ آن اﺳﺖ. ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ 12 ﻫﺰار ﺳﺎل ﭘﯿﺶ در ﻓﻼت اﯾﺮان‬ ‫زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ. و ﭘﺲ از ﻓﺮا رﺳﯿﺪن ﻋﺼﺮ ﺧﺸﮑﯽ ﺑﺨﺶﻫﺎي ﺑﺰرﮔﯽ از آﻧﻬﺎ رﻓﺘﻨﺪ و دوﺑﺎره ﺑﺎزﮔﺸﺘﻨﺪ. ﮐﻪ‬ ‫اﯾﻦ ﺑﺎز ﺗﺎﯾﯿﺪ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﮐﻮچ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﺑﻪ اﯾﺮان اﺳﺖ. ﺣﺎﻻ ﭼﻪ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ ﮐﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و رﻓﺘﻨﺪ و ﺑﺮﮔﺸﺘﻨﺪ و ﭼﻪ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ‬ نبودند و آمدند .

‫ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﭘﮋوﻫﻨﺪﮔﺎن ﭼﻨﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ در ﻫﺰارهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺪام در ﺣﺎل ﮐﻮچ ﺑﻪ ﺳﺮزﻣﯿﻦﻫﺎي‬ ‫دﯾﮕﺮ ﺑﻮدهاﻧﺪ. ﻣﻨﺘﻬﺎ واﭘﺴﯿﻦ ﮐﻮچ آﻧﺎن در در ﺣﺪود 1000 پ.م اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ وﯾﮋه ﺑﺮ روي ﺗﻤﺪنﻫﺎي ﻏﺮب‬ ‫اﯾﺮان ﭼﻮن اﯾﻼم و آﺷﻮر ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﯽﮔﺬارد. ﺑﺮ ﺑﻨﯿﺎد اﯾﻦ ﺗﺰ، آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ درﯾﺎي ﮐﺎﺳﭙﯿﻦ را دور زده و از ﺷﺮق‬ ‫روﺳﯿﻪ وارد ﺑﺎﻟﮑﺎن ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ وارد آﺳﯿﺎي ﺧﺮُد ﯾﺎ ﺻﻐﯿﺮ ﺷﺪﻧﺪ.‬‫ﮔﺮوﻫﯽ ﺑﺎور دارﻧﺪ ﮐﻪ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ از ﻣﺪتﻫﺎ ﭘﯿﺶ در ﮐﺮاﻧﻪﻫﺎي درﯾﺎي ﻣﺪﯾﺘﺮاﻧﻪ ﺣﻀﻮر داﺷﺘﻨﺪ و ﻣﯿﺴﯽﻫﺎ‬ ‫ﮐﻪ ﺳﺎﮐﻨﺎن آﺳﯿﺎي ﺧُﺮد ﺑﻮدﻧﺪ، از ﺟﻤﻠﻪ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي ﭘﯿﺸﺮو ﺑﻮدهاﻧﺪ. ﺟﺎﻟﺐ اﺳﺖ ﺑﺪاﻧﯿﻢ ﮐﻪ ﺷﻬﺮ اﺳﺘﻮرهاي ﺗﺮوا‬ ‫ﮐﻪ ﺷﺎﻋﺮ ﯾﻮﻧﺎن ﺑﺎﺳﺘﺎن ﻫﻮﻣﺮ، ﺑﻪ ﺟﻨﮓ آن ﺑﺎ ﯾﻮﻧﺎن ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ، ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﯿﺴﯽﻫﺎي آرﯾﺎﯾﯽ اﺳﺖ.‬


--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...

۱ . آﻟﻤﺎﻧﯽ، داﻧﻤﺎرﮐﯽ، ﻧﺮوژي، ﺳﻮﺋﺪي، ﻫﻠﻨﺪي و اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ‬ .
۲ . ﻻﺗﯿﻦ، اﯾﺘﺎﻟﯿﺎﯾﯽ، ﭘﺮﺗﻘﺎﻟﯽ، اﺳﭙﺎﻧﯿﺎﯾﯽ، ﻓﺮاﻧﺴﻮي، روﻣﺎﻧﯿﺎﯾﯽ و ...‬ .
۳ . برﺧﯽ ﻧﯿﻤﺮوز را ﻣﻌﺎدل ﻧﺼﻒ اﻟﻨﻬﺎر ﮔﺮﯾﻨﻮﯾﭻ اﻣﺮوزي ﻣﯽداﻧﻨﺪ. و ﺑﺎور دارﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﺎرﺑﺮدي ﮐﻪ اﻣﺮوز ﮔﺮﯾﻨﻮﯾﭻ دارد، در‬ ‫دوران ﺑﺎﺳﺘﺎن ﻧﯿﻤﺮوز ﯾﻌﻨﯽ ﺳﯿﺴﺘﺎن داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﯿﻤﺮوز ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺎرﺳﯽ ﻧﺼﻒاﻟﻨﻬﺎر ﺑﻮده و ﺳﯿﺴﺘﺎن درﺳﺖ در ﻧﻘﻄﻪ‬ ﻣﯿﺎﻧﻪ ﺟﻬﺎن از ژاﭘﻦ ﺗﺎ اﻃﻠﺲ اﺳﺖ. وﻟﯽ اﯾﻦ ﺣﺪس ﻓﻘﻂ از روي واژه ﻧﯿﻤﺮوز ﺑﺮﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه و ﻣﻨﻄﻘﯽ ﻧﯿﺴﺖ. ﻧﯿﻤﺮوز ﻣﻌﻨﺎي‬ ﺟﻨﻮب ﻣﯽدﻫﺪ و ﺑﺲ.‬

هر شب دلم بهانه ی تـــو را ، هیچ ... بگذریم ...
امشب دلم دوباره تـــو را ... ، هیــچ ... بگذریم ...
     
#13 | Posted: 11 Jan 2014 19:40 | Edited By: anything
‫‫
ﺳـﻮﻣـﺮﯾﺎن‬


‫ﻧﻤﻮﻧﻪي دﯾﮕﺮي از ﻫﻤﯿﻦ اﻗﻮام ﮐﻪ درﺑﺎره رﯾﺸﻪ آﻧﺎن اﺧﺘﻼف اﺳﺖ، ﻗﻮم ﺳﺮﺷﻨﺎس ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن اﺳﺖ. ﻗﻮﻣﯽ‬ ‫ﮐﻪ ﺗﻤﺪن ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ و ﺷﮑﻮﻫﻤﻨﺪ ﺳﻮﻣﺮ را در ﻣﯿﺎﻧﺮودان راه اﻧﺪازي ﮐﺮده و ﺑﺮ ﺳﺎﯾﺮ ﺗﻤﺪﻧﻬﺎي ﺧﺎورﻣﯿﺎﻧﻪ و آﺳﯿﺎ و‬ ‫اروﭘﺎ و آﻓﺮﯾﻘﺎ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮔﺬاﺷﺖ. ﺑﻪ ﻃﻮرﯾﮑﻪ اﺧﺘﺮاع ﺧﻂ را ﺑﻪ آﻧﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﻣﯽدﻫﻨﺪ. آﺛﺎر ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ‬ ‫ﮐﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن در ﻣﯿﺎﻧﺮودان ﺑﯿﻨﻨﺪه ﯾﮏ روﻧﺪ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ درازﻣﺪت ﻣﺪﻧﯿﺖ ﻧﯿﺴﺘﯿﻢ. از اﯾﻦ روي‬ ‫ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﺸﻨﺎﺳﺎن ﭘﺎﻓﺸﺎري ﻣﯽورزﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻗﻮم در ﺟﺎﯾﯽ دﯾﮕﺮ ﺳﺎﮐﻦ ﺑﻮدهاﻧﺪ و ﺑﺎ ﺗﻤﺪﻧﯽ ﮐﺎﻣﻞ در ﻫﺰاره ﭼﻬﺎرم‬ ‫پ.م ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ وارد ﺷﺪهاﻧﺪ. آﻧﺎن در اﺑﺘﺪا ﻧﺰدﯾﮏ ﺧﻠﯿﺞ ﻓﺎرس ﺳﺎﮐﻦ ﺷﺪه و ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺷﻬﺮ را در ﮐﻨﺎر‬ ‫آن ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻓﺮات رﻓﺘﻨﺪ.

در ﻣﻮرد ﻣﺤﻞ ﺳﮑﻮﻧﺖ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن، ﮔﺮوه ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺎور دارﻧﺪ‬ ‫ﮐﻮﻫﺴﺘﺎن ﭘﺎﻣﯿﺮ، آﺳﯿﺎي ﻣﯿﺎﻧﻪ و ﺧﺮاﺳﺎن و ﮐﺮاﻧﻪﻫﺎي ﺟﻨﻮب درﯾﺎي ﮐﺎﺳﭙﯿﻦ در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ آﻧﺎن ﺑﻮده‬ ‫اﺳﺖ. آﺛﺎر ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﺸﻨﺎﺳﯽ ﯾﺎﻓﺖ ﺷﺪه در ﻋﺸﻖآﺑﺎد و ﮔﺮﮔﺎن و ... اﯾﻦ را ﺗﺎﯾﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﮔﺮوﻫﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺎور دارﻧﺪ ﮐﻪ‬ ‫آﻧﺎن از راه درﯾﺎ ﺑﻪ ﻣﯿﺎﻧﺮودان آﻣﺪﻧﺪ و ﻣﯿﻬﻦ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ آﻧﺎن ﻣﻌﻠﻮم ﻧﯿﺴﺖ.‬
‫ﺑِﺮوس ﺗﺎرﯾﺦﻧﮕﺎر ﺑﺎﺑﻠﯽ دوره ﺳﻠﻮﮐﯽ، درﺑﺎره ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ:‬

‫»ﻗﻮﻣﯽ ﮐﻪ داراي ﺗﻤﺪﻧﯽ ﻋﺎﻟﯿﺘﺮ ﺑﻮدﻧﺪ (سومریان) ﻣﻮي ﺗﯿﺮه داﺷﺘﻨﺪ و ﺳﺮزﻣﯿﻦ اﺻﻠﯽ آﻧﻬﺎ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ ﺑﻮده‫اﺳﺖ«‬
‫درﺑﺎره ﻧﮋاد ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن ﭼﯿﺰ زﯾﺎدي ﻧﻤﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ. آﻧﭽﻪ از زﺑﺎن آﻧﻬﺎ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﯽآﯾﺪ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر‬ ‫ﻗﻄﻊ و ﯾﻘﯿﻦ واﺑﺴﺘﮕﯽ زﺑﺎن آﻧﺎن ﺑﻪ ﻫﯿﭻ ﺧﺎﻧﻮاده زﺑﺎﻧﯽ اﺛﺒﺎت ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ زﺑﺎن ﻫﻤﺴﺎﻧﯽﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎ زﺑﺎن‬ ‫ﻫﻨﺪواﯾﺮاﻧﯽ اروﭘﺎﯾﯽ، زﺑﺎنﻫﺎي آﻓﺮﯾﻘﺎﯾﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ زﺑﺎنﻫﺎي ﮔﺮوه اورال – آﻟﺘﺎﯾﯽ دارد. ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻫﻨﻮز ﻧﻈﺮ ‫ﻣﻌﺘﺒﺮ، ﺑﯽﺧﺎﻧﻮاده ﺑﻮدن زﺑﺎن ﺳﻮﻣﺮي اﺳﺖ.

‬‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن ﺳﺎﻣﯽ ﻧﮋاد و ﺳﺎﻣﯽ زﺑﺎن ﻧﺒﻮدﻧﺪ و از ﺳﺎﻣﯽﻫﺎ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻧﭙﺬﯾﺮﻓﺘﻨﺪ، ﺑﻠﮑﻪ‬ ‫ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺮ آﻧﺎن ﺗﺎﺛﯿﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ. اﮔﺮ ﺗﻤﺪن ﺳﻮﻣﺮ را از ﺧﺎورﻣﯿﺎﻧﻪ ﺣﺬف ﮐﻨﯿﻢ، ﭘﺎﯾﻪﻫﺎي ﺗﻤﺪن ﺳﺎﻣﯽﻫﺎ ﮐﺎﻣﻼ ﻓﺮو‬ ‫ﻣﯽرﯾﺰد. ﻣﺜﻼ در ﺑﺤﺚ اﺳﺘﻮرهﻫﺎ، ﯾﮏ ﺳﺪه ﭘﯿﺶ اﺳﺘﻮره گیلگمش ﯾﺎﻓﺖ ﺷﺪ. اﯾﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﮐﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﯾﮏ‬ ‫ﮐﺎﺗﺐ ﻧﺎﺷﻨﺎس ﺑﺎﺑﻠﯽ در 2000 پ.م ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، اﺳﺘﻮره، داﺳﺘﺎن ﭘﻬﻠﻮاﻧﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم گیلگمش ﮐﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواي‬ ‫ﺳﻮﻣﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ، را رواﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ. در اﯾﻦ اﺳﺘﻮره ﺑﯿﻨﻨﺪه داﺳﺘﺎن ﺗﻮﻓﺎن ﻧﻮح ﻫﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷﯿﻢ و ﭘﯽ ﻣﯽﺑﺮﯾﻢ ﮐﻪ‬ ‫ﯾﻬﻮدﯾﺎن، ﮐﻪ ﺗﻮرات را ﻫﺰار ﺳﺎل دﯾﺮﺗﺮ از ﮐﺎﺗﺐ ﺑﺎﺑﻠﯽ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﻨﺪ، آﻧﺮا از ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن اﻗﺘﺒﺎس ﮐﺮدهاﻧﺪ. و اﻟﺒﺘﻪ‬ ‫ﻋﯿﻦ ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺘﻮره ﺗﻮﻓﺎن را در آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي ﺷﺎﺧﻪ ﺷﺮﻗﯽ (اﯾﺮاﻧﯿﺎن و ﻫﻨﺪﯾﺎن) ﺑﻪ ﻧﺎﻣﻬﺎي ﺗﻮﻓﺎن ﺟﻤﺸﯿﺪ و ﺗﻮﻓﺎن‬ ‫وﯾﺸﻨﻮ دارﯾﻢ. ﻧﻤﻮﻧﻪ دﯾﮕﺮي ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﺟﺎﻟﺐ ﺑﻮده و ﺗﺎﮐﻨﻮن ﺳﺒﺐ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪن ﺗﺰﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ ﻧﯿﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ.‬

‫ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺑﺮﺧﯽ ﺷﺎﺧﺼﻪﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن، ﻣﺬﻫﺐ ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن ﻣﺎ را ﻣﺘﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ‬ ‫آﻧﺎن را آرﯾﺎﯾﯽ ﺑﺪاﻧﯿﻢ. از ﺟﻤﻠﻪ ﺧﺪاﯾﺎن آﻧﻬﺎ ﻣﺮدوك ﻣﻌﺎدل اﻫﻮرا ﻣﺰدا اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن آﻧﺮا ﺑﻪ ﻣﯿﺎﻧﺮودان‬ ‫آوردﻧﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺧﺪاي ﻣﻠﯽ ﺑﺎﺑﻞ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪ و اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻮرد اﺣﺘﺮام آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﺑﻮد. ﺧﺪاي دﯾﮕﺮ ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن اﯾﻨﺎﻧﻮ‬ ‫ﯾﺎ ﻫﻤﺎن اﯾﺸﺘﺎر و ﻣﻌﺎدل آﻧﺎﻫﯿﺘﺎ ﺑﻮد ﮐﻪ در ﻣﯿﺎن رﻣﯽﻫﺎ ﺑﻪ وﻧﻮس ﺳﺮﺷﻨﺎس ﺑﻮده و ﺳﻤﺒﻞ آن زن و ﻣﺎدر ﺑﻮد.‬‫ﮔﻔﺘﻦ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺧﺎﻟﯽ از ﻟﻄﻒ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاﺑﺮي ﺧﺪاﯾﺎن اﯾﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن و اروﭘﺎي ﺑﺎﺳﺘﺎن ﻧﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻧﻔﻮذ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ‬ ﯾﮑﯽ ﺑﺮ دﯾﮕﺮي، ﺑﻠﮑﻪ ﻧﺎﺷﯽ از ﯾﮑﯽ ﺑﻮدن اﯾﻦ اﻗﻮام در ﻫﺰارهﻫﺎي ﻧﺨﺴﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.

‫ﻫﻮريﻫﺎ، ﻣﯿﺘﺎﻧﯽﻫﺎ و ﮐﺎﺳﭙﯽﻫﺎ، از ﺟﻤﻠﻪ اﻗﻮاﻣﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ رودﯾﮕﺮ اﺷﻤﯿﺖ در اﯾﺮاﻧﯿﮑﺎ آﻧﺎن را آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي‬‫ﭘﯿﺸﺮو ﯾﺎ ﺟﺬبﮐﻨﻨﺪهي ﻓﺮﻫﻨﮓ آرﯾﺎﯾﯽ ﻣﯽداﻧﺪ. دﯾﮕﺮان از آرﯾﺎﯾﯽ ﺑﻮدن ﻧﮋاد ﯾﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻏﺎﻟﺐ ﻫﯿﺘﯽﻫﺎ ﻧﯿﺰ‬‫ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ. در ﭘﯿﻤﺎﻧﯽ ﻣﯿﺎن ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواي ﻫﯿﺘﯽﻫﺎ و ﭘﺎدﺷﺎه ﻣﯿﺘﺎﻧﯽﻫﺎ در ﮐﻤﺎل ﺷﮕﻔﺘﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﺪاﯾﺎﻧﯽ ﭼﻮن‬‫ﻣﯿﺘﺮا، وروﻧﺎ، اﯾﻨﺪرا و ﻧﺎزاﺗﯿﺎ ﺑﺮ ﻣﯽﺧﻮرﯾﻢ. ﺧﺪاﯾﺎﻧﯽ ﮐﻪ در ﻫﻤﺎن زﻣﺎن در ﻫﻨﺪ ﺟﺎ اﻓﺘﺎده ﺑﻮدﻧﺪ. اوج درﺧﺸﺶ‬‫و ﻗﺪرت ﻣﯿﺘﺎﻧﯽﻫﺎ در 1450 ﺳﺎل پ.م ﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﻘﺘﺪرﺗﺮﯾﻦ ﻓﺮﻋﻮنﻫﺎي ﻣﺼﺮ ﺷﺎﻫﺰاده ﺧﺎﻧﻢﻫﺎي ﻣﯿﺘﺎﻧﯽ را ﺑﻪ‬‬ ‫‫ﻫﻤﺴﺮي ﻣﯽﮔﺮﻓﺘﻨﺪ.

وﻟﯽ در ﭘﺎﯾﺎن ﻣﯿﺘﺎﻧﯽﻫﺎ از ﻫﯿﺘﯽﻫﺎ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮرده و ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﺸﻪ از ﺻﺤﻨﻪ ﺗﺎرﯾﺦ ﭘﺎك‬ ‫ﺷﺪﻧﺪ. ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ، ﺗﻤﺪن و ﻓﺮﻫﻨﮓ درﺧﺸﺎن آﻧﺎن و ﻫﻨﺮ اﺳﺘﻮارﺷﺎن در ﻣﯿﺎﻧﺮودان ﺑﺮﺟﺎي ﻣﺎﻧﺪ. ﺑﺎﺑﻞ در دوران‬ ‫ﺣﻤﻮراﺑﯽ و ﭘﺴﺮش(1712- 1792 پ.م) ﺑﻪ دوران ﻃﻼﯾﯽ رﺳﯿﺪ. ﺣﻤﻮراﺑﯽ ﺑﺮاي ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺑﺎر ﻗﺎﻧﻮن ﻧﻮﺷﺖ(1) و‬ ‫ﮐﻞ ﻣﯿﺎﻧﺮودان و اﯾﻼم را زﯾﺮ ﭼﯿﺮﮔﯽ ﺑﺎﺑﻠﯿﻬﺎ ﻗﺮار داده و ﯾﮑﭙﺎرﭼﻪ ﮐﺮد. ﺣﻤﻮراﺑﯽ در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﮐﺎﺳﯽﻫﺎي‬ ‫ﻟﺮﺳﺘﺎن ﻧﺴﺒﺘﺎ ﮐﺎﻣﯿﺎب ﺑﻮد. وﻟﯽ ﭘﺲ از او ﺑﺎ ﺿﻌﻒ ﺑﺎﺑﻞ، ﺑﻪ ﻣﺪت ﯾﮏ و ﻧ‬ﯿﻢ ﺳﺪه اﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﯿﻨﻨﺪه ﻧﻔﻮذ آرام و‬‫ﺧﺰﻧﺪه ﮐﺎﺳﯽﻫﺎي ﮐﻮه ﻧﺸﯿﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ در ﺟﺴﺘﺠﻮي ﮐﺎر از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻞ ﮐﻪ ﮐﻤﺒﻮد ﻧﯿﺮوي اﻧﺴﺎﻧﯽ داﺷﺖ،‬‫ﺳﺮازﯾﺮ ﻣﯽﺷﺪﻧﺪ. ﺑﺎ ﭘﺎﯾﺎن ﯾﺎﻓﺘﻦ دوﻟﺖ ﻣﻠﯽ ﺑﺎﺑﻞ در ﺳﺎل 1600 پ.م ﺑﻪ دﺳﺖ ﻫﯿﺘﯽﻫﺎ، اﯾﻦ ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ ﺑﻪ رﻫﺒﺮي‬ ‫ﮔﺎﻧﺪاش ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ در ﺑﺎﺑﻞ ﺑﻪ ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ رﺳﯿﺪﻧﺪ.






‫ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ و ﮐﺎﺳﭙﯽﻫﺎ‬


‫ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ(۲) (ﺧﻮاﻧﺶ ﺑﺎﺑﻠﯽ: ﮐﺎﺷﯽ) از آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي ﭘﯿﺸﺮو ﺑﻮدﻧﺪ و ﯾﺎ ﻃﺒﻘﻪ ﺣﺎﮐﻢ آﻧﺎن آرﯾﺎﯾﯽ ﺑﻮده و‬ ‫ﻓﺮﻫﻨﮓﺷﺎن ﭼﻨﯿﻦ ﺑﻮد. ﺧﺪاﯾﺎن ﻫﯿﺘﯽﻫﺎ و ﻣﯿﺘﺎﻧﯽﻫﺎ ﻣﻮرد اﺣﺘﺮام ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﻮد. اﯾﻨﺎن در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﺮﺑﯿﺖ و‬ ‫ﭘﺮورش اﺳﺐ ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎﯾﯽ از ﺧﻮد ﺑﻪ ﺟﺎ ﮔﺬاﺷﺘﻪاﻧﺪ. اﺳﺐ اﻫﻠﯽ ﺣﯿﻮاﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻨﺎن آﻧﺮا ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ آوردﻧﺪ. ﺑﻪ‬ ‫ﻫﺮ روي ﻧﻤﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدﻣﺎن اﯾﻦ ﺗﻤﺪنﻫﺎ ﻫﻤﻪ آرﯾﺎﯾﯽ ﺑﻮدﻧﺪ، ﻗﻄﻌﺎ ﺑﯿﻨﻨﺪه در ﻫﻢ آﻣﯿﺰي ﻧﮋادﻫﺎ ﺑﻮدهاﯾﻢ‬ ‫وﻟﯽ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﻣﻬﻢ اﺳﺖ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ آﻣﯿﺰش ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ اﻧﺠﺎم ﻣﯽﺷﻮد و ﻓﺮﺟﺎﻣﺶ ﯾﮑﭙﺎرﭼﮕﯽ و ﻣﻠﺖﺳﺎزي‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽﻫﺎي ﻧﯿﺮوﻣﻨﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽﺷﻮد.

ﻫﯿﺘﯽﻫﺎ و ﻣﯿﺘﺎﻧﯽﻫﺎ ﻫﻢ ﭼﻨﯿﻦ ﺳﺮﻧﻮﺷﺘﯽ داﺷﺘﻨﺪ.‬‫ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ درازﺗﺮﯾﻦ و ﭘﺎﯾﺪارﺗﺮﯾﻦ ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ اﺟﻨﺒﯽ ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻞ ﺑﻮد و 430 ﺳﺎل ﺑﻪ درازا ﮐﺸﯿﺪ. در ﻣﺬﻫﺐ‬‫ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ اﻧﻮاع و اﻗﺴﺎم ﺧﺪاﯾﺎن آﺳﯿﺎﯾﯽ و ﺑﺎﺑﻠﯽ دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ. وﻟﯽ ﺧﺪاﯾﺎن آرﯾﺎﯾﯽ ﻫﻤﭽﻮن ﺷﻮرﯾﺎﺷﻦ و‬‫ﻣﺎروﺗﺎش و ﺑﻮرﯾﺎش ﺟﺎﯾﮕﺎه ﻣﻌﺘﺒﺮي دارﻧﺪ. ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ اﺳﺐ را ﻧﻮﻋﯽ ﻣﻈﻬﺮ ﺧﺪاﯾﯽ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ. ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﭼﻪ‬‫ﺑﺴﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻃﺒﻘﻪ ﺣﺎﮐﻢ آرﯾﺎﯾﯽ ﺑﺮ آﻧﺎن ﺗﺤﻤﯿﻞ ﺷﺪه ﺑﻮد. ﻧﺎم آﻧﺎن از ﺧﺪاﯾﯽ ﺑﻮﻣﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﮐﺎﺷﻮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه‬ ‫اﺳﺖ. ﻧﺎم ﭘﯿﺸﯿﻦ ﻫﮕﻤﺘﺎﻧﻪ آﮐﺴﺎﯾﺎ و در ﺗﻠﻔﻆ آﺷﻮري ﮐﺎرﮐﺎﺳﯽ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﺷﻬﺮ ﮐﺎﺳﯽ اﺳﺖ. و از ﺳﻮي دﯾﮕﺮ ﺷﻬﺮ‬ ‫ﮐﺎﺷﺎن را ﻫﻢ دارﯾﻢ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﺎﺷﺪ. ﻫﻤﻪ اﯾﻦ دادهﻫﺎ، ﻧﺸﺎﻧﺪﻫﻨﺪه اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ روزﮔﺎري ﻗﻮم‬ ‫ﮐﺎﺳﯽ ﺣﺮف ﻧﺨﺴﺖ را در ﻓﻼت اﯾﺮان ﻣﯽزده اﺳﺖ.




در ﺗﺎرﯾﺦﻫﺎي ﯾﻮﻧﺎﻧﯽ (ﻫﺮودوت، اﺳﺘﺮاﺑﻮ، ﭘﻠﻮﺗﺎرك) از ﻗﻮم دﯾﮕﺮي ﺑﻪ ﻧﺎم ﮐﺎﺳﭙﯽﻫﺎ ﯾﺎ ﮐﺎدوﺳﯽﻫﺎ در‬ ‫ﺷﻤﺎل اﯾﺮان ﺳﺨﻦ رﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﮔﻤﺎن ﺑﺮﺧﯽ، ﺗﺎﻟﺸﯽﻫﺎ ﮐﻪ اﻣﺮوز ﻣﺤﺪود در ﺑﺨﺸﯽ از ﮔﯿﻼن ﻫﺴﺘﻨﺪ، وﻟﯽ در‬‫ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﺰدﯾﮏ، در ﺑﺨﺶﻫﺎي ﺑﺰرﮔﯽ از آذرﺑﺎﯾﺠﺎن و اران و ﻗﻔﻘﺎز ﻣﯽزﯾﺴﺘﻨﺪ، ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪهي آﻧﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﭘﺲ از‬‫اﺳﻼم واژه ﮐﺎﺳﭙﯿﻦ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻣﻌﺮب ﺑﻪ ﻗﺰوﯾﻦ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺣﺘﺎ ﺗﺎرﯾﺨﻨﮕﺎران ﺑﻪ درﯾﺎي ﺷﻤﺎل اﯾﺮان، درﯾﺎي ﻗﺰوﯾﻦ ﻫﻢ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ.‬(۳)

--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...

۱ .ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎري از ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺟﺰاﯾﯽ ﯾﻬﻮد ﻫﻢ ﭼﯿﺰي ﻧﯿﺴﺖ ﺟﺰ اﻗﺘﺒﺎس از ﻗﻮاﻧﯿﻨﯽ ﮐﻪ ﺳﻮﻣﺮﯾﺎن و و ﺑﺎﺑﻠﯽﻫﺎ ﻣﺨﺘﺮع آن ﺑﻮدﻧﺪ.‬
۲ . ﻫﺮﺗﺴﻔﻠﺪ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺑﺎر ﯾﮑﯽ ﺑﻮدن ﮐﺎﺳﯽﻫﺎي ﻏﺮب اﯾﺮان و ﮐﺎﺳﭙﯽﻫﺎي ﺷﻤﺎل اﯾﺮان را ﻣﻄﺮح ﮐﺮد. آﻧﭽﯿﻠﻮﺗﯽ ﺗﻼش ﺑﺴﯿﺎر ﮐﺮد آﻧﺎن را‬ ‫آرﯾﺎﯾﯽ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ. وﻟﯽ ﺑﺴﯿﺎري آﻧﺮا ﻧﭙﺬﯾﺮﻓﺘﻨﺪ. ﺑﻪ ﻫﺮ رو ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ در ﻫﺰاره دوم ﭘﯿﺶ از ﻣﯿﻼد ﻧﺎﺑﻮد ﺷﺪﻧﺪ. وﻟﯽ ﮐﺎﺳﭙﯽﻫﺎ ﺧﻮد را ﺑﻪ‬ ‫روزﮔﺎر ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ رﺳﺎﻧﺪﻧﺪ.
۳ . ‫اﻋﺮاب ﺣﺮف "ك" را ﺑﻪ "ق" ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯿﮑﺮدﻧﺪ. ﺑﺮاي ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮐﻨﺴﺘﺎﻧﺘﯿﻦ، ﺳﮑﺮاﺗﺲ و زﻧﺪﯾﮏ ﺑﻪ ﻗﺴﻄﻨﻄﻦ، ﺳﻘﺮاط و زﻧﺪﯾﻖ ﺗﺒﺪﯾﻞ‬ ‫ﺷﺪ! ﺗﺒﺪﯾﻞ "پ" ﺑﻪ "ب" ﯾﺎ "و" ﻫﻢ ﮐﻪ راﯾﺞ اﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﮐﺎﺳﭙﯿﻦ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻗﺰوﯾﻦ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯿﺸﻮد.‬

هر شب دلم بهانه ی تـــو را ، هیچ ... بگذریم ...
امشب دلم دوباره تـــو را ... ، هیــچ ... بگذریم ...
     
#14 | Posted: 12 Jan 2014 14:19
آشـــوری ها


‫آﺷـــﻮريﻫﺎ‬

‫در ﺳﺪهﻫﺎي ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ اﯾﻦ ﻫﺰاره، ﺗﻤﺪن دﯾﮕﺮي ﺑﻪ ﻧﺎم آﺷﻮر در ﺷﻤﺎل ﻣﯿﺎﻧﺮودان (ﮐﺮدﺳﺘﺎن ﻋﺮاق و ﺳﻮرﯾﻪ)‫ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺖ. آﺷﻮرﯾﺎن ﻗﻮﻣﯽ ﺳﺎﻣﯽﻧﮋاد ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ در اﺑﺘﺪا از راه ﻏﺎرت زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮔﺬراﻧﺪﻧﺪ. وﻟﯽ ﺳﭙﺲ زﯾﺮ‬ ‫ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺗﻤﺪنﻫﺎي ﺳﻮﻣﺮ و اﮐﺪ، ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ و ﻣﻌﻤﺎري و ﮐﺸﺎورزي را آﻣﻮﺧﺘﻨﺪ. وﻟﯽ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ آﺷﻮرﯾﺎن ﺑﻪ آن‬ ‫ﺳﺮﺷﻨﺎس ﺷﺪﻧﺪ، ﺟﻨﮕﺎوري ﺑﻮد. ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﺑﯿﮕﻤﺎن آﻧﺮا از اﻗﻮام دﯾﮕﺮ ﻓﺮاﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ. اﺳﺐ ﺳﻮاري را ﺑﻪ‬ ‫ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ و ﺳﺎﺧﺖ اراﺑﻪ ﺟﻨﮕﯽ و دﯾﮕﺮ اﺑﺰار و اﺳﺘﺮاﺗﮋيﻫﺎي ﻧﻈﺎﻣﯽ را ﺑﻪ ﻣﯿﺘﺎﻧﯽﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﯽدﻫﻨﺪ. ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ از‬ ‫ﺑﻌﺪ ﮐﻤﯿﺖ و ﺑﺰرﮔﯽ ارﺗﺶ، آﺷﻮر ﭼﯿﺰي را اراﺋﻪ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺗﺎ آﻧﺰﻣﺎن دﯾﺪه ﻧﺸﺪه ﺑﻮد. ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﻮز ﺳﺨﻦ‬ ‫از ﺑﺮﭘﺎﯾﯽ ﯾﮏ ارﺗﺶ ﮐﺎﻣﻼ ﻣﻨﻈﻢ و ﺣﺮﻓﻪاي ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﯾﮏ ﺳﻮاره ﻧﻈﺎم، ﺑﯿﺠﺎﺳﺖ. آﺷﻮريﻫﺎ در اﯾﻦ زﻣﺎن ﺑﯿﺸﺘﺮ‬به ﮐﻤﯿﺖ ﻧﯿﺮوﻫﺎ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺘﻨﺪ.‬


هنــــر آشــــوری


ﻧﻘﻄﻪ ﻗﻮت دﯾﮕﺮ آﺷﻮرﯾﺎن ﺑﻬﺮهﺑﺮداري از اﻫﺮم ﻣﺬﻫﺐ در ﺟﻨﮓﻫﺎ ﺑﻮد. آﻧﻬﺎ ﺟﻨﮓ ﺧﻮد را ﺟﻬﺎد ﻣﻘﺪس‬‫اﻋﻼم ﮐﺮده و ﺗﻨﻬﺎ ﻫﺪف ﺧﻮد از ﻗﺘﻞ و ﻏﺎرت و وﯾﺮاﻧﯽ را ﺧﻮﺷﻨﻮدي ﺧﺪاﯾﺎن اﻋﻼم ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ. ﺑﺪﯾﻦ ﺷﮑﻞ‬ ‫ﻫﻤﻮاره از ﻗﺪرت روﺣﯽ ﺑﻬﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدﻧﺪ. ﭘﺲ از ﻧﺎﺑﻮدي ﻣﯿﺘﺎﻧﯽﻫﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻫﯿﺘﯽﻫﺎ، دوﻟﺖ آﺷﻮر ﺑﻪ‬ ‫ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ، ﺷَﻠﻢﻧﺼﺮ ﯾﮑﻢ در ﺷﻤﺎل ﻣﯿﺎﻧﺮودان ﺑﻪ ﻗﺪرت ﻧﺨﺴﺖ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪ و ﺳﭙﺲ ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻫﯿﺘﯽﻫﺎ را از آن‬‫ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﺑﯿﺮون ﮐﻨﺪ. آﺷﻮر ﺳﭙﺲ ﺑﺎﺑﻞ را ﺗﺼﺮف ﮐﺮد ﮐﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻮﻗﺘﯽ ﺑﻮد. ﭼﺮاﮐﻪ ﺑﺎﺑﻠﯽﻫﺎ و ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ‬ ﻫﻢﭘﯿﻤﺎن ﺷﺪه و دوﺑﺎره ﺷﻬﺮ را آزاد ﮐﺮدﻧﺪ و ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ آﻧﺮا ﺑﻪ ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪﻧﺪ.‬

‫ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ، اﯾﻦ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي ﭘﯿﺸﺮو، ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﻧﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺳﺎﻣﯽ ﻧﮋادﻫﺎ (آﺷﻮرﯾﺎن ﯾﺎ ﺑﺎﺑﻠﯽﻫﺎ) ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ‬ ‫اﯾﻼﻣﯿﺎن ﻧﺎﺑﻮد ﺷﺪﻧﺪ. ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن را ﺳﺮﮐﻮب ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ وﻟﯽ ﭼﻨﺎن ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺑﺎﺑﻞ را در ﺧﻮد ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ‬ ‫ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺮدم ﺑﻪ دﯾﺪ ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ ﺑﻪ آﻧﺎن ﻧﮕﺎه ﻧﻤﯽﮐﺮدﻧﺪ. در ﭘﺎﯾﺎن اﯾﻼﻣﯿﺎن درﺳﺖ در زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ ﺑﺎ ﻗﺪرت‬ ‫ﻫﻤﻪ ﺑﺎﺑﻞ را در اﺧﺘﯿﺎر داﺷﺘﻨﺪ، ﺿﺮﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎﻧﯽ را وارد آوردﻧﺪ. آﻧﺎن ﺷﻬﺮ را ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ وﯾﺮاﻧﯽ ﺗﺎ آﻧﺰﻣﺎن‬‫ﮐﺸﺎﻧﺪﻧﺪ و ﻫﻤﺎﻧﻄﻮرﮐﻪ ﭘﯿﺸﺘﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﺑﺎ ﺑﻪ ﺑﺮدﮔﯽ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﺖ ﺑﺰرگ ﻣﺮدوك، ﮐﯿﻨﻪ و ﻧﻔﺮﺗﯽ ﺷﺪﯾﺪ در ﻣﯿﺎن‬‫ﻣﺮدم ﺑﺎﺑﻞ ﺑﺮﭘﺎ ﮐﺮدﻧﺪ. ﭼﺮاﮐﻪ اﯾﻦ ﺧﺪا ﺳﻤﺒﻞ ﯾﮑﭙﺎرﭼﮕﯽ ﻣﻠﯽ ﺑﺎﺑﻞ ﺑﻮد.‬

‫در ﻫﻤﯿﻦ زﻣﺎن ﺷﺎﺧﻪي ﺷﺮﻗﯽ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺖ از آﻣﻮدرﯾﺎ (ﺟﯿﺤﻮن)ﺑﻪ ﺟﻠﮕﻪ ﺑﺎﮐﺘﺮﯾﺎ آﻣﺪه و‬‫درآﻧﺠﺎ ﮔﺮوﻫﯽ ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺖ از ﮔﺬرﮔﺎه ﻫﻨﺪوﮐﺶ و دره ﭘﻨﺞ ﺷﯿﺮ، ﺑﻪ ﮐﺎﺑﻞ ﺳﺮازﯾﺮ ﺷﺪﻧﺪ و ﮔﺮوﻫﯽ دﯾﮕﺮ‬‫ﺑﻪ ﺳﻮي ﻏﺮب ﯾﻌﻨﯽ اﯾﺮان رﻫﺴﭙﺎر ﮔﺸﺘﻨﺪ. در اﯾﻦ زﻣﺎن ﺟﻨﮓ در ﻣﯿﺎﻧﺮودان ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﯿﺎن اﻗﻮام ﺳﺎﻣﯽ و‬‫ﻏﯿﺮﺳﺎﻣﯽ اداﻣﻪ داﺷﺖ.‬




نمایی از گاو بالدار آشوری و مرد آشوری در موزه لوور




بخش مجسمه های آشوری ها در موزه ملی عراق

هر شب دلم بهانه ی تـــو را ، هیچ ... بگذریم ...
امشب دلم دوباره تـــو را ... ، هیــچ ... بگذریم ...
     
#15 | Posted: 12 Jan 2014 14:35 | Edited By: anything
نــقــد



(۱)ﺧﻠﯿﺞ ﻓﺎرس ﻧﺎﻣﯽ ﺗﺎرﯾﺦ و ﮐﻬﻦ اﺳﺖ. ﻫﺮودوت در ﮐﺘﺎب ﺧﻮد از ﺧﻠﯿﺞ ﻋﺮﺑﯽ ﯾﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ. وﻟﯽ ﺧﻠﯿﺞ‬ ‫ﻋﺮﺑﯽ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ او آﻧﻄﻮر ﮐﻪ ﺧﻮدش ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﺪ ﻣﯿﺎن ﻣﺼﺮ و ﺳﻮرﯾﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﺎن ﺧﻠﯿﺞ ﺳﻮﺋﺰ اﻣﺮوزﯾﻦ‬ ‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ درﯾﺎي ﺳﺮخ راه دارد. ﺣﺎل ﭘﺮﺳﺶ اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ اﻋﺮاب ﮐﻪ از ﻧﺪاﺷﺘﻦ ﻫﯿﭻ ﺧﻠﯿﺞ و درﯾﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم‬ ‫ﺧﻮد ﻏﻤﮕﯿﻨﻨﺪ، ﭼﺮا از اﯾﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺑﻬﺮه ﻧﺒﺮده و ﺧﻠﯿﺞ ﺳﻮﺋﺰ ﯾﺎ ﺣﺘﺎ درﯾﺎي ﺳﺮخ ﮐﻪ دور ﺗﺎ دور آﻧﺮاﻋﺮبزﺑﺎﻧﺎن ﻓﺮاﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ، را ﺧﻠﯿﺞ ﻋﺮﺑﯽ ﻧﻤﯽﻧﺎﻣﻨﺪ؟‬

‫ﯾﻮﻧﺎﻧﯿﺎن ﺑﺎﺳﺘﺎن وارون ادﻋﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎي ﺟﻬﺎن داﺷﺘﻨﺪ، در اﯾﻦ داﻧﺶ ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎآﮔﺎه‬ ‫ﺑﻮدﻧﺪ. آﻧﭽﻪ ﯾﻮﻧﺎﻧﯿﺎن در ﻧﻮﺷﺘﺎرﻫﺎي ﺧﻮد در اﯾﻨﺒﺎره ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ ﯾﺎ اﻓﺴﺎﻧﻪ اﺳﺖ و ﯾﺎ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از ﮔﻔﺘﺎر دﯾﮕﺮان.‬ ‫ﭼﺮاﮐﻪ آﻧﺎن در ﮔﻮﺷﻪ ﺟﻬﺎن ﺑﻮدﻧﺪ و آﻧﭽﻪ ﻣﯽﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ ﮐﺮاﻧﻪﻫﺎي ﺷﺮﻗﯽ درﯾﺎي ﻣﺪﯾﺘﺮاﻧﻪ و ﺟﺰاﯾﺮ ﯾﻮﻧﺎﻧﯽ ﻧﺸﯿﻦ‬ ‫و ﺷﺒﻪ ﺟﺰﯾﺮه ﯾﻮﻧﺎن ﺗﺎ اﯾﺘﺎﻟﯿﺎ و ﻣﺼﺮ ﺷﻤﺎﻟﯽ و ﺻﺤﺮاي ﺳﯿﻨﺎ ﮐﻪ آﻧﺮا ﻋﺮﺑﺴﺘﺎن ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ و ﻓﯿﻨﯿﻘﯿﻪ و آﺳﯿﺎي‬‫ﺧﺮد ﺑﻪ وﯾﮋه ﻟﯿﺪﯾﻪ و اﯾﻮﻧﯽ ﺑﻮد. دﯾﮕﺮ ﺑﺨﺶﻫﺎي ﺟﻬﺎن از ﻧﻈﺮ اﯾﻨﺎن ﺑﺴﯿﺎر ﺗﺎرﯾﮏ و ﻣﺒﻬﻢ ﺑﻮد. و ذﮐﺮ‬ ‫ﺗﻮﺻﯿﻔﺎت آﻧﺎن از دﯾﮕﺮ ﺑﺨﺶﻫﺎي ﺟﻬﺎن اﻣﺮوز ﻣﻀﺤﮏ ﺟﻠﻮه ﻣﯽﮐﻨﺪ.

ﻫﺮودوت ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﮔﯿﺮي از اﻣﮑﺎﻧﺎت‬ ‫دوران ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ در ﻫﻤﯿﻦ ﺑﺨﺶﻫﺎي ذﮐﺮ ﺷﺪه در ﺑﺎﻻ و ﻧﻪ در ﺑﺨﺶﻫﺎي ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ، ﮔﺸﺖ و ﮔﺬار ﮐﺮد، در اﺛﺮ‬ ‫ﺧﻮد ﺑﺎرﻫﺎ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ ﯾﻮﻧﺎﻧﯿﺎن دﯾﮕﺮ را ﺑﻪ رﺧﺸﺎن ﮐﺸﯿﺪ. ﺑﺮاي ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﻪ آﻧﺎن اﺛﺒﺎت ﮐﺮد ﮐﻪ رود ﻧﯿﻞ‬ ‫ﺟﺪا ﮐﻨﻨﺪه آﺳﯿﺎ و آﻓﺮﯾﻘﺎ ﻧﯿﺴﺖ. ﺑﻠﮑﻪ در درون آﻓﺮﯾﻘﺎ اﺳﺖ و ﯾﺎ ﻣﺼﺮ ﮐﺎﻣﻼ ﺑﺨﺸﯽ از آﻓﺮﯾﻘﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽآﯾﺪ.‬ ‫ﻫﺮودوت و ﯾﻮﻧﺎﻧﯿﺎن آﻓﺮﯾﻘﺎ را ﺑﻪ اﯾﻦ ﺑﺰرﮔﯽ ﻧﻤﯽﭘﻨﺪاﺷﺘﻨﺪ. ﺑﻠﮑﻪ ﺗﺼﻮر ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ ﺣﺒﺸﻪ ﮐﻪ در ﺟﻨﻮب ﻣﺼﺮ‬ ‫اﺳﺖ ﺟﻨﻮﺑﯽﺗﺮﯾﻦ ﺑﺨﺶ آﻓﺮﯾﻘﺎﺳﺖ. و درﯾﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﺟﻨﻮب آﻓﺮﯾﻘﺎي ﭘﻨﺪاري ﺑﻮد را درﯾﺎي ﺟﻨﻮب ﯾﺎ ارﯾﺘﺮه‬ ‫ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ. و درﯾﺎي ﺳﺮخ را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﺎن ارﯾﺘﺮه ﻣﯽﻧﺎﻣﯿﺪﻧﺪ.

آﻧﺎن ﺷﻨﯿﺪه ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ رودﻫﺎي ﭘﺮ آب دﺟﻠﻪ و ﻓﺮات‬ ‫ﮐﻪ از ﮐﺸﻮر آﺷﻮر و ﺑﺎﺑﻞ ﮔﺬر ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺑﻪ درﯾﺎﯾﯽ ﻣﯽرﯾﺰد وﻟﯽ ﻧﻤﯽداﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ درﯾﺎ، ﺧﻠﯿﺠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﻪ‬ ﺳﻮي آن ﺧﺸﮑﯽ ﺑﻮده و ﺗﻨﮕﻪاﯾﮑﻮﭼﮏ آﻧﺮا ﺑﻪ آﺑﻬﺎي آزاد ﻣﺘﺼﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ آﻧﺎن درﯾﺎﯾﯽ ﮐﻪ دﺟﻠﻪ‬ ‫و ﻓﺮات ﺑﻪ آن ﻣﯽرﯾﺨﺖ را ﻧﯿﺰ ﻫﻤﺎن درﯾﺎي ارﯾﺘﺮه ﻣﯽﻧﺎﻣﯿﺪﻧﺪ. ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺑﺎر دارﯾﻮش ﺑﺎ ﮔﺸﺎﯾﺶ ﮐﺎﻧﺎل ﺳﻮﺋﺰ‬ ‫ﻣﺪﯾﺘﺮاﻧﻪ را ﺑﻪ اﻗﯿﺎﻧﻮس ﻫﻨﺪ ﻣﺘﺼﻞ ﮐﺮد.

ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻫﺮودوت ﮐﻪ ﺳﻔﺮي ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻧﺪاﺷﺖ در ﻫﻤﺎن ﺟﻬﻞ‬ ‫ﻣﺎﻧﺪ. وﻟﯽ دارﯾﻮش ﺑﺰرگ در ﮐﺘﯿﺒﻪ ﺧﻮد در ﻣﺼﺮ ﺑﻪ درﯾﺎي ﭘﺎرس (درﯾﺎﯾﯽ ﮐﻪ از ﭘﺎرس ﻣﯽآﯾﺪ) اﺷﺎره‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﺪ. و ﺳﭙﺲ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺣﻀﻮر اﺳﮑﻨﺪر در ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺗﺎرﯾﺨﻨﮕﺎران ﯾﻮﻧﺎﻧﯽ ﺗﺎ اﻧﺪازه زﯾﺎدي ﺑﺎ ﺟﻔﺮاﻓﯿﺎي آﺳﯿﺎي‬ ‫ﺟﻨﻮﺑﯽ آﺷﻨﺎ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ دﯾﮕﺮ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن از ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺘﺮاﺑﻮن (ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه اﻫﻞ ﭘﻮﻧﺖ در ﺳﺪه ﻧﺨﺴﺖ پ.م) ﭘﯽ ﺑﻪ‬ ‫ﻫﻮﯾﺖ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺧﻠﯿﺞ ﻓﺎرس از اﻗﯿﺎﻧﻮس ارﯾﺘﺮه (ﻫﻨﺪ) ﺑﺮده و آﻧﺮا ﺧﻠﯿﺞ ﭘﺎرس ﯾﺎ ﺳﯿﻨﻮس ﭘﺮﺳﯿﮑﻮس ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ و‬ ‫در 2000 ﺳﺎل آﯾﻨﺪه اﯾﻦ ﻧﺎم در ﻫﻤﻪ ﺟﻬﺎن ﺟﺎوداﻧﻪ ﻣﯽﺷﻮد.

ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺮرﺳﯽ آﺛﺎر‬ ‫ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن ﻣﺘﻘﺪم ﯾﻮﻧﺎﻧﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﻫﺮودوت درﯾﺎي ارﯾﺘﺮه ﮔﺎﻫﯽ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ اﻗﯿﺎﻧﻮس ﻫﻨﺪ، ﮔﺎﻫﯽ درﯾﺎي ﺳﺮخ و‬ ‫ﮔﺎﻫﯽ ﺧﻠﯿﺞ ﻓﺎرس اﺳﺖ و ﺧﻠﯿﺞ ﻋﺮﺑﯽ ﮐﻪ ﻫﺮودوت ﺑﺪان اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﺪ در ﻫﻤﺴﺎﯾﮕﯽ ﻣﺼﺮ و ﺳﻮرﯾﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫اﻣﺮوزه ﺧﻠﯿﺞ ﺳﻮﺋﺰ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد.‬

(۲) دﯾﺎﮐﻮﻧﻮف از ﺟﻤﻠﻪ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎﻧﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ در آرﯾﺎﯾﯽ ﺑﻮدن ﻫﻤﻪ ﻣﺮدﻣﺎن اﯾﻦ اﻗﻮام ﺗﺮدﯾﺪ روا داﺷﺖ و‬‫اﯾﻦ اﺣﺘﻤﺎل را داد ﮐﻪ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﺑﺎ ورود ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎ ﺑﻮﻣﯿﺎن ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺷﺪه و ﻧﻤﯽﺗﻮان اﯾﻦ اﻗﻮام را آرﯾﺎﯾﯽ‬ ‫ﺧﺎﻟﺺ داﻧﺴﺖ.‬

(۳) ﻫﻤﺴﺎﻧﯽﻫﺎي اﯾﺮان و رم: آﻧﺎﻫﯿﺘﺎ ﯾﺎ ﻧﺎﻫﯿﺪ اﯾﺮان ﺑﺮاﺑﺮ وﻧﻮس رم و اﻓﺮودﯾﺖ ﯾﻮﻧﺎن و ورﻫﺮام ﯾﺎ ﺑﻬﺮام‬ ‫اﯾﺮاﻧﯽ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺎرس رم و آرس ﯾﻮﻧﺎن ﺑﻮد. و ﺟﺎﻟﺐ اﯾﻨﮑﻪ ﻫﺮ ﺳﻪ ﻗﻮم ﻧﺎم اﯾﻦ اﯾﺰدان و اﯾﺰدﺑﺎﻧﻮان را ﺑﺮ روي‬ ‫ﺳﯿﺎرهﻫﺎي ﯾﮑﺴﺎﻧﯽ ﻧﻬﺎدﻧﺪ. ﺑﺮ روي روزﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﻧﺎم ﮐﺮات آﺳﻤﺎﻧﯽ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪ. در اروﭘﺎ روزﻫﺎي ﻫﻔﺘﻪ و در اﯾﺮان ﮐﻪ‬ ‫ﻫﻔﺘﻪ ﻧﺪاﺷﺘﯿﻢ، 30 روز ﻣﺎه ﺑﺪﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﺎمﮔﺰاري ﺷﺪ. ﻫﺮ دو ﻣﻠﺖ اﯾﺮان و رﻣﯽﻫﺎ ﺳﺎل ﺧﻮد را از ﺑﻬﺎر آﻏﺎز ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ.‬ ‫ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺎه ﻫﻔﺘﻢ و اﮐﺘﺒﺮ ﯾﻌﻨﯽ ﻫﺸﺘﻢ و ﻧﻮاﻣﺒﺮ و دﺳﺎﻣﺒﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ.

ﻧﺎم اﺻﻠﯽ ﺟﻮﻻي و آﮔﻮﺳﺖ ﻧﯿﺰ‬ ‫ﮐﻮﺋﯿﻨﺘﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﭘﻨﺠﻢ و ﺳﯿﮑﺴﺘﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺷﺸﻢ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﻌﺪا آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﻧﺎم ﺟﻮﻟﯿﻮس ﺳﺰار و آﮔﻮﺳﺘﻮس ﺳﺰار رﻣﯽ‬ ‫ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ. اﯾﻦ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﻣﺎرس ﮐﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﻓﺮوردﯾﻦ اﺳﺖ، ﭘﯿﺶ از رواج ﺳﺎﻟﻨﺎﻣﻪ ﺟﻮﻟﯿﺎﻧﯽ، ﻣﺎه ﯾﮑﻢ و آﻏﺎز ﺳﺎل‬ ‫در رم ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ.‬

‫(۴) درﺑﺎره ﻧﺎم درﯾﺎي ﺷﻤﺎل اﯾﺮان، ﻫﮑﺎﺗﻮس ﮐﻪ از ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﯾﻮﻧﺎﻧﯿﺎﻧﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ در ﺗﺎرﯾﺦ و ﺟﻐﺮاﻓﯽ دﺳﺖ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺑﺮد،‬‫درﯾﺎي ﺷﻤﺎل اﯾﺮان را درﯾﺎي ﮐﺎﺳﭙﯽ، رﺷﺘﻪ ﮐﻮه اﻟﺒﺮز را ﮐﻮه ﮐﺎﺳﭙﯽ و ﻣﺮدﻣﺎن ﻣﯿﺎن اﯾﻦ درﯾﺎ و ﮐﻮه را ﻗﻮم ﮐﺎﺳﭙﯽ‬ ‫ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ. وﻟﯽ ﻫﺮودوت ﺑﻪ اﯾﻦ درﯾﺎ ﻧﺎم درﯾﺎي ﻫﯿﺮﮐﺎﻧﯽ ﻣﯽدﻫﺪ. ﺑﺪﺑﺨﺘﺎﻧﻪ ﻫﯿﭻ ﺳﺮﻧﺨﯽ از ﻧﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺧﻮد اﯾﺮاﻧﯿﺎن در‬ ‫دوران ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺑﻪ اﯾﻦ درﯾﺎ ﻣﯿﺪﻫﻨﺪ، ﻧﺪارﯾﻢ. وﻟﯽ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ رواﯾﺎت ﭘﺲ از اﺳﻼم اﯾﻦ درﯾﺎ را درﯾﺎي ﺗﺒﺮﺳﺘﺎن ﻣﯽداﻧﻨﺪ ﮐﻪ‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﯿﺪﻫﺪ اﺣﺘﻤﺎﻻ ﻧﺎم رﺳﻤﯽ اﯾﻦ درﯾﺎ در دوران ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﮐﺮاﻧﻪاش ﺗﭙﻮرﺳﺘﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ.

ﻫﺮﭼﻨﺪ در ‫ﺗﺎرﯾﺨﻬﺎي ﻋﺮﺑﯽ و ﻓﺎرﺳﯽ ﻧﺎﻣﻬﺎي درﯾﺎي ﻗﺰوﯾﻦ (ﻣﻌﺮب ﮐﺎﺳﭙﯿﻦ) و ﺟﺮﺟﺎن (ﻣﻌﺮب ﮔﺮﮔﺎن = ﻫﯿﺮﮐﺎﻧﯽ) و ﺣﺘﺎ درﯾﺎي‬ ‫ﮔﯿﻼن ﻧﯿﺰ ﺑﺎرﻫﺎ آﻣﺪهاﻧﺪ. ﻧﺎم دﯾﮕﺮ درﯾﺎي ﻣﺎزﻧﺪران اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺑﺎر در ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻓﺮدوﺳﯽ آﻣﺪه و ﺗﺎ اﻣﺮوز ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ‬ ‫ﺳﻨﺪ ﺑﺮاي اﯾﻦ ﻧﺎم ﻫﻤﺎن ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. درﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﺑﻪ ﮔﻤﺎن ﻣﯿﺮﺳﺪ ﭘﯿﺶ از ﻓﺮدوﺳﯽ ﻧﻪ ﻧﺎم اﯾﻦ درﯾﺎ ﻫﺮﮔﺰ درﯾﺎي‬ ‫ﻣﺎزﻧﺪران ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﺪه و ﻧﻪ ﻧﺎم اﺳﺘﺎن ﮐﺮاﻧﻪ آن اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران. ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﮑﻪ ﺑﺎ ﻧﺎم ﺗﺒﺮي (ﻃﺒﺮي) و ﺗﺒﺮﺳﺘﺎﻧﯽ و ﮔﺮﮔﺎﻧﯽ و‬ ‫ﺟﺮﺟﺎﻧﯽ روﺑﺮو ﻣﯽﺷﻮﯾﻢ وﻟﯽ ﺑﺎ ﻧﺎم ﻣﺎزﻧﺪراﻧﯽ ﺧﯿﺮ. ﺑﺮ اﺳﺎس ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺗﻔﺴﯿﺮ، ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از واژه اوﺳﺘﺎﯾﯽ »مَس +‬ ‫اﯾﻨﺪرا + آن« ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.

اﯾﻨﺪرا ﺧﺪاي ﺑﺰرگ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي ﻧﺨﺴﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺳﻮي زرﺗﺸﺘﯿﺎن ﻃﺮد ﺷﺪه و از ﻓﺮﻫﻨﮓ‬ ‫اﯾﺮاﻧﯽ زدوده ﺷﺪ. ﻣﺲ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺑﺰرگ اﺳﺖ و ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﺲ اﯾﻨﺪرا ﯾﻌﻨﯽ دﯾﻮ ﺑﺰرگ. و ﭘﺴﻮﻧﺪ »آن« ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ‬ ‫ﻣﯿﺴﺎزد. ﻫﻤﭽﻮن اﯾﺮ + آن ﮐﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺳﺮزﻣﯿﻦ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﻣﯽدﻫﺪ، مَس اﯾﻨﺪران ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي »ﺳﺮزﻣﯿﻦ دﯾﻮ ﺑﺰرگ« اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫اﺗﻔﺎﻗﺎ ﻣﺎزﻧﺪران ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻣﻌﻨﺎﯾﯽ ﺟﺰ اﯾﻦ ﻧﺪارد. ﭘﺲ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ ﭘﺲ از ﻓﺮدوﺳﯽ و ﺑﺎ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﭘﺬﯾﺮي از ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ، اﯾﻦ‬‫ﻧﺎم ﺑﺮ اﯾﻦ درﯾﺎ و اﺳﺘﺎن ﮐﺮاﻧﻪ آن ﮔﺬارده ﺷﺪ. ﺑﺎ اﯾﻦ اوﺻﺎف دو ﻧﺎم ﮐﺎﺳﭙﯿﻦ و ﻫﯿﺮﮐﺎﻧﯽ، ﮐﻬﻦﺗﺮﯾﻦ ﻧﺎمﻫﺎي ﺗﺎرﯾﺨﯽ‬ ‫ﺑﺮاي اﯾﻦ درﯾﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ. و ﻧﺎمﻫﺎي ﻣﺎزﻧﺪران، ﮔﺮﮔﺎن و ﮔﯿﻼن و ﻗﺰوﯾﻦ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ اﯾﺮاﻧﯽ ﺑﻮدن ﺑﺮ »ﺧﺰر« ﺑﺮﺗﺮي دارﻧﺪ.‬


هر شب دلم بهانه ی تـــو را ، هیچ ... بگذریم ...
امشب دلم دوباره تـــو را ... ، هیــچ ... بگذریم ...
     
#16 | Posted: 14 Jan 2014 19:24 | Edited By: anything


زرتـــشت



درﺑﺎره ﻧﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ آرﯾﺎﯾﯽ، ﮔﺮوﻫﯽ زرﺗﺸﺖ را ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ دارﻧﺪه ﺷﺘﺮ زرﯾﻦ و ﮔﺮوﻫﯽ دﯾﮕﺮ ﺳﺘﺎره زرﯾﻦ و ﯾﺎ‬ ‫روﺷﻨﺎﯾﯽ ﺗﺎﺑﻨﺎك ﻣﯽداﻧﻨﺪ. ﺑﺮﻫﺎن ﮔﺮوه ﻧﺨﺴﺖ ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اوﺷﺘﺮا ﻣﻌﻨﯽ ﺷﺘﺮ دارد. ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﮑﻪ ﮔﺸﺘﺎﺳﺐ و‬ ‫ﻟﻬﺮاﺳﺐ دﯾﮕﺮ ﻧﺎمﻫﺎي آرﯾﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ دارﻧﺪه ﺣﯿﻮاﻧﺎت اﺳﺖ. زادﮔﺎه ﺳﻨﺘﯽ زرﺗﺸﺖ را در ﻣﮑﺎنﻫﺎﯾﯽ ﻗﺮار‬‫دادهاﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﺗﺎ اﻣﺮوز ﭘﺎي ﻫﯿﭻ ﺷﺘﺮي ﺑﻪ آﻧﺠﺎ ﻧﺮﺳﯿﺪه اﺳﺖ. ﻋﻠﯽ اﮐﺒﺮ ﺟﻌﻔﺮي، زرت ﭘﯿﺮ و درﺑﺮاﺑﺮ فِرَش ‫ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﺟﻮان آورده اﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺷﮑﻞ ﻓﺮﺷﻮﺷﺘﺮا در ﺑﺮاﺑﺮ زرﺗﻮﺷﺘﺮا ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد. ﻣﻨﻄﻘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﮐﻮدك‬ ﻧﺎم ﺷﺘﺮ ﺟﻮان ﯾﺎ ﺟﻮان داراي ﻓﺮوغ و روﺷﻨﺎﯾﯽ ﮔﺬارده‬ ‫ﺷﻮد. وﻟﯽ ﭼﻄﻮر ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺮ ﮐﻮدك ﺗﺎزه زاده ﺷﺪه، ﻧﺎم ﺷﺘﺮ‬ ‫ﭘﯿﺮ ﯾﺎ ﭘﯿﺮ داراي ﻓﺮوغ و روﺷﻨﺎﯾﯽ ﮔﺬارد؟

ﺟﻌﻔﺮي اﯾﻦ‬ ‫اﺣﺘﻤﺎل را ﻣﻄﺮح ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﺎﯾﺪ زرﺗﺸﺖ ﻧﯿﺰ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺑﻮدا‬ (ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي داراي ﮐﻤﺎل)ﻫﻨﮕﺎم رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻣﻘﺎم واﻻي‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺑﻪ ﻟﻘﺐ زرﺗﺸﺖ ﻣﻨﺼﻮب ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ. و ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻦ‬ ‫اﯾﻦ اﺣﺘﻤﺎل ﺗﻨﻬﺎ راه ﻧﺠﺎت از اﯾﻦ ﻣﺨﻤﺼﻪ اﺳﺖ.
‫ﺳﺨﻦ درﺑﺎره زﻣﺎن و ﻣﮑﺎن زرﺗﺸﺖ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ آرﯾﺎﯾﯽ ﺑﺴﯿﺎر‬ ‫زﯾﺎد ﺑﻮده و اﺧﺘﻼﻓﺎت ﺑﯿﺶ از ﻣﺸﺘﺮﮐﺎت آن اﺳﺖ. درﺑﺎره‫ﺟﺎﯾﮕﺎه زرﺗﺸﺖ رواﯾﺎت ﺳﻨﺘﯽ ﺧﻮد زرﺗﺸﺘﯿﺎن ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ‬ ‫او در ﻣﯿﺎن ﻗﻮم ﻣﺎد در ﺷﻬﺮ ﺷﯿﺰ آذرﺑﺎﯾﺠﺎن زاده ﺷﺪ. ﭘﺪرش‬اﻫﻞ ﺷﯿﺰ و ﻣﺎدرش اﻫﻞ ري ﺑﻮد. از اﯾﻦ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﯾﺮاﻧﯽ در ﯾﺸﺖﻫﺎ ﺳﺨﻦ ﺑﻪ ﻣﯿﺎن ﻣﯽآﯾﺪ ﮐﻪ در اﯾﺮاﻧﻮﯾﺞ در ‫ﺳﺎﺣﻞ رود داﯾﺘﯽ زاده ﺷﺪ. در زاﻣﯿﺎد ﯾﺸﺖ زﯾﺴﺘﮕﺎه زرﺗﺸﺖ را در ﻧﺎﺣﯿﻪ »اي« ﻣﯽداﻧﺪ ﮐﻪ در آن درﯾﺎﭼﻪ‬ ‫کوسوی (ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻫﻤﺎن درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎﻣﻮن ﺑﺎﺷﺪ)اﺳﺖ.
ﻧﺎﺣﯿﻪ اﯾﺮاﻧﻮﯾﺞ ﮔﺎه ﺧﻮارزم ﭘﻨﺪاﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد و‬ ‫ﮔﺎه آن را آذرﺑﺎﯾﺠﺎن و ﮔﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻣﺮاﺳﻤﯽ ﻣﺬﻫﺒﯽ ﮐﻪ در ﺳﺘﺎﯾﺶ آرُدویسورا اﻧﺎﻫﯿﺘﺎ ﻣﯽﺷﻮد آن را در‬ ‫ﺳﯿﺴﺘﺎن ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﻧﺪ. در ﯾﺴﻨﺎ اﺷﺎره ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ زرﺗﺸﺖ در ﺟﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم رَگا دﻓﻦ اﺳﺖ. ﺑﻨﺪﻫﺶ رَگا را ﻫﻤﺎن‬ ‫ري ﻣﯽداﻧﺪ. در زاﺗﺴﭙﺮم زادﮔﺎه زرﺗﺸﺖ در ﭼﯿﭽﺴﺖ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد. ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﺳﻨﺘﯽ آﻧﺮا ﺷﯿﺰ آذرﺑﺎﯾﺠﺎن‬ ‫ﻣﯽداﻧﻨﺪ. ﺑﺮﺧﯽ از ﺧﺎورﺷﻨﺎﺳﺎن ﻏﺮﺑﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻧﮑﺘﯿﻞ دوﭘﺮون، ﺑﻠﺦ را زادﮔﺎه زرﺗﺸﺖ داﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ. ﺟﺎﻟﺐ آﻧﮑﻪ‬ ‫اﻣﺮوز ﺑﯿﻨﻨﺪه ﻣﮑﺎﻧﯽ ﻣﻘﺪس در ﻣﺰار ﺷﺮﯾﻒ ﺑﻠﺦ ﻫﺴﺘﯿﻢ ﮐﻪ ﻫﯿﭽﮑﺲ ﻧﻤﯽداﻧﺪ از آن ﮐﯿﺴﺖ؟ در ﮐﻞ دﯾﺪﮔﺎه ‫ﺳﻨﺘﯽ، زرﺗﺸﺖ را ﺑﺮآﻣﺪه از ﻏﺮب اﯾﺮان ﻣﯽداﻧﺪ و دﯾﺪﮔﺎه ﻣﺪرن، ﻓﺮارود را ﺧﺎﺳﺘﮕﺎه ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ آرﯾﺎﯾﯽ در ﻧﻈﺮ‬ ﻣﯽﮔﯿﺮد.‬

‫ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﺳﻨﺪي ﮐﻪ در اﯾﻦ ﺑﺎره دارﯾﻢ ﺧﻮد ﮐﺘﺎب ﮔﺎتﻫﺎ (ﺳﺮودهﻫﺎي زرﺗﺸﺖ)اﺳﺖ. زﺑﺎن اﯾﻦ ﮐﺘﺎب‬ (زﺑﺎن اوﺳﺘﺎﯾﯽ) از ﺟﻤﻠﻪ زﺑﺎنﻫﺎي ﻫﻨﺪواﯾﺮاﻧﯽ اﺳﺖ. ﮔﻮﯾﺶ ﮔﺎتﻫﺎ ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻫﻨﺪي ﺳﺎﻧﺴﮑﺮﯾﺖ‬ ‫اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻧﺰدﯾﮑﯽ آﻧﻘﺪر زﯾﺎد اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﯿﻢ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ ﺳﺎﻧﺴﮑﺮﯾﺖ و اوﺳﺘﺎﯾﯽ، دو ﮔﻮﯾﺶ از ﯾﮏ زﺑﺎن‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻨﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ زرﺗﺸﺖ را ﺑﺮآﻣﺪه از ﻏﺮب اﯾﺮان ﺑﺪاﻧﯿﻢ. وِداﻫﺎ (ﮐﺘﺎبﻫﺎي دﯾﻨﯽ ﻫﻨﺪوﻫﺎ‬ ‫ﺑﻪ زﺑﺎن ﺳﺎﻧﺴﮑﺮﯾﺖ) در ﻫﻨﺪ ﻇﻬﻮر ﮐﺮده اﺳﺖ و زرﺗﺸﺖ ﺑﺎﯾﺪ در ﺟﺎﯾﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﺘﺎبﻫﺎ‬‫ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ، ﺑﺮآﻣﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﻪ ﭼﻨﺪ ﻫﺰار ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ دورﺗﺮ در آذرﺑﺎﯾﺠﺎن. اﺷﺎرات ﺑﻪ ﺷﻬﺮ رَگا ﮐﻪ ﭘﺲ از‬‫اﺳﻼم ﺑﻪ ري ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﺎم ﯾﺎﻓﺖ ﻧﯿﺰ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ دﻟﯿﻠﯽ ﺑﺮ آن ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ زرﺗﺸﺖ اﻫﻞ ﻫﻤﯿﻦ ري اﺳﺖ. ﭼﺮاﮐﻪ‬‫آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي آﻣﺪه از ﺷﺮق، ﻧﺎمﻫﺎي ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻏﺮب آورده و ﺑﺮ رودﻫﺎ و ﮐﻮهﻫﺎ و ﺷﻬﺮﻫﺎ ﮔﺬاردﻧﺪ (اروﻧﺪ،‬ ‫اﻟﺒﺮز و ري).‬




در اﯾﻨﮑﻪ زرﺗﺸﺖ در ﺷﺮق اﯾﺮان ﻣﯽزﯾﺴﺖ ﺗﺮدﯾﺪي ﻧﻤﯽﺗﻮان داﺷﺖ وﻟﯽ اﯾﻨﮑﻪ دﻗﯿﻘﺎ ﺳﺮزﻣﯿﻦ او ﮐﺠﺎ ﺑﻮده‬ ‫اﺧﺘﻼﻓﺎت زﯾﺎدي وﺟﻮد دارد. ﻣﺎرﮐﻮارت در اﺛﺮ ﮐﻼﺳﯿﮏ ﺧﻮد اﯾﺮاﻧﺸﻬﺮ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺑﺎر ﻓﺮﺿﯿﻪ داد ﮐﻪ اﯾﺮاﻧﻮﯾﭻ‬ ‫در اوﺳﺘﺎ، ﺧﻮارزم اﺳﺖ. ﺑِﯿﻠﯽ، ﺑِﻨﻮِﻧﯿﺴﺖ و ﻫﻨﯿﻨﮓ ﻫﻢ آﻧﺮا ﺗﺎﯾﯿﺪ ﮐﺮدهاﻧﺪ. وﻟﯽ ﻧﯿﻮﻟﯽ در ﭘﮋوﻫﺸﯽ ﻧﻮﯾﻦﺗﺮ ﺑﻪ‬ ‫ﻧﺎﺣﯿﻪ اي ﻣﯿﺎن ﻫﻨﺪوﮐﺶ و ﻫﺎﻣﻮن ﻣﯽرﺳﺪ. ﻫﻮﻣﺒﺎخ ﭘﺲ از ﻧﯿﻮﻟﯽ، ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﮔﺮاي ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﮐﺎﻣﻼ دﻗﯿﻖ‬ ‫ﮐﺮده و ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺠﻦ در ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺳﺮﺧﺲ ﻣﯽرﺳﺪ. ﺑﻮﯾﺲ اﯾﻦ دﯾﺪﮔﺎه را ﻧﻤﯽﭘﺬﯾﺮد و ﺳﺮزﻣﯿﻦ زرﺗﺸﺖ را‬ ‫ﺷﻤﺎﻟﯽﺗﺮ ﻣﯽﮔﯿﺮد.‬

درﺑﺎره زﻣﺎن زرﺗﺸﺖ، اﺧﺘﻼﻓﺎت ﻧﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ و ﻧﻪ اﻣﺮوز ﺣﻞ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. اﮔﺮ زرﺗﺸﺖ را زاده ﺷﺪه در‬ ‫ﻏﺮب اﯾﺮان ﺑﺪاﻧﯿﻢ آﻧﮕﺎه ﺑﺎﯾﺪ او را ﭘﺲ از ﮐﻮچ آرﯾﺎﯾﯽ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻓﻼت اﯾﺮان ﺑﺪاﻧﯿﻢ. وﻟﯽ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻨﯽ، ﺷﺮﻗﯽ‬ ‫ﺑﻮدن زرﺗﺸﺖ اﺳﺖ. ﺣﺎل و ﻫﻮاي ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﮔﺎتﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺟﻬﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮑﺴﺮه آرﯾﺎﯾﯽ اﺳﺖ. اﮔﺮ زرﺗﺸﺖ‬ ‫در زﻣﺎن ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯿﺎن ﯾﺎ ﻣﺎدﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽﺑﺮد ﻧﮕﺮﺷﺶ ﮐﺎﻣﻼ ﺑﺎ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﻢ ﺗﻔﺎوت ﻣﯽﮐﺮد. ﺣﺘﺎ اوﺳﺘﺎ ﮐﻪ‬ ‫ﭼﻨﺪ ﺳﺪه ﭘﺲ از زرﺗﺸﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ ﭘﯿﺮوان او ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪ، ﻫﻢ ﻫﯿﭻ اﺷﺎرهاي ﺑﻪ ﻣﺎدﻫﺎ و ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯿﺎن ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻧﺸﺎﻧﯽ ‫از ﺣﺎل و ﻫﻮاي آندوران ﻧﺪارد. زرﺗﺸﺖ ﺑﺮ ﺿﺪ ﺑﺎورﻫﺎي آرﯾﺎﯾﯽ اﻧﻘﻼب ﻣﯽﮐﻨﺪ. او ﻫﯿﭻ آﮔﺎﻫﯽ از ﺑﺎورﻫﺎي‬ ‫ﻏﯿﺮ آرﯾﺎﯾﯽ ﻧﺪارد .


ﮔﻮﯾﺎ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ در ﺣﺪود ﺳﺎل 1000پ.م ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده وارد اﯾﺮان ﺷﺪه و در اﺑﺘﺪا ﺑﺎ‬ ‫ﻓﺮﻫﻨﮓﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻮﻣﯽ ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪه و ﺑﺎ آﻧﺎن ﺟﻨﮕﯿﺪﻧﺪ و ﭘﯿﺮوز ﺷﺪﻧﺪ. زرﺗﺸﺖ اﮔﺮ ﭘﺲ از اﯾﻦ ﻣﺎﺟﺮا‬ ‫ﻣﯽﺑﻮد، ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ روﺑﺮو ﻣﯽﺷﺪ و آﻧﮕﺎه ﺳﺮودهﻫﺎﯾﺶ ﻣﺘﻔﺎوت از اﻣﺮوز ﺑﻮد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﺠﺒﻮرﯾﻢ‬ ‫او را ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺳﺪه ﭘﯿﺸﺘﺮ از 1000 پ.م در زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻫﻨﻮز ﮐﻮچ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺑﻪ درون ﻓﻼت اﯾﺮان آﻏﺎز ﻧﺸﺪه، در ﻧﻈﺮ‬ ‫ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ. در اﯾﻦ زﻣﺎن ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﮑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﺪ، آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﺑﻪ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻓﻼت اﯾﺮان رﺳﯿﺪهاﻧﺪ. ﺑﺮ ﺑﻨﯿﺎد ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺪرك ﻣﺎ‬ ‫ﯾﻌﻨﯽ اوﺳﺘﺎ، در آﻧﺪوره از درﯾﺎﭼﻪ ﺧﻮارزم (آرال) ﺗﺎ درﯾﺎي ﻣﮑﺮان (ﻋﻤﺎن) و از ﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻠﺦ ﺳﺮاﺳﺮ آرﯾﺎﯾﯽ‬‫اﺳﺖ.

در ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎي اﻣﺮوزﯾﻦ، ﮐﺸﻮرﻫﺎي اوزﺑﮑﺴﺘﺎن، ﺗﺎﺟﯿﮑﺴﺘﺎن، اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن و ﭘﺎﮐﺴﺘﺎن و ﺑﺨﺸﯽ از ﻫﻨﺪ و ﺷﺎﯾﺪ‬‫ﺑﺨﺸﯽ از اﯾﺮان، ﺟﻬﺎن آرﯾﺎﯾﯽ را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﻨﺪ. ﺑﺮ ﺑﻨﯿﺎد اﺳﺘﻮرهﻫﺎ ﮐﻪ ﻧﻤﻮد آﻧﺮا در اوﺳﺘﺎ و دﻓﺘﺮﻫﺎي ﭘﻬﻠﻮي‬‫ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﻢ، زرﺗﺸﺖ از زادﮔﺎه ﺧﻮد در ﮐﻨﺎر درﯾﺎﭼﻪ چیچَست (۱) ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺘﺨﺖ ﺷﺎه ﮐﯿﺎﻧﯽ، ﮔﺸﺘﺎﺳﺐﺷﺎه در ﺑﻠﺦ ﯾﻌﻨﯽ‬ ‫در ﻗﻠﺐ ﻗﻠﻤﺮو آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﻣﯽرود.‬




--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...

۱ . در اﺻﻞ درﯾﺎﭼﻪ ﺧﻮارزم ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺑﺎ ﮐﻮچ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﺑﻪ درون ﻓﻼت اﯾﺮان، ﻣﻐﺎن ﻣﺎدي ﻧﺎم درﯾﺎﭼﻪ اروﻣﯿﻪ را ﭼﯿﭽﺴﺖ‬ نهاده اند .

هر شب دلم بهانه ی تـــو را ، هیچ ... بگذریم ...
امشب دلم دوباره تـــو را ... ، هیــچ ... بگذریم ...
     
#17 | Posted: 14 Jan 2014 19:48
ﻧﮑﺘﻪ دﯾﮕﺮ ﻣﺴﺌﻠﻪ زﺑﺎنﺷﻨﺎﺳﯽ اﺳﺖ. زﺑﺎن اوﺳﺘﺎﯾﯽ ﮐﻪ زرﺗﺸﺖ در ﮔﺎتﻫﺎ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽﺑﺮد، ﭘﺲ از ﺳﮑﻮﻧﺖ‬ ‫آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ در اﯾﺮان زﺑﺎﻧﯽ ﻣﺮده ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽآﯾﺪ. اﮔﺮ زرﺗﺸﺖ اﺛﺮ ﺟﺎوداﻧﻪ ﺧﻮد را ﺑﻪ آن زﺑﺎن اراﺋﻪ ﻧﻤﯽﮐﺮد،‬ ‫ﻫﯿﭻ اﺛﺮي از آن زﺑﺎن ﺑﺮﺟﺎي ﻧﻤﯽﻣﺎﻧﺪ. وﻟﯽ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﮔﺎتﻫﺎ، روﺣﺎﻧﯿﻮن زرﺗﺸﺘﯽ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي ﺑﻌﺪي دﯾﻨﯽ را ﺑﻪ زﺑﺎن‬ ‫زرﺗﺸﺖ ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﻨﺪ. اﯾﻦ زﺑﺎن را ﺗﻨﻬﺎ ﻃﺒﻘﻪ روﺣﺎﻧﯿﻮن ﻣﯽﻓﻬﻤﯿﺪﻧﺪ و ﻋﻮام از درك آن ﻧﺎﺗﻮان ﺑﻮدﻧﺪ. ﺑﻪ ﻃﻮرﯾﮑﻪ‬ ‫ﮔﻤﺎن ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ اﯾﻦ ﻣﻌﺠﺰه اوﺳﺘﺎ اﺳﺖ ﮐﻪ زﺑﺎن آﻧﺮا هر ﮐﺴﯽ ﻧﻤﯽﻓﻬﻤﺪ! ﮐﻬﻦﺗﺮﯾﻦ ﯾﺸﺖﻫﺎ (ﺳﺮودهﻫﺎﯾﯽ در‬‫ﺳﺘﺎﯾﺶ اﯾﺰدان آرﯾﺎﯾﯽ)ﭘﺲ از زرﺗﺸﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ زرﺗﺸﺘﯿﺎن در زﻣﺎﻧﯽ ﻣﯿﺎن 1200 ﺗﺎ 900 پ.م ﺑﻬﯿﻨﻪ و‬ ‫وﯾﺮاﺳﺘﺎري و ﺑﺎزﺳﺎزي ﺷﺪه اﺳﺖ. درﺑﺎره ﮔﺎتﻫﺎ ﻣﯽداﻧﯿﻢ ﮐﻪ زﺑﺎن آن از زﺑﺎن ﺑﺨﺶﻫﺎي دﯾﮕﺮ اوﺳﺘﺎ ﮐﻬﻦﺗﺮ‬ اﺳﺖ.‬

‫ﮐﻬﻦﺗﺮﯾﻦ ﺑﺨﺶ دﻓﺘﺮﻫﺎي ﻣﻘﺪس ﻫﻨﺪي ﯾﻌﻨﯽ رﯾﮓودا در 1500پ.م ﺗﺎ 2500 پ.مﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.‬ ‫و ﮔﺎتﻫﺎ را ﻫﻤﺪوره آن ﮐﺘﺎب ﻣﯽداﻧﻨﺪ. ﻧﺰدﯾﮑﯽ زﺑﺎن رﯾﮓودا و ﮔﺎتﻫﺎ آﻧﻘﺪر ﻓﺮاوان اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ داﻧﺴﺘﻦ‬ ‫ﺷﮑﻞ واژﮔﺎن در ﺳﺎﻧﺴﮑﺮﯾﺖ، ﻣﯽﺗﻮان ﺟﻤﻼت اوﺳﺘﺎﯾﯽ را ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ دﺳﺘﻮر زﺑﺎن و ﺻﺮف و ﻧﺤﻮ ﺑﻪ‬ ‫ﺳﺎﻧﺴﮑﺮﯾﺖ ﺑﺎزﻧﻮﯾﺴﯽ ﮐﺮد. ﺑﺎ اﯾﻦ اوﺻﺎف زرﺗﺸﺖ ﭘﯿﺶ از 3500 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ ﻣﯽزﯾﺴﺖ. ﮔﺮوﻫﯽ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ‬‫ﻧﻮﺷﺘﺎرﻫﺎي ﯾﻮﻧﺎﻧﯽ زﻣﺎن زرﺗﺸﺖ را ﺑﺴﯿﺎر ﻋﻘﺐ ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ. در ﺳﺨﻨﺎن ﯾﻮﻧﺎﻧﯿﺎن زرﺗﺸﺖ را ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ اﺳﺘﻮره‬ ‫ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﻢ. ﮐﺴﺎﻧﺘﻮس (اﻧﺪﯾﺸﻤﻨﺪ ﯾﻮﻧﺎﻧﯽ دوران ﺧﺸﺎﯾﺎرﺷﺎ)زرﺗﺸﺖ را ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ 6000 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ از ﯾﻮرش‬ ‫ﺧﺸﺎﯾﺎرﺷﺎ ﺑﻪ ﯾﻮﻧﺎن (6480 پ.م) ﯾﻌﻨﯽ در ﻋﺼﺮ ﺣﺠﺮ ﻣﯽداﻧﺪ. ﭘﻮرداوود، ﺷﻬﺒﺎزي ﻋﺪد 6000 را ﻧﺎﺷﯽ از‬ ‫دو‬ ‫اﺷﺘﺒﺎه در ﻧﺴﺨﻪﻧﻮﯾﺴﯽ داﻧﺴﺘﻪ و ﻋﺪد درﺳﺖ را 600 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ از ﺧﺸﺎﯾﺎرﺷﺎ ﯾﻌﻨﯽ ﺳﺎل 1080 پ.م داﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ.‬




ﻫﻮﻣﺒﺎخ ﻧﯿﺰ از اﯾﻦ ﻧﻈﺮ ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ ﮐﺮده اﺳﺖ. ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺳﺨﻦ از اﯾﻦ رﻗﻢ، ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﻨﺒﻊ ﺧﺘﻢ ﻧﻤﯽﺷﻮد. ﭘﻠﻮﺗﺎرك‬ ‫و ﻫﺮﻣﻮدورس زرﺗﺸﺖ را ﺑﻪ 5000 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ از ﻓﺘﺢ ﺗﺮوا ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ. اﯾﻦ درﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮد ﻓﺘﺢ ﺗﺮوا ﻓﺎﺻﻠﻪ‬ ‫ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدي ﺑﺎ اﯾﻦ ﺗﺎرﯾﺨﻨﮕﺎران دارد. اودوﮐﺴﻮس و ارﺳﺘﻮ ﻫﻢ زﻣﺎن زرﺗﺸﺖ را 6000 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ از اﻓﻼﺗﻮن‬‫ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ.4 ﻧﺒﺎﯾﺪ ﮔﻤﺎن ﮐﺮد ﮐﻪ اﯾﻨﻬﺎ از روي ﯾﮏ ﺳﻨﺪ اﯾﻦ ﻋﺪد را دادهاﻧﺪ. ﻣﮕﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺎور ﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ‬ ‫ﯾﻮﻧﺎﻧﯿﺎن از 6000 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ از اﻓﻼﺗﻮن ﺻﺎﺣﺐ ﺳﺎﻟﻨﺎﻣﻪ و ﺗﺎرﯾﺦﻧﻮﯾﺴﯽ ﺑﻮدهاﻧﺪ.

اﯾﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎرﻫﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﻧﻤﺎدﯾﻦ‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ زرﺗﺸﺖ از ﻫﺮ اﻧﺪﯾﺸﻤﻨﺪ و ﻓﯿﻠﺴﻮﻓﯽ ﮐﻬﻦﺗﺮ اﺳﺖ. ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ اﯾﻦ ﺷﻤﺎرﮔﺎن ﮐﺎﻣﻼ ﺧﯿﺎﻟﯽ و‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﮕﯽ ﺑﻮده و ﺻﺮﻓﺎ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ زﻣﺎن زرﺗﺸﺖ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ اﻓﻼﺗﻮن و ارﺳﺘﻮ و ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯿﺎن ﻧﯿﺴﺖ. ﺑﯿﺸﺘﺮ‬ ‫ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎي ﭘﻬﻠﻮي از 3000ﺳﺎل ﭘﯿﺶ از اﺳﮑﻨﺪر ﺳﺨﻦ ﺑﻪ ﻣﯿﺎن ﻣﯽآورﻧﺪ. اﺑﻮرﯾﺤﺎن ﺑﯿﺮوﻧﯽ و ﻣﺴﻌﻮدي ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ‬ ‫ﺑﻨﺪﻫﺶ از 258ﺳﺎل ﭘﯿﺶ از اﺳﮑﻨﺪر )ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﮐﻮروش ﺑﺰرگ( ﺳﺨﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ. ﻣﺎ ﻣﺠﺒﻮرﯾﻢ اﯾﻦ رواﯾﺎت را‬ ‫ﻧﺎدرﺳﺖ ﺑﺪاﻧﯿﻢ. ﺗﻨﻬﺎ ﮐﺎرﮐﺮد ﮔﻔﺘﺎر ﯾﻮﻧﺎﻧﯿﺎن درﺑﺎره زرﺗﺸﺖ ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ رواﯾﺎت اﯾﺮاﻧﯽ را ﺑﯽاﺛﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ.‬

‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ ﮐﻪ زرﺗﺸﺖ ﻣﻌﺎﺻﺮ آﺳﺘﯿﺎگ ﯾﺎ ﮐﻮروش ﺑﺰرگ ﺑﻮده و آﻧﮕﺎه ﮐﺴﺎﻧﺘﻮس در دوران‬ ‫ﺧﺸﺎﯾﺎرﺷﺎ از 6000 ﺳﺎل ﯾﺎ 600 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ؟ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻫﺮودوت ﻫﻢزﻣﺎن ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯿﺎن ﮐﻪ ﺗﺎرﯾﺦ ﺟﺎﻣﻊ و‬ ‫ﻣﻔﺼﻠﯽ از اﯾﻦ دوره دارد، ﻫﯿﭻ اﺷﺎرهاي ﺑﻪ زرﺗﺸﺖ ﻧﺪارد؟ در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي اﺳﺘﺜﻨﺎﯾﯽ، ﯾﮏ ﺗﺎرﯾﺨﻨﮕﺎر ‫ﺑﺎﺑﻠﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺑﺮوس را دارﯾﻢ ﮐﻪ ﻋﺪد ﻣﻨﻄﻘﯽﺗﺮ 2000ﺳﺎل ﭘﯿﺶ از ﻣﯿﻼد را ﻣﻄﺮح ﻣﯽﮐﻨﺪ.‬ ‫ﺳﺨﻦ ﻣﺎ درﺑﺎره »زرﺗﺸﺖ ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن ﭘﻮروﺷﺴﭗ ﻫﯿﭽﺪﺳﭙﺎن« آﻓﺮﯾﻨﻨﺪه ﮐﺘﺎب ﮔﺎتﻫﺎ اﺳﺖ و ﺑﺎﯾﺪ ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ‬ ‫ﮐﻪ اﺳﻨﺎد ﺗﺎرﯾﺨﯽ درﺑﺎره زﻣﺎن او ﮐﻤﮏ زﯾﺎدي ﺑﻪ ﻣﺎ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ. ﻣﻄﺎﺑﻖ اﺳﺘﻮره، ﺟﻤﺸﯿﺪ ﻧﻤﺎد آﻏﺎز ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ و‬ ‫ﻋﺼﺮ ﻓﻠﺰ اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ، زرﺗﺸﺖ ﭘﺲ از دوره ﺟﻤﺸﯿﺪ و زﻫﺎك و اﻧﻘﻼب ﮐﺎوه آﻫﻨﮕﺮ و ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ ﻓﺮﯾﺪون‬ ‫آﻣﺪه و ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﻋﺼﺮ ﺣﺠﺮ ﺑﺎﺷﺪ.‬



کوروش کبیر




ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، ﻧﻈﺮﯾﻪ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻨﯽ ﮐﻪ ﻫﻢ ﻣﻄﺎﺑﻖ داﻧﺶ زﺑﺎﻧﺸﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﻢ ﺟﺎﻧﺐ ﻣﯿﺎﻧﻪ را در ﻣﯿﺎن دادهﻫﺎي‬ ‫ﺗﺎرﯾﺨﯽ و اﺳﺘﻮرهاي ﻧﮕﺎه دارد، زرﺗﺸﺖ و ﮔﺎتﻫﺎ را در ﻋﺼﺮ ﻓﻠﺰ، ﭘﯿﺶ از ورود آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي ﺷﺎﺧﻪ ﺷﺮﻗﯽ ﺑﻪ‬ ‫ﻓﻼت اﯾﺮان، ﻫﻤﺰﻣﺎن ﯾﺎ ﭼﻨﺪي ﭘﺲ از ﺳﺮاﯾﺶ رﯾﮓودا ﯾﻌﻨﯽ 3000 - 4500 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ. اﻣﺮوز‬ ‫اوﺳﺘﺎﺷﻨﺎﺳﺎن ﺳﺮﺷﻨﺎس روي900 ﺗﺎ 1800 پ.م ﻧﻈﺮ دارﻧﺪ و ﮐﻤﺘﺮ آﮐﺎدﻣﯿﺴﯿﻨﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ رواﯾﺎت اﯾﺮاﻧﯽ‬ ‫و ﮔﺰارﺷﻬﺎي ﯾﻮﻧﺎﻧﯽ را ﺑﭙﺬﯾﺮد. (۱)

‫اﯾﻦ ﯾﻌﻨﯽ ﭘﯿﺶ از ﺗﺪوﯾﻦ ﮐﺘﺐ اﻧﺒﯿﺎء ﯾﻬﻮد و ﭘﯿﺶ از ﺑﻮدا. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﯿﺮاه ﻧﯿﺴﺖ زرﺗﺸﺖ را »آﻣﻮزﮔﺎر ‫ﻧﺨﺴﺖ« و ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﭘﯿﺎمآور آﯾﯿﻦ ﯾﮑﺘﺎﭘﺮﺳﺘﯽ در ﺟﻬﺎن ﺑﺪاﻧﯿﻢ. ‫درﺑﺎره ﺷﺨﺼﯿﺖ ﺗﺎرﯾﺨﯽ و اﺳﺘﻮرهاي زرﺗﺸﺖ، ﺧﻼﺻﻪي ﻫﻤﻪي آﻧﭽﻪ ﺗﺎ اﻣﺮوز ﮐﺸﻒ ﺷﺪه را ﻣﯽﺗﻮان در‬ کتاب اﺳﻄﻮره زﻧﺪﮔﯽ زرﺗﺸﺖ اﺛﺮ ژاﻟﻪ آﻣﻮزﮔﺎر – اﺣﻤﺪي ﺗﻔﻀﻠﯽ ﯾﺎﻓﺖ.‬



‫در اﯾﻦ ﻧﮕﺎره اروﭘﺎﯾﯽ زرﺗﺸﺖ را در ﮐﻨﺎر دﯾﮕﺮ ﻓﺮزاﻧﮕﺎن ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﻢ.


--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...

۱ . · مري بویس نخست به سال 1700 پ.م رسید. بعدا دیدگاه خود را ویرایش کرد و به 1200 پ.م رسید.

هر شب دلم بهانه ی تـــو را ، هیچ ... بگذریم ...
امشب دلم دوباره تـــو را ... ، هیــچ ... بگذریم ...
     
#18 | Posted: 14 Jan 2014 19:54 | Edited By: anything
نـــقـــد



(۱) اﮔﺮ زرﺗﺸﺖ ﯾﮏ ﻧﺎم ﺳﺎده ﻣﺎﻧﻨﺪ دﯾﮕﺮ ﻧﺎﻣﻬﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ آرﯾﺎﯾﯽ داﻣﭙﺮور ﺑﺮ ﻓﺮزﻧﺪش ﮔﺬاﺷﺘﻪ، ﭼﺮا‬ ‫دﯾﮕﺮان ﻧﮕﺬاﺷﺘﻨﺪ؟ اﮔﺮ زرﺗﺸﺘﯽﻫﺎ ﺑﻪ اﺣﺘﺮام ﭘﯿﺎﻣﺒﺮﺷﺎن ﻧﮕﺬاﺷﺘﻨﺪ، آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي زرﺗﺸﺘﯽ ﻧﺸﺪه ﭼﺮا‬ ‫ﻧﻤﯽﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ؟ ﺟﻌﻔﺮي ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت اﯾﻨﮑﻪ ﻧﺎم زرﺗﺸﺖ ﻫﻨﮕﺎم زاده ﺷﺪن، زرت، ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎ ﭘﯿﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ،‬ ‫زال را از ﻫﻤﺎن رﯾﺸﻪ داﻧﺴﺘﻪ و ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ زال ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﭘﯿﺮ ﺑﻮده و ﺑﺮ ﻓﺮزﻧﺪ ﺗﺎزه زاده ﺷﺪه ﮔﺬارده ﺷﺪه‬ ‫اﺳﺖ. وﻟﯽ دﮐﺘﺮ ﺟﻌﻔﺮي ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ زال ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﻣﻮ ﺳﭙﯿﺪ ﺑﻮدن، از ﻫﻤﺎن ﮐﻮدﮐﯽ از‬ ‫ﺳﻮي ﻣﺮدﻣﺎن ﭼﻨﯿﻦ ﻟﻘﺒﯽ ﯾﺎﻓﺖ.

و اﮔﺮ ﭼﻨﯿﻦ وﯾﮋﮔﯽ ﻧﺪاﺷﺖ و ﮐﻮدﮐﯽ ﻧﺮﻣﺎل ﻣﯽﺑﻮد، ﻫﺮﮔﺰ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﺎﻣﯽ ﺑﺮ او‬ ‫ﻧﻤﯽﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ. ﭘﺲ ﻧﻤﯽﺗﻮان ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ ﮐﻪ زرت ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﭘﯿﺮ ﯾﮏ ﻧﺎم ﺑﺮاي ﮐﻮدﮐﺎن ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ. و اﮔﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي‫ﭘﯿﺮ ﺑﺎورﻣﻨﺪ ﺷﻮﯾﻢ، ﺑﯽﮔﻤﺎن اﯾﻦ ﻟﻘﺒﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ زرﺗﺸﺖ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه و ﻧﻪ ﻧﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﭘﺪر و ﻣﺎدرش در‬ ‫ﻫﻨﮕﺎم زاﯾﺶ ﮔﺰﯾﻨﺶ ﮐﻨﻨﺪ.‬

‫ﻫﻮاداران ﻣﻌﻨﺎي ﺷﺘﺮ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ از زرﺗﺸﺖ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ، اﻧﻘﻼﺑﯽ در ﻧﺎﻣﻬﺎ ﺷﺪه و دﯾﮕﺮ ﻧﺎﻣﻬﺎﯾﯽ ﭼﻮن ﺷﺘﺮ و‬ ‫اﺳﺐ ﮔﺬارده ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺑﺮﻫﺎن ﻧﯿﺰ ﻣﯽﻟﻨﮕﺪ. ﭼﺮاﮐﻪ ﻧﺎﻣﻬﺎي زﯾﺎدي از ﺧﺎﻧﺪاﻧﻬﺎي ﻧﺎزرﺗﺸﺘﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ‫اﺛﺮي از زرﺗﺸﺖ در ﻣﯿﺎﻧﺸﺎن ﻧﯿﺴﺖ. وﻟﯽ ﻧﺎﻣﻬﺎﯾﯽ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺣﯿﻮاﻧﺎت اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﻫﯿﭻ ﻧﻨﮓ و‬ ‫ﻋﺎري ﻫﻢ ﻧﯿﺴﺖ. ﭼﺮاﮐﻪ ﻧﺎم ﺣﯿﻮان ﻧﻪ در ﻓﺮﻫﻨﮓ اﯾﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن و ﻧﻪ در ﻓﺮﻫﻨﮓ اروﭘﺎﯾﯽ و ﻫﻨﺪي و ﭼﯿﻨﯽ ﻣﺎﯾﻪ‬ ‫ﺧﻮاري و ﭘﺴﺘﯽ ﻧﺒﻮده و ﮐﺎرﺑﺮد دﺷﻨﺎم ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻫﻨﻮز ﻫﻢ در ﺟﻬﺎن ﻧﺪارد و ﺑﺴﯿﺎري از ﻧﺎﻣﻬﺎ و ﻧﺎﻣﻬﺎي ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ‬ ‫ﻏﺮﺑﯽ و ﺷﺮﻗﯽ ﺑﻪ ﺣﯿﻮاﻧﺎت اﻫﻠﯽ و وﺣﺸﯽ ارﺗﺒﺎط دارد. اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻪ اﻣﺮوزه در اﯾﺮان ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﻢ ﻣﻨﺤﺼﺮ اﺳﺖ‬ ‫ﺑﻪ ﺟﻬﺎن اﺳﻼم و ﻓﺮﻫﻨﮓ اﺳﻼﻣﯽ.

وﮔﺮﻧﻪ در اﯾﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺷﺎﻫﺰادﮔﺎن ﮐﻪ در ﺧﺎﻧﻮاده ﺷﺎﻫﯽ زاده ﻣﯽﺷﺪﻧﺪ ﺑﻪ‬ ‫ﭼﻨﯿﻦ ﻧﺎﻣﻬﺎﯾﯽ ﻧﺎﻣﺰد ﻣﯽﮔﺸﺘﻨﺪ و اﯾﻦ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺣﯿﻮاﻧﺎت اﻫﻠﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻮرد ارزش و اﺣﺘﺮام آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ‬ ‫ﺑﻮدهاﻧﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اﮔﺮ ﭘﺎﻓﺸﺎري ﺑﺮ ﻣﻌﻨﺎي ﻧﺎم زرﺗﺸﺖ اﺳﺖ، ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﻮﺟﯿﻪ ﻧﯿﺴﺖ. وﻟﯽ ﻧﮑﺘﻪ ﺷﮕﻔﺖ در‬ ‫اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺟﺎﯾﮕﺎه واﻻي اﺳﺐ در ﻣﯿﺎن آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻣﺸﺘﻘﺎت از آن ﺑﺮاي ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻧﺎم اﯾﺠﺎد‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد. ﻣﺸﺘﻘﺎﺗﯽ ﺷﺎﻣﻞ ﻟﻬﺮاﺳﺐ (اﺳﺐ ﺗﻨﺪرو)، ﮔﺸﺘﺎﺳﺐ(اﺳﺐ ﭘﯿﺮ)، ﮔﺮﺷﺎﺳﺐ (اﺳﺐ ﻻﻏﺮ)، ﺗﻬﻤﺎﺳﺐ(اﺳﺐ‬ ‫ﻓﺮﺑﻪ و ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪ)، ارﺟﺎسب (اﺳﺐ واﻻ و ﮔﺮان) و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ دﯾﮕﺮ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﮔﻬﮕﺎه از ﺳﮓ ﻫﻢ دﯾﺪه ﺷﺪه و‬ ‫ﻣﯽداﻧﯿﻢ ﮐﻪ ﺳﮓ ﭼﻪ ﺟﺎﯾﮕﺎه ﺑﻠﻨﺪ و واﻻﯾﯽ در اﯾﺮان ﺑﺎﺳﺘﺎن و در ﻣﯿﺎن زرﺗﺸﺘﯿﺎن دارد.

وﻟﯽ ﭘﺮﺳﺶ اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ اﮔﺮ زرﺗﺸﺖ ﯾﮏ ﻧﺎم ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﺷﺘﺮ زرد ﯾﺎ ﭘﯿﺮ اﺳﺖ، ﭼﺮا ﮐﺴﯽ در ﻣﯿﺎن آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ (زرﺗﺸﺘﯽ و ﻧﺎزرﺗﺸﺘﯽ) اﯾﻦ‬ ‫ﻧﺎم را ﺑﺮ ﻓﺮزﻧﺪش ﻧﮕﺬاﺷﺖ؟ ﭼﺮا ﻣﺸﺘﻘﺎت دﯾﮕﺮي از ﺷﺘﺮ وﺟﻮد ﻧﺪارد؟ ﭼﻄﻮر ﻓﻘﻂ ﯾﮏ ﻣﺸﺘﻖ از ﺷﺘﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ‬ ‫ﺷﺪه و آﻧﻬﻢ ﺷﺘﺮ زرد ﯾﺎ ﭘﯿﺮ اﺳﺖ؟ درﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﻫﻤﻪ ﭘﯿﺸﻮﻧﺪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ اﺷﺎره ﺑﻪ اﺳﺐ دارﻧﺪ (ارح، ﮔﺮش، ﮔﺸﺖ،‬ ‫ﻟﻬﺮ و ﺗﻬﻢ) ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺳﺎن ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮاي ﺷﺘﺮ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﮐﺎر روﻧﺪ. وﻟﯽ ﻧﻤﯽروﻧﺪ. ﭼﻮن ﺑﻪ اﺣﺘﻤﺎل ﻓﺮاوان در‬ ‫ﻫﺰارهﻫﺎي ﻧﺨﺴﺖ ﺧﺎﺳﺘﮕﺎه آرﯾﺎﺋﯿﻬﺎ ﺑﺎ وﺟﻮد زﻣﺴﺘﺎن 10 ﻣﺎﻫﻪ ﺟﺎﯾﯽ ﺑﺮاي زﻧﺪﮔﯽ ﺷﺘﺮ ﻧﯿﺴﺖ. و ﺷﺘﺮ دو ﮐﻮﻫﺎن‬ ‫ﺗﯿﺮه رﻧﮕﯽ ﮐﻪ اﻣﺮوز در ﺗﺮﮐﻤﻨﺴﺘﺎن و اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن و ﺷﺎﯾﺪ ﺧﺮاﺳﺎن ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﻢ، در ﻫﺰارهﻫﺎي ﻧﺨﺴﺖ در آﻧﺠﺎ ﻧﺒﻮده‬ ‫اﺳﺖ. در ﻋﻮض اﮔﺮ را ﻫﻤﺮﯾﺸﻪ اﺳﺘﺎر و ﺳﺘﺎره ﺑﯿﺎﻧﮕﺎرﯾﻢ اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻞ ﺣﻞ ﻣﯽﺷﻮد.‬

‫ﻫﻤﻪ ﺗﺎﮐﯿﺪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﻣﻌﻨﺎي ﺑﻠﻨﺪ زرﺗﺸﺖ، ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ ﭘﺪر و ﻣﺎدر ﮔﻠﻪدار، ﻫﻨﮕﺎم زاده ﺷﺪن‬ ‫ﻓﺮزﻧﺪﺷﺎن ﭼﺮا ﺑﺎﯾﺪ ﻧﺎﻣﯽ ﺑﺰرگ و ﭘﺮ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﮕﺬارﻧﺪ. و ﻣﺎ ﻫﻢ ﻣﯽﮔﻮﯾﯿﻢ ﮐﻪ زرﺗﺸﺖ ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺎم ﻧﺒﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﻫﻨﮕﺎم زاﯾﺶ ﺑﺮ او ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﻣﻌﻨﯽ ﺳﺎدهاي داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻠﮑﻪ ﻟﻘﺒﯽ اﺳﺖ ﺑﺰرگ و ﺳﺨﺎوﺗﻤﻨﺪاﻧﻪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ‬ ‫داﻧﺸﻤﻨﺪ زﻣﺎﻧﻪ ﮐﻪ ﻋﻼﻣﻪ دﻫﺮ ﺑﻮده و ﺑﻪ واﭘﺴﯿﻦ درﺟﻪ ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ ﻣﯿﺮﺳﯿﺪه، داده ﻣﯽﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﺪﯾﻦ دﻟﯿﻞ ﻣﻌﻨﯽ‬ روﺷﻨﺎﯾﯽ ﺗﺎﺑﻨﺎك و ﺳﺘﺎره زرﯾﻦ ﯾﺎ ﻓﺮوغ ﺳﺎﻟﻤﻨﺪ ﮐﺎﻣﻼ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻨﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. رﯾﺸﻪ ﮐﻬﻦ زرتاوﺷﺘﺮا ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ‬‫اﯾﻨﮑﻪ ﯾﻮﻧﺎﻧﯿﺎن آرﯾﺎﯾﯽ زﺑﺎن او را زوراوﺳﺘﺮ ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ، و ﻫﻤﯿﻦ اﻣﺮوز ﻧﯿﺰ ﭘﺎرﺳﯿﺎن ﻫﻨﺪ ﺑﺴﯿﺎري از ﻟﻔﻆﻫﺎي‬ ‫»ش« در اوﺳﺘﺎ را »س« ﻣﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ، زرت اوﺳﺘﺮا اﺳﺖ و روﺷﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اوﺳﺘﺮا ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﺟﺰ ﺳﺘﺎره و روﺷﻨﺎﯾﯽ‬ ‫ﻧﺪاﺷﺘﻪ و واژه ﺷﺘﺮ ﻧﯿﺰ ﺳﭙﺲ ﮐﻪ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﺷﺘﺮ را ﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ، از ﺳﺘﺎره ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺮ اﯾﻦ ﺣﯿﻮان ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪ.‬

‫ﭼﺮاﮐﻪ ﻣﺠﺒﻮرﯾﻢ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺳﺘﺎره و روﺷﻨﺎﯾﯽ را زودﺗﺮ از ﺷﺘﺮ در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ.‬ ‫ﺟﻌﻔﺮي ﻣﯽﭘﺬﯾﺮد ﮐﻪ اوش ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي درﺧﺸﺶ اﺳﺖ. ﭘﺲ »ﺗﺮا« ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي دارﻧﺪه و واﺟﺪ ﺑﺎﺷﺪ.‬ ‫ﺑﺮاي ﻧﻤﻮﻧﻪ در ﻣﺎﻧﺘﺮا، ﻣﺎن ﯾﺎ ﻣﻦ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ اﻧﺪﯾﺸﻪ ﺑﻮده و ﺗﺮﮐﯿﺐ آن ﺑﺎ ﺗﺮا ﻣﻌﻨﺎي ﭘﯿﺎم ﮐﻪ ﺣﺎﻣﻞ اﻧﺪﯾﺸﻪ اﺳﺖ را‬ ‫ﻣﯽدﻫﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اوﺷﺘﺮا ﺻﻔﺖ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺑﻮده و درﺧﺸﺎن و درﺧﺸﻨﺪه ﻣﻌﻨﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. آﯾﺎ ﺑﺎز ﻫﻢ دﻟﯿﻠﯽ ﺑﺮاي‬ ‫اﯾﻨﮑﻪ اوﺷﺘﺮا ﭘﯿﺶ از اﯾﻨﮑﻪ ﺷﺘﺮ ﻣﻌﻨﺎ دﻫﺪ، ﺳﺘﺎره ﻣﻌﻨﺎ ﻣﯽدﻫﺪ ﻻزم اﺳﺖ؟‬ ‫ﻧﺎم ﮐﻮﭼﮏ زرﺗﺸﺖ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﺮاﮐﻪ ﻫﻤﻮاره در ﮐﻨﺎر زرﺗﺸﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ. و اﮔﺮ زرﺗﺸﺖ را‬ ‫ﻧﺎم ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ، ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻧﺎم ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ و ﻧﺎم ﺧﺎﻧﺪان او ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﺮاﮐﻪ ﻫﯿﭽﺪﺳﭙﺎن ﺑﺎﯾﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﻘﺸﯽ داﺷﺘﻪ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ. وﻟﯽ ﻫﻮاداران ﻣﻌﻨﺎي ﺷﺘﺮ، زرﺗﺸﺖ را ﻧﺎم، ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن را ﻧﺎم ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ و ﻫﯿﭽﺪﺳﭙﺎن را ﻧﺎم ﺧﺎﻧﺪان ﻣﯽداﻧﻨﺪ!‬

‫در ﺑﺮﺧﯽ ﺟﺎﻫﺎي اوﺳﺘﺎ، زرﺗﺸﺖ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﻟﻘﺐ ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن ﺧﻄﺎب ﻣﯽﺷﻮد؟ (اي ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن!) ﻇﺎﻫﺮا ﭘﺸﺖ ﭼﻬﺎرم‬ ‫زرﺗﺸﺖ، ﻫﯿﭽﺪﺳﭗ و ﭘﺸﺖ ﻧﻬﻢ او ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن (اﺳﭙﯿﺘﻤﺎ) ﺑﻮده اﺳﺖ. اﮔﺮ ﻗﺮار ﺑﺮ رﻋﺎﯾﺖ اﺣﺘﺮام و ﻋﺮف ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﯾﺪ‬ ‫ﺑﮕﻮﯾﻨﺪ زرﺗﺸﺖ ﻫﯿﭽﺪﺳﭙﺎن ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن. وﻗﺘﯽ ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن زودﺗﺮ از ﻫﯿﭽﺪﺳﭙﺎن ﻣﯽآﯾﺪ، ﯾﻌﻨﯽ ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ زرﺗﺸﺖ‬ ‫ﻧﺰدﯾﮏﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺑﺎ ﺷﺠﺮهﻧﺎﻣﻪ اﻧﺘﺴﺎﺑﯽ ﻧﻤﯽﺧﻮاﻧﺪ.

در ﺳﺮود ﻫﻔﺪﻫﻢ ﮔﺎتﻫﺎ، ﺧﻮد زرﺗﺸﺖ دﺧﺘﺮش را‬ ‫ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ: ﭘﻮرﭼﯿﺴﺘﺎي ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن ﻫﯿﭽﺪﺳﭙﺎن. ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺳﻨﺖ، ﻧﺎم ﭘﺪر ﺑﯽدرﻧﮓ ﭘﺲ از ﻧﺎم ﺷﺨﺺ ﻣﯽآﯾﺪ (اﯾﻦ‬ ‫ﺳﻨﺖ ﺗﺎ اﻣﺮوز در ﻣﯿﺎن زرﺗﺸﺘﯿﺎن ﻫﺴﺖ) و ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﭘﻮرﭼﯿﺴﺘﺎ ﭘﺴﺮ ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن از ﺧﺎﻧﺪان ﻫﯿﭽﺪﺳﭙﺎن. و ﺑﺴﯿﺎر‬ ‫دور از ذﻫﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ ﭘﻮرﭼﯿﺴﺘﺎ را ﺑﯽاﺷﺎره ﺑﻪ زرﺗﺸﺖ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ، ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮاده ﺳﭙﯿﺘﻤﺎن و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﺪان ‫ﻫﯿﭽﺪﺳﭙﺎن وﺻﻞ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ.‬

‫اﮔﺮ زرﺗﺸﺖ ﻧﺎم ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ او ﻣﯽﺑﻮد، دﺳﺖﮐﻢ ﭘﺲ از ائ ﭘﯿﺮواﻧﺶ ﮐﻪ ﻣﺪام ﺑﺮ ﺗﻘﺪس او اﻓﺰودﻧﺪ، ﻟﻘﺒﯽ‬ ‫وﯾﮋه ﺑﺮاﯾﺶ ﺑﺮ ﻣﯽﮔﺰﯾﺪﻧﺪ. ﮔﯿﺮﯾﻢ ﮐﻪ از دوران ﻣﺎد و ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ زﺑﺎن اوﺳﺘﺎﯾﯽ ﻣﺮده و ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﺮدم ﻣﻌﻨﺎي‬ ‫زرﺗﻮﺷﺘﺮا را درك ﻧﻤﯽﮐﺮدﻧﺪ. از زرﺗﺸﺖ ﺗﺎ اﯾﻦ دوران 500 ﺗﺎ 1000 ﺳﺎل ﻓﺎﺻﻠﻪ اﺳﺖ. در اﯾﻦ دوران دراز ﮐﻪ‬ ‫زﺑﺎن ﭘﯿﺮوان زرﺗﺸﺖ اوﺳﺘﺎﯾﯽ ﯾﺎ ﭼﯿﺰي ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ آن ﺑﻮد، ﭼﻄﻮر ﻫﺮﮔﺰ ﺗﻼش ﻧﮑﺮدﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺟﺎي ﻧﺎم ﻋﺎﻣﯿﺎﻧﻪ و‬ ‫ﮔﻠﻪداري ﺷﺘﺮ زرد ﯾﺎ ﺷﺘﺮ ﭘﯿﺮ ﻟﻘﺒﯽ ﺑﺮﺗﺮ ﺑﻪ او ﻋﻄﺎ ﮐﻨﻨﺪ؟ از ﻃﺮﻓﯽ او را ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ آﻣﻮزﮔﺎر و ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ داﻧﺸﻤﻨﺪ و‬ ‫ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﮐﺸﺎورز ﻣﯽﺷﻤﺮدﻧﺪ و ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺧﻮد را ﻣﺪﯾﻮن او ﺑﻮدﻧﺪ و از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﻫﺮ ﺑﺎر ﺑﺎ دﯾﺪن ﺟﺎﻧﻮري ﺑﻪ ﻧﺎم‬ ‫ﺷﺘﺮ ﺑﻪ ﯾﺎد او ﻣﯽاﻓﺘﺎدﻧﺪ.

ﺗﺼﻮر ﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ در آن ﻋﺼﺮ ﻓﺮدي ﺑﻪ دﯾﮕﺮي ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ: »ﻣﻦ ﯾﮏ زرﺗﻮﺷﺘﺮا (ﺷﺘﺮ‬ ‫ﭘﯿﺮ)دارم، آﻧﺮا ﭼﻨﺪ ﻣﯽﺧﺮي؟« و آن ﯾﮑﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ: »زرﺗﻮﺷﺘﺮاﯾﺖ اﻣﺮوز ﻓﺮدا ﻣﯽﻣﯿﺮد، ﻣﻔﺖ ﻧﻤﯽارزد. ﺑﻪ‬ ‫درد ﻧﻤﯽﺧﻮرد!« ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻣﻨﻄﻘﯽ آﻧﮑﻪ اﮔﺮ زرﺗﺸﺖ ﻧﺎﻣﯽ ﻋﺎﻣﯿﺎﻧﻪ و ﻋﺎدي ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺷﺘﺮ ﭘﯿﺮ ﯾﺎ زرد ﺑﻮد، ﻫﻮاداران‬ ‫ﻣﺘﻌﺼﺒﺶ ﺣﺘﻤﺎ ﻟﻘﺒﯽ درﺧﻮر ﺑﺮاﯾﺶ ﮔﺬارده و آﻧﺮا ﺟﺎ ﻣﯽاﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ. ﻧﻪ اﯾﻨﮑﻪ در ﺷﺮق و ﻏﺮب ﺟﻬﺎن آوازه او ﺑﺎ‬ ‫ﻫﻤﯿﻦ ﻧﺎم زرﺗﺸﺖ ﺑﭙﯿﭽﺪ. ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﮑﻪ ﺑﻮداي آرﯾﺎﯾﯽ ﭼﻨﯿﻦ وﺿﻌﯽ دارد. در ﻃﻮل اﯾﻦ ﭼﻨﺪ ﻫﺰار ﺳﺎل ﻫﻮاداراﻧﺶ‬ ‫ﻟﻘﺐ ﺑﻮدا را ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮐﺮدﻧﺪ. و ﮐﻤﺘﺮ ﮐﺴﯽ ﻧﺎم راﺳﺘﯿﻦ او ﮐﻪ ﮔﻮﺗﺎﻣﺎ (ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﮔﺎو ﻧﺮ) اﺳﺖ را ﻣﯽداﻧﺪ. ﺗﺎزه‬ ‫ﺗﻘﺪس ﮔﺎو در ﻧﺰد ﻫﻨﺪﯾﺎن را ﻫﻤﻪ ﻣﯽداﻧﯿﻢ.

وﻟﯽ اﺛﺮي از ﺗﻘﺪس ﺷﺘﺮ در ﻣﯿﺎن اﯾﺮاﻧﯿﺎن ﻧﯿﺴﺖ.‬ ‫ﺟﻌﻔﺮي در ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻌﻨﺎ ﮐﺮدن واژه ﮐﻠﯿﺪي ﮔﺌﻮ ﺑﻪ آﻧﺎن ﮐﻪ آﻧﺮا ﮔﺎو ﻣﻌﻨﺎ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎﺧﺘﻪ و آﻧﺎﻧﺮا دﺷﻤﻨﺎن‬ ‫ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﯽﻧﺎﻣﺪ. ﺑﻪ دﯾﺪ ﻣﻦ، ﻫﻤﻪ اﯾﻦ ﮐﺞ ﻓﻬﻤﯽﻫﺎي ﺑﺰرگ از ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻌﻨﺎي ﻧﺎدرﺳﺖ واژه اوﺷﺘﺮا آﻏﺎز ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ.‬ ‫ﯾﺎدآور ﻣﯽﺷﻮم ﮐﻪ ﻣﻮﺑﺪ رﺳﺘﻢ ﺷﻬﺰادي، ﻣﻮﺑﺪ ﻓﯿﺮوز آذرﮔﺸﺴﺐ، ﻣﻮﺑﺪ اردﺷﯿﺮ ﺧﻮرﺷﯿﺪﯾﺎن و دﮐﺘﺮ ﺣﺴﯿﻦ‬ ‫وﺣﯿﺪي و ﺑﺮﺧﯽ دﯾﮕﺮ از ﻣﺘﺮﺟﻤﺎن ﮔﺎتﻫﺎ، واژه اوﺷﺘﺮا را در ﮐﻞ اوﺳﺘﺎ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ روﺷﻨﺎﯾﯽ و ﻓﺮوغ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ.‬

هر شب دلم بهانه ی تـــو را ، هیچ ... بگذریم ...
امشب دلم دوباره تـــو را ... ، هیــچ ... بگذریم ...
     
#19 | Posted: 14 Jan 2014 20:05 | Edited By: anything
(۲) روﺷﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻧﻈﺮ ﻣﺮدﻣﺎن ﺑﺎﺳﺘﺎن، اﺳﺘﻮره و ﺗﺎرﯾﺦ ﻣﺮزي ﻣﻌﯿﻦ ﻧﺪاﺷﺖ. ﻣﺮدم آن دوران ﺑﻪ ﺟﻬﺖ‬ ‫زودﺑﺎوري و ﺳﺎدﮔﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﮐﻤﺒﻮد ﻧﻮﺷﺘﺎر، روﯾﺪادﻫﺎي ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ در زﻣﺎﻧﻬﺎي ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ را ﺑﺎ ﻫﻢ ﯾﮑﯽ‬ ‫ﻣﯽﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺴﭙﺮﻧﺪ. ﮔﺎﻫﯽ ﯾﮏ روﯾﺪاد دﯾﮕﺮي را از ﻣﯿﺎن ﻣﯽﺑﺮد و ﮔﺎﻫﯽ دو روﯾﺪاد ﺗﺮﮐﯿﺐ‬ ‫ﻣﯽﺷﺪﻧﺪ.

اﯾﺮاﻧﺸﻨﺎﺳﺎن ﭘﺲ از ﺑﺮﺧﻮردن ﺑﻪ ﻧﺎم وﯾﺸﺘﺎﺳﭗ ﭘﺪر دارﯾﻮش در ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎي ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ ﮐﻪ اﺗﻔﺎﻗﺎ ﻣﺤﻞ‬ ‫ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﺶ در ﺷﺮق اﯾﺮان ﺑﻮد، آﻧﺮا ﮔﺸﺘﺎﺳﺐ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﮐﻪ در ﺑﻠﺦ ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ داﺷﺖ داﻧﺴﺘﻨﺪ. و ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ زرﺗﺸﺖ‬ ‫ﮐﻪ در ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻫﻤﺪوره ﻫﻤﯿﻦ ﮔﺸﺘﺎﺳﺐ ﺑﻠﺨﯽ اﺳﺖ، ﻫﻤﺪوره ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯿﺎن داﻧﺴﺘﻪ ﺷﺪ. وﻟﯽ ﻣﺸﮑﻼت اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ‬ ‫ﺑﺴﯿﺎر ﻓﺮاوان اﺳﺖ. درﺑﺎره زﺑﺎﻧﺸﻨﺎﺳﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﮐﺎﻓﯽ ﺳﺨﻦ رﻓﺖ. دﺳﺘﮑﺎريﻫﺎي ﻣﺎدي ﮐﻪ در ﺑﺨﺶﻫﺎي ﮐﻬﻦ‬ ‫اوﺳﺘﺎ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﻧﮕﺎرش اوﺳﺘﺎ در زﻣﺎن ﻣﺎدﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﯽﺷﺪه اﺳﺖ.

و زرﺗﺸﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺮاﯾﻨﺪه‬ ‫ﮔﺎتﻫﺎ ﮐﻪ ﮐﻬﻨﺘﺮ از دﯾﮕﺮ ﺑﺨﺶﻫﺎي اوﺳﺘﺎﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﭘﯿﺶ از ﻣﺎدﻫﺎ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ. از اﯾﻦ ﻧﻈﺮ ﮔﺸﺘﺎﺳﭗ ﭘﯿﺶ از‬ ‫وﯾﺸﺘﺎﺳﭗ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ در اوﺳﺘﺎ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﮐﻬﻨﺘﺮ اﺳﺖ. ﺑﯿﺮون از ﺑﺤﺚ زﺑﺎﻧﺸﻨﺎﺳﯽ، ﺗﺎرﯾﺦ 300 ﭘﯿﺶ از‬ ‫اﺳﮑﻨﺪر ﮐﻪ در رواﯾﺎت اﯾﺮاﻧﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان زﻣﺎن زرﺗﺸﺖ آورده ﺷﺪه، اﺻﻼ ﺑﻪ دوره وﯾﺸﺘﺎﺳﭗ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ‬ ‫ﻧﻤﯽﺧﻮرد، ﺑﻠﮑﻪ ﯾﮏ ﺳﺪه ﮐﻬﻨﺘﺮ از آن اﺳﺖ. ﺣﺘﺎ اﮔﺮ رواﯾﺖ 258 ﭘﯿﺶ از اﺳﮑﻨﺪر را ﻫﻢ در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ،‬ ‫زرﺗﺸﺖ ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﮐﻮروش ﺑﺰرگ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺧﺎﻧﻮاده وﯾﺸﺘﺎﺳﭗ ﻧﺒﻮد و وﯾﺸﺘﺎﺳﭗ ﻓﻘﻂ ﻫﻤﺮزم او ﺑﻮد. ﺑﺮ اﯾﻦ‬ ‫ﺑﻨﯿﺎد ﭘﺎﯾﺎن ﻋﻤﺮ زرﺗﺸﺖ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ آﻏﺎز ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ دارﯾﻮش ﺑﺰرگ ﮐﻪ ﭘﺴﺮ وﯾﺸﺘﺎﺳﭗ ﺑﻮده و ﻣﯽﺗﻮان در ﻧﻈﺮ‬ ‫ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﮔﺸﺘﺎﺳﭗ اﺳﺘﻮرهاي، دارﯾﻮش ﺑﺰرگ ﺗﺎرﯾﺨﯽ اﺳﺖ.

ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺣﺘﺎ اﮔﺮ اﯾﻦ دﯾﺪﮔﺎه را ﺑﭙﺬﯾﺮﯾﻢ ﮐﻪ‬ ‫ﮔﺸﺘﺎﺳﭗ در اﺳﺘﻮره، ﺑﺮاﺑﺮ دارﯾﻮش اﺳﺖ، اﺳﻔﻨﺪﯾﺎر ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﺸﺎﯾﺎرﺷﺎ ﯾﺎ ﺧﻮد دارﯾﻮش و ﺑﻬﻤﻦ ﺑﺮاﺑﺮ اردﺷﯿﺮ ﯾﮑﻢ،‬ ‫ﺑﺎز ﻫﻢ ﻣﺠﺒﻮرﯾﻢ ﺗﺎرﯾﺦ رواﯾﺎت اﯾﺮاﻧﯽ را ﻧﺎدرﺳﺖ و ﻏﯿﺮدﻗﯿﻖ ﺑﺨﻮاﻧﯿﻢ. ﺗﻔﺎوت ﻣﯿﺎن ﻣﻨﺶ و ﮐﻨﺶ ﮔﺸﺘﺎﺳﭗ‬ ‫ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ و ﮔﺸﺘﺎﺳﭗ اوﺳﺘﺎ آﻧﻘﺪر ﻓﺮاوان اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎ را ﺑﻪ اﯾﻨﺠﺎ رﻫﻨﻤﻮن ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ ﺳﺨﻦ از دو‬ ‫ﮔﺸﺘﺎﺳﭗ و ﺷﺎﯾﺪ دو زرﺗﺸﺖ اﺳﺖ. اوﺳﺘﺎ درﺑﺎره ﭘﺲ از اﺳﻔﻨﺪﯾﺎر و ﺣﺘﺎ روﯾﺪادﻫﺎي دوران ﺧﻮد او ﭼﯿﺰي‬ ‫ﻧﻤﯽﮔﻮﯾﺪ.

وﻟﯽ در ﻧﻮﺷﺘﺎرﻫﺎي ﭘﻬﻠﻮي و ﺳﭙﺲ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﮔﻮﯾﺎ ﮔﺸﺘﺎﺳﭗ و زرﺗﺸﺖ ﻧﻮ، را ﺑﻪ ﺟﺎي ﮔﺸﺘﺎﺳﭗ و‬ ‫زرﺗﺸﺖ اﺻﯿﻞ ﻣﯽﮔﺬارد. ﺣﺎل اﮔﺮ اﯾﻦ ﮔﺸﺘﺎﺳﭗ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪاي، وﯾﺸﺘﺎﺳﭗ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ ﺑﺎﺷﺪ و زرﺗﺸﺖ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ،‬ ‫زرﺗﺸﺖ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ، آﻧﮕﺎه ﺗﺎرﯾﺦ 300ﯾﺎ 258 ﻧﺎدرﺳﺖ ﻣﯽﺷﻮد. و اﮔﺮ روي اﯾﻦ ﺗﺎرﯾﺦ ﭘﺎﻓﺸﺎري ﮐﻨﯿﻢ، ﭘﺲ ‫ﮔﺸﺘﺎﺳﭗ و زرﺗﺸﺖ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ، ﻧﻪ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ ﮐﻪ در دوران ﻣﺎد ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد.‬

‫(۳)اﺳﺎس اﻧﺪﯾﺸﻪ زرﺗﺸﺖ را ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻨﻬﺎ در 17 ﺳﺮوده ﮔﺎتﻫﺎ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﮐﺮد. ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺨﺶﻫﺎي اوﺳﺘﺎ در‬ ‫ﺻﻮرت ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ و ﻫﻢ آواﯾﯽ ﺑﺎ ﮔﺎتﻫﺎ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ آﯾﯿﻦ زرﺗﺸﺖ را ﻧﻤﺎﯾﺎن ﮐﻨﺪ و در ﻫﻨﮕﺎم دﯾﺪن ﺗﻔﺎوت ﻣﯿﺎن‬ ‫ﮔﻔﺘﺎر ﮔﺎتﻫﺎ و اوﺳﺘﺎ، اﯾﻦ ﮔﺎتﻫﺎ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﮕﺮش زرﺗﺸﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. در ﮔﺎتﻫﺎ، زرﺗﺸﺖ ﻧﺨﺴﺖ در ﺧﻠﻮت‬ ‫ﺧﻮد از ﺧﺪا ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ او ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ »راﺳﺘﯽ« ﯾﺎ »اﺷﺎ« را ﺑﯿﺎﺑﺪ و ﺳﭙﺲ ﺟﺮﻗﻪ آﮔﺎﻫﯽ در اﻧﺪﯾﺸﻪ او‬ ‫زده ﻣﯽﺷﻮد. زرﺗﺸﺖ در ﺳﺮوده دوم ﺑﺎ آﻓﺮﯾﺪن ﯾﮏ ﻧﻤﺎﯾﺸﻨﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﺳﻤﺒﻠﯿﮏ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﺧﻮد را آﻏﺎز ﻣﯽﮐﻨﺪ‬ ‫و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﭘﺮﺳﺶ ﮐﺮدن از اﻫﻮراﻣﺰدا _ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ او را »داﻧﺎي ﺑﺰرگ ﻫﺴﺘﯽ ﺑﺨﺶ«، ﺑﺮﺧﯽ »ﺧﺪاﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم‬ ‫ﻣﺰدا«، ﺑﺮﺧﯽ »ﺳﺮور داﻧﺎﯾﯽ« و ﺣﺘﺎ ﺑﺮﺧﯽ » خِردِ ﺳﺎزﻧﺪه ﺟﻬﺎن« ﻣﻌﻨﺎ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ_ ﺗﻼش ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ‬ ‫ﻓﻠﺴﻔﯽ رازﻫﺎي ﺟﻬﺎن ﭘﯿﺮاﻣﻮن را واﮐﺎوي ﮐﻨﺪ. او ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪ راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﻣﺮدم و ﮔﺸﺘﺎﺳﺐ ﺷﺎه و ﺑﺰرﮔﺎن ﺟﺎﻣﻌﻪ‬ ‫آرﯾﺎﯾﯽ ﻣﯽﭘﺮدازد و آﻧﻄﻮر ﮐﻪ ﺧﻮد ﺷﺮح ﻣﯽدﻫﺪ، ﺑﺎ ﮔﺬراﻧﺪن ﻣﺸﮑﻼت ﻓﺮاوان در ﭘﺎﯾﺎن ﻣﺎﻣﻮرﯾﺖ ﺧﻮد را ﺑﻪ‬ ‫ﻓﺮﺟﺎم رﺳﺎﻧﺪه و آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي ﮐﺸﻮر ﮔﺸﺘﺎﺳﺐ را ﻣﺠﺬوب اﯾﻦ آﯾﯿﻦ ﻣﯽﮔﺮداﻧﺪ.‬



گاتها، سروده های آسمانی زرتشت


‫(۴) ﯾﻮﻧﺎﻧﯿﺎن از زرﺗﺸﺖ دﯾﺪي اﺳﺘﻮرهاي داﺷﺘﻪ و ﺑﻪ او اﺣﺘﺮام ﻣﯽﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ. آﻧﻬﺎ او را ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻣﻎ داﻧﺴﺘﻪ و‬ ‫از ﻣﻐﺎن ﻧﯿﺰ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﯽآﻣﻮﺧﺘﻨﺪ. »ﻓﻠﺴﻔﻪ ﻣﻐﺎن« ﯾﺎ ﻫﻤﺎن »ﺣﮑﻤﺖ اﺷﺮاق« ﯾﺎ »ﺣﮑﻤﺖ ﺧﺴﺮواﻧﯽ« ﻋﻼوه ﺑﺮ‬ ‫ﻓﯿﻠﺴﻮﻓﺎن ﯾﻮﻧﺎﻧﯽ ﭼﻮن ﺳﻘﺮات و اﻓﻼﺗﻮن ﺑﺮ ﺣﮑﯿﻤﺎن ﺷﺮﻗﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻮدا ﻧﯿﺰ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﺴﯿﺎر ﮔﺬارد و ﺑﻪ ﺑﺎور ﺑﺴﯿﺎري‬ ‫ﻋﯿﺴﺎ ﻣﺴﯿﺢ ﻧﯿﺰ زﯾﺮ ﻧﻔﻮذ ﻣﻐﺎن زرﺗﺸﺘﯽ ﻗﺮار داﺷﺖ. ﻣﺎﻧﯽ و ﻣﺰدك ﮐﻪ داﻋﯿﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي در ﺳﺪهﻫﺎي ﺑﻌﺪي را‬ ‫داﺷﺘﻨﺪ ﻧﯿﺰ ﺧﻮد را زﻧﺪه ﮔﺮداﻧﻨﺪه آﯾﯿﻦ زرﺗﺸﺖ ﻣﯽﺷﻨﺎﺳﺎﻧﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ.

در دوران ﻋﺼﺮﻃﻼﯾﯽ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‬ ‫ﻧﯿﺰ، ﺑﺴﯿﺎري ﻫﻤﭽﻮن ﺷﯿﺦ ﺷﻬﺎب اﻟﺪﯾﻦ ﺳﻬﺮوردي و رازي ﺗﻼش ﮐﺮدﻧﺪ ﺗﺎ اﯾﻦ ﻣﮑﺘﺐ را زﻧﺪه ﮐﺮده و ﮔﺴﺘﺮش‬ ‫دﻫﻨﺪ. در ﺑﺮاﺑﺮ اﯾﻨﻬﺎ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﭼﻮن ارﺳﺘﻮ و ﮐﻨﻔﺴﯿﻮس و ﭘﻮرﺳﯿﻨﺎ و ﺧﯿﺎم راﻫﯽ ﺟﺪا از اﺷﺮاﻗﯿﻮن را ﻃﯽ ﮐﺮده و‬ ‫ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺧﺮد و ﻣﻨﻄﻖ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ. ﻧﺎم و ﻓﻠﺴﻔﻪ زرﺗﺸﺖ ﺑﺮ ﻓﯿﻠﺴﻮﻓﺎن ﻋﺼﺮ ﺟﺪﯾﺪ ﻧﯿﺰ ﺳﺎﯾﻪ اﻓﮑﻨﺪه اﺳﺖ و ﺗﺎ‬ ‫اﻣﺮوز ﻫﻤﭽﻨﺎن زرﺗﺸﺖ ﻋﻼوه ﺑﺮ دارا ﺑﻮدن ﯾﮏ ﭼﻬﺮه دﯾﻨﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ دﯾﮕﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان، از ﯾﮏ ﭼﻬﺮه ﻋﻠﻤﯽ – ﻓﻠﺴﻔﯽ‬‫ﻧﯿﺰ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺪﯾﺸﻪ و ﺣﮑﻤﺖ اش ﭼﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻇﺎﻫﺮي و ﺷﻌﺎري و ﭼﻪ در ﻋﻤﻞ و ﺑﺎﻃﻦ ﺗﺎ اﻣﺮوز‬ رﻧﮓ ﮐﻬﻨﮕﯽ ﺑﻪ ﺧﻮد ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.‬



هر شب دلم بهانه ی تـــو را ، هیچ ... بگذریم ...
امشب دلم دوباره تـــو را ... ، هیــچ ... بگذریم ...
     
#20 | Posted: 16 Jan 2014 17:55
بخش سوم

ﮐﻮچ ﭘﺎﯾﺎﻧﯽ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ و ﻋﺼﺮ آﻫﻦ‬


در ﺣﺪود ﺳﺎل 1000 پ.م دو اﺗﻔﺎق ﻣﻬﻢ در ﻓﻼت اﯾﺮان ﻣﯽاﻓﺘﺪ. ﯾﮑﯽ ﮐﻮچ ﺑﺰرگ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﺑﻪ درون ﻓﻼت اﯾﺮان و ﺟﺎﮔﯿﺮ ﺷﺪن آﻧﺎن و دﯾﮕﺮي رواج ﮐﺎرﺑﺮد آﻫﻦ.‬



در اﯾﻦ زﻣﺎن ﻓﺮﯾﮕﯽﻫﺎ، اورارﺗﻮﻫﺎ،(۱) ﺗﺮاﮐﯽﻫﺎ و ﻣﯿﺴﯽﻫﺎ ﮐﻪ در آﺳﯿﺎي ﺧُﺮد ﺣﻀﻮر داﺷﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻫﯿﺘﯽﻫﺎ‬ ‫ﯾﻮرش ﺑﺮده و آﻧﺎن را ﺑﻪ ﻧﺎﺑﻮدي ﮐﺸﺎﻧﺪﻧﺪ. ﭘﯿﺶ از اﯾﻦ ﺳﺨﻦ از ﻧﺎﺑﻮدي ﻣﯿﺘﺎﻧﯽﻫﺎ و ﮐﺎﺳﯽﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﯿﺎن آوردﯾﻢ.‬ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ دﯾﺪﯾﻢ ﮐﻪ در واﭘﺴﯿﻦ ﺳﺎلﻫﺎي ﻫﺰاره دوم پ.م، آﺗﺶ ﻗﺪرت اﯾﻼم ﺑﻪ دﺳﺖ ﺑﺎﺑﻞ ﺧﺎﻣﻮش ﮔﺮدﯾﺪ.‬ ‫در ﮔﯿﺮ و دار ﻧﺎﺑﻮدي ﯾﮏ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺗﻤﺪﻧﻬﺎي ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻫﺴﺘﯿﻢ ﮐﻪ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ وارد ﻓﻼت اﯾﺮان ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ. اﯾﻨﺒﺎر‬ ‫ﺳﺨﻦ از آﻣﯿﺰش در اﻗﻮام آﺳﯿﺎﯾﯽ و ﺗﺮوﯾﺞ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻧﯿﺴﺖ. ﺑﻠﮑﻪ ﺳﺨﻦ از ﯾﮏ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻨﯽ ﺗﻤﺎم و ﮐﻤﺎل اﺳﺖ.‬ ‫ﺷﺎﺧﻪ ﺷﺮﻗﯽ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﮐﻪ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺳﺪه ﺑﻮد ﺷﻤﺎل ﻫﻨﺪ و ﻣﯿﺎن ﺟﯿﺤﻮن ﺗﺎ ﺑﻠﺦ و ﻫﻨﺪوﮐﺶ را ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﮐﺎﻣﻞ‬ ‫دراﺧﺘﯿﺎر داﺷﺖ در اﯾﻨﺰﻣﺎن ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮐﻤﺒﻮد ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ و زﻣﯿﻦ ﻣﺠﺒﻮر ﺷﺪ ﻣﺴﯿﺮ ﻏﺮب را ﭘﯿﺶ رو ﺑﮕﯿﺮد.

و‬‫اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﺗﺨﻠﯿﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻧﯿﺴﺖ. ﮐﻮﻫﻬﺎي ﭘﺮ ﻓﺮاز و ﻧﺸﯿﺐ ﻫﻨﺪوﮐَﺶ(۲)اﻣﺮوزه ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺑﺴﯿﺎري از ﮔﻮﯾﺶﻫﺎ‬ ‫و زﺑﺎنﻫﺎي ﻫﻨﺪواﯾﺮاﻧﯽ را در ﺧﻮد ﺟﺎي داده اﺳﺖ. و اﯾﻦ ﺣﮑﺎﯾﺖ از ﻧﯿﺎﮐﺎن ﻫﻨﺪواﯾﺮاﻧﯽ ﻣﺮدﻣﺎن اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ‬ دارد.
‫در اﯾﻦ ﺳﺎﻟﯿﺎن ﮐﻮچ ﺑﻪ اﯾﺮان و ﻫﻨﺪ اداﻣﻪ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ. وارون ﻫﻨﺪ، اﯾﺮان ﻧﻪ ﭘﺮآب ﺑﻮد و ﻧﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺴﺎﻋﺪ ﺑﺮاي‬ ‫ﮐﺸﺎورزي. وﻟﯽ اﺗﻔﺎﻗﺎ ﻫﻤﯿﻦ ﮐﻤﯽ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺳﺒﺐ ﺷﺪ ﺗﺎ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﻧﺎم ﺧﻮدﺷﺎن را ﺑﺮ اﯾﻦ ﺳﺮزﻣﯿن ﺑﮕﺬارﻧﺪ.(۳)

‫در اﯾﻦ زﻣﺎن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﻨﻨﺪه اﺧﺘﻼﻓﺎت ارﺿﯽ و ﺟﻨﮓ ﻣﯿﺎن دو ﮔﺮوه آرﯾﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﯿﻢ. ﺟﻨﮓ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي‬‫ اﯾﺮاﻧﯽ و آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي ﺗﻮراﻧﯽ(۴) ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ در اﺳﺘﻮره ﻣﻠﯽ اﯾﺮان در ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ، ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ.‬ ‫اﻣﺮوزه ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﺎ ﺑﺎ ﺷﻨﯿﺪن واژه آرﯾﺎﯾﯽ، ﺑﻪ ﯾﺎد ﺳﻪ ﻗﻮم آرﯾﺎﯾﯽ ﭘﺎرت، ﻣﺎد و ﭘﺎرس ﻣﯽاﻓﺘﯿﻢ. اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ ﮐﺎﻣﻼ‬ ‫درﺳﺖ و ﻣﻨﻄﻘﯽ اﺳﺖ. ﭼﺮاﮐﻪ اﯾﻦ ﺳﻪ ﻗﻮم در درون اﯾﺮان ﺳﺎﮐﻦ ﺷﺪه و دﺳﺖ ﺑﻪ راه اﻧﺪازي ﭘﺎدﺷﺎﻫﯽ زدﻧﺪ.‬ ‫ﻣﺎد اﯾﺮان را در ﺑﺮاﺑﺮ آﺷﻮر ﻧﮕﻪ داﺷﺖ. ﭘﺎرﺳﯿﺎن در دو دوره، روي ﻫﻢ ﺷﺸصد ﺳﺎل ﺑﺮ ﺟﻬﺎن ﺳﺮوري ﮐﺮدﻧﺪ و‬‫ﭘﺎرتﻫﺎ اﯾﺮان را از ﭼﻨﮕﺎل ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ رﻫﺎﯾﯽ دادﻧﺪ. وﻟﯽ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ اﯾﻦ اﻗﻮام را آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎي اﯾﺮاﻧﯽ ﺑﺪاﻧﯿﻢ. ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﯿﻢ دﯾﮕﺮ اﻗﻮام آرﯾﺎﯾﯽ را ﻫﻢ ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﻨﯿﻢ.

‫ ﺳﮑﺎﻫﺎ و ﮐﯿﻤﺮيﻫﺎ(۵) از دﯾﮕﺮ اﻗﻮام آرﯾﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﻪ ﺑﺴﺎ‬ ‫از ﻣﺴﯿﺮي ﺑﻪ ﺟﺰ ﻣﺴﯿﺮ ﺳﻪ ﻗﻮم اﺻﻠﯽ، ﯾﻌﻨﯽ از ﻗﻔﻘﺎز وارد ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﺪﻧﺪ و وارون ﺳﻪ ﻗﻮم دﯾﮕﺮ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻫﯿﭻ ‫ﺧﺪﻣﺘﯽ ﺑﻪ اﯾﺮاﻧﯿﺎن ﻧﮑﺮدﻧﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻫﻤﻮاره ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﻣﺸﮑﻞ ﭘﺎدﺷﺎﻫﺎن اﯾﺮاﻧﯽ ﺑﻮدﻧﺪ.‬ ‫ﺑﻪ ﮔﻤﺎن ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ دو ﺟﻠﮕﻪ ﺑﯿﺮوﻧﯽ ﻓﻼت اﯾﺮان، ﯾﻌﻨﯽ ﺟﻠﮕﻪ ﺷﻤﺎل و ﺟﻠﮕﻪ ﺧﻮزﺳﺘﺎن ﺑﯿﺮون از دﺳﺘﺮس‬ ‫آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ.

در ﻣﻮرد ﺧﻮزﺳﺘﺎن ﮐﻪ اداﻣﻪ ﺗﺴﻠﻂ اﯾﻼﻣﯿﺎن را ﺑﻪ روﺷﻨﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ دارﯾﻢ. وﻟﯽ درﺑﺎره اوﺿﺎع‬ ‫ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺷﻤﺎل اﯾﺮان ﭼﯿﺰي در ﺗﺎرﯾﺦ ﻧﯿﺴﺖ. دور ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ اوﺿﺎع آﻧﺠﺎ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺧﻮزﺳﺘﺎن ﺑﺎﺷﺪ. دﯾﻮار ﻃﺒﯿﻌﯽ‬ ‫اﻟﺒﺮز ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ ﺷﻤﺎل اﯾﻦ ﮐﻮهﻫﺎ، ﺑﻪ ﻣﻮزهاي ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﻮد ﮐﻪ در آن ﺳﻨﺖﻫﺎ و رﺳﻢﻫﺎي ﮐﻬﻦ ﻧﮕﻬﺪاري‬ ‫ﺷﺪه و از ﮔﺰﻧﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻓﻼت ﻣﺼﻮن ﺑﻤﺎﻧﺪ. در ﺳﺪهﻫﺎي ﺑﻌﺪ ﺑﯿﻨﻨﺪه اﯾﻦ ﻫﺴﺘﯿﻢ ﮐﻪ ﺷﻤﺎل ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﻮزﺳﺘﺎن ﺑﻪ ﺗﺼﺮف ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ در ﻣﯽآﯾﺪ.‬


--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...--...

۱ . آراراﺗﯽﻫﺎي ﺑﺎﺳﺘﺎن‬
۲ . ﺷﺮق اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن و ﺷﻤﺎل غربی ﭘﺎﮐﺴﺘﺎن‬
۳ . اﺋﯿﺮﯾﺎ ﻧﺎ= آرﯾﺎ ﻧﺎ= اﯾﺮ آن= از آنِ آرﯾﺎﯾﯽﻫﺎ‬
۴ . ﺷﺎﯾﺪ اﻗﻮام ﭘﺸﺘﻮن ﺳﺎﮐﻦ اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن و ﭘﺎﮐﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﻬﺎ ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪه ﻫﻤﺎن ﺗﻮراﻧﯽﻫﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ.‬
۵ . در ﺧﻮاﻧﺶ ﻋﺒﺮي: ﮔﻮﻣﺮي‬

هر شب دلم بهانه ی تـــو را ، هیچ ... بگذریم ...
امشب دلم دوباره تـــو را ... ، هیــچ ... بگذریم ...
     
صفحه  صفحه 2 از 10:  « پیشین  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  پسین » 
ایران انجمن لوتی / ایران / Imperial Iranian world | شاهنشاهی جهانی ایران بالا
جواب شما روی این آیکون کلیک کنید تا به پستی که نقل قول کردید برگردید
رنگ ها  Bold Style  Italic Style  Highlight  Center  List       Image Link  URL Link   
Persian | English
  

 ?
برای دسترسی به این قسمت میبایست عضو انجمن شوید. درصورتیکه هم اکنون عضو انجمن هستید با استفاده از نام کاربری و کلمه عبور وارد انجمن شوید. در صورتیکه عضو نیستید با استفاده از این قسمت عضو شوید.



 
Report Abuse  |  News  |  Rules  |  How To  |  FAQ  |  Moderator List  |  Sexy Pictures Archive  |  Adult Forums  |  Advertise on Looti

Copyright © 2009-2019 Looti.net. Looti.net Forum is not responsible for the content of external sites